Actio utilis suo nomine (lub krócej actio utilis) – w prawie rzymskim powództwo analogiczne służące cesjonariuszowi przeciwko dłużnikom z nabytych w drodze cesji wierzytelności.
Rozwój historyczny i charakterystyka powództwa Powództwo zaczęto przyznawać w czasach Antoninusa Piusa na mocy cesarskiego reskryptu. Początkowo służyło realizacji wierzytelności wchodzących w skład kupionego spadku. Cesjonariusz wnosił ją we własnym imieniu (suo nomine) – dążył więc do zaspokojenia własnego prawa podmiotowego (przelanego poprzez kupno spadku), a nie realizacji wierzytelności w cudzym (spadkobiercy) imieniu (alieno nomine).
Udzielając skargi, pretor traktował cesjonariusza jako wierzyciela a nie wykonawcę cudzej wierzytelności (np. prokuratora czy kognitora) wnoszącego skargę alieno nomine. Jeżeli pretor miał jakąkolwiek wątpliwość czy powodowi przysługuje prawo podmiotowe, wówczas nie udzielał powództwa. Cesjonariusz działał samodzielnie – bez jakiegokolwiek umocowania ze strony cedenta. Nie istniała więc możliwość wygaśnięcia czy cofnięcia pełnomocnictwa.
W prawie poklasycznym na mocy kolejnych konstytucji cesarskich zaczęto przyznawać actio utilis suo nomine cesjonariuszom, którzy nabyli wierzytelności z innych tytułów prawnych niż kupno spadku, np. nabytych poprzez kupno poszczególnych wierzytelności, zapis, posag. Ostatecznie prawo justyniańskie przyznawało actio utilis również osobie obdarowanej wierzytelnością.
Bibliografia Władysław Rozwadowski "Prawo rzymskie" Wydanie II. Poznań 1992
Kategoria:Actiones