Żółtaczka noworodków (łac. Icterus neonatorum) – żółtaczka występująca w okresie noworodkowym, u podstaw której leżą zaburzenia przemiany bilirubiny.
W noworodkowym okresie życia występują następujące czynniki fizjologiczne predysponujące do jej wystąpienia: zwiększona liczba erytrocytów w 1 ml krwi; skrócenie czasu ich przeżycia; niedojrzałość enzymatyczna wątroby, charakteryzująca się mniejszą zdolnością do wychwytywania bilirubiny przez komórki wątrobowe, a z drugiej zmniejszoną zdolnością jej sprzęgania wskutek niewydolności układów enzymatycznych UDPG-T (urydylo-dwufosfoglukuronylo-transferaza) i UDP (urydylo-dwufosforan).
Żółtaczkę fizjologiczną stwierdza się u . Wynika z tego, że żółtaczka jest procesem fizjologicznym, jednakże w pewnych niekorzystnych sytuacjach, może się stać procesem chorobowym. Dlatego żółtaczki okresu noworodkowego zostały podzielone na żółtaczki fizjologiczne i patologiczne.
Żółtaczka fizjologiczna Aby żółtaczka mogła zostać uznaną za fizjologiczną, musi spełniać następujące kryteria: u noworodków donoszonych pojawia się w 2. dobie, osiąga maksimum w 4–5. dobie po czym stopniowo ustępuje, ustępując do 10. dnia życia noworodka i maksymalny poziom bilirubiny nie przekracza 205 μmol/l (12 mg/dl); u noworodków urodzonych przedwcześnie, pojawia się zwykle w 3. dobie życia, może się utrzymywać nawet do 21 dni, a maksymalny poziom bilirubiny wynosić 257 μmol/l (15 mg/dl).
Rozpoznanie Żółtaczkę rozpoznaje się i traktuje jako fizjologiczną, na podstawie powyższych kryteriów. Zwykle wręcz rozpoznanie opiera się na wzrokowej ocenie zabarwienia powłok, które jest również charakterystyczne. Początkowo zażółceniu ulega twarz, później tułów, następnie kończyny i na samym końcu zabarwieniu ulegają dystalne ich części – dłonie i stopy. Kolejność ustępowania zażółcenia jest dokładnie odwrotna.
Leczenie Jako proces fizjologiczny nie wymaga leczenia. Częste karmienie piersią (co najmniej raz na trzy godziny) może zatrzymać wzrost poziomu bilirubiny lub go obniżyć.
Żółtaczka patologiczna Jak już wspomniano, żółtaczka jest procesem fizjologicznym. Za patologiczną, żółtaczkę noworodków uważa się w przypadkach, gdy nie spełnia kryteriów żółtaczki fizjologicznej, czyli: pojawia się przedwcześnie – w 1. dobie życia – tak zwana żółtaczka przedwczesna (icterus praecox); przedłuża się ponad 7 dni lub >14 dni u wcześniaków – żółtaczka przedłużona (icterus prolongatus); poziom bilirubiny przekracza (17 mg/dl) – żółtaczka nadmierna (hiperbilirubinaemia).
Diagnostyka Obowiązuje konieczność wielokrotnego pomiaru stężenia bilirubiny, za pomocą metod przezskórnych z użyciem bilirubinometru lub oznaczenia stężenia we krwiPostępowanie w przypadku hiperbilirubinemii u noworodków w wieku płodowym co najmniej 35 tygodni Aktualne (2004) wytyczne Amerykańskiej Akademii Pediatrii Medycyna Praktyczna (online).
Przyczyny W zależności od mechanizmu powstania żółtaczki, dochodzi do zwiększenia stężenia bilirubiny pośredniej lub bezpośredniej.
Żółtaczki wywołane przez bilirubinę pośrednią zwiększone wytwarzanie bilirubiny; choroba hemolityczna noworodka; sferocytoza wrodzona; niedobór kinazy pirogronianowej; niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej; talasemia; policytemia; zmniejszony klirens bilirubiny: choroba Gilberta; Zespół Criglera-Najjara; galaktozemia; tyrozynemia; niedoczynność tarczycy; niedoczynność przysadki mózgowej; wcześniactwo; żółtaczka pokarmu kobiecego.
Żółtaczki wywołane przez bilirubinę bezpośrednią zapalenie wątroby; choroby dróg żółciowych; choroby metaboliczne.
Leczenie żółtaczki patologicznej Leczenie żółtaczki ma na celu obniżenie poziomu bilirubiny i ma za zadanie nie dopuścić do rozwoju powikłań hiperbilirubinemii, a zwłaszcza żółtaczki jąder podkorowych (kernicterus)Juetschke, L.J. (2005, Mar/Apr). Kernicterus: still a concern. Neonatal Network, 24(2), 7-19, 59-62. Realizuje się to poprzez stosowanie następujących procedur: thumb|280px|Noworodek z żółtaczką leczony przy pomocy fototerapii fototerapię noworodka; transfuzję wymienną wykonywana jedynie w wypadkach wystąpienia żółtaczki jąder podkorowych; leczenie farmakologiczne: ma znaczenie drugoplanowe i jest stosowane tylko w przypadkach, gdy fototerapia nie przynosi rezultatów, lub następuje gwałtowny wzrost poziomu bilirubiny: fenobarbital działający poprzez zwiększenie produkcji UDPG-T oraz zwiększenie wydalania bilirubiny; cholestyramina – zmniejsza krążenie wątrobowo-jelitowe; wlew 5% glukozy i (lub) albuminy; leki zwiększające perystaltykę przewodu pokarmowego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Neonatologia