thumb|Tereny działań pułku w latach 1918–1920 thumb thumb thumb thumb thumb thumb thumb 39 pułk piechoty Strzelców Lwowskich (39 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Utworzony został spośród listopadowych obrońców Lwowa 1918 roku.

Uczestnik walk o granice 1919 roku oraz wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku.

W okresie międzywojennym wchodził w skład 24 Dywizji Piechoty. Stacjonował w garnizonie Jarosław (I batalion w Lubaczowie).

W kampanii wrześniowej przeszedł szlak bojowy od Wojnicza – walcząc pod Zgłobicami i Zbylitowską Górą, Jawornikiem Ruskim, Boguszówką, Boratyczami, Husakowem, Mużyłowicami Kolonią, Rzęsną Ruską oraz Hołoskiem, przebijając się do oblężonego Lwowa, pod którym wykrwawił się ostatecznie 20 września 1939 roku.

Formowanie i zmiany organizacyjne

39 pułk piechoty Strzelców Lwowskich powstał z oddziałów broniących Lwowa przed Ukraińcami, którzy 1 listopada 1918 roku, po rozpadzie Austro-Węgier, opanowali Małopolskę Wschodnią ze Lwowem włącznie. Samorzutnie zaczęły tworzyć się i walczyć tam polskie grupy bojowe. Przez trzy tygodnie trwały walki uliczne. 20 listopada 1918 roku z odsieczą przybyły: 4 i 5 pułk piechoty. 22 listopada Lwów został opanowany przez Polaków.

25 listopada 1918 roku zorganizowano trzy lwowskie pułki piechoty. Jednym z nich był 2 pułk Strzelców Lwowskich, sformowany przez Komendę Lwowa z różnych oddziałów. I batalion powstał z obsady odcinka Podzamcze–Rzęsna Polska, a II – z obrońców Dworca Głównego. 20 grudnia w skład oddziału włączony został 3 pułk Strzelców Lwowskich, jako III batalion.

25 stycznia 1919 roku batalion zapasowy pułku został przeniesiony do Jarosławia.

Na podstawie rozkazu Nr 98 Sztabu Generalnego z 8 marca 1919 roku oddział został przemianowany na 39 pułk piechoty.

4 kwietnia 1919 roku Minister Spraw Wojskowych generał porucznik Józef Leśniewski nadał pułkowi nazwę wyróżniającą „Strzelców Lwowskich”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 39 z 8 kwietnia 1919 roku, poz. 1267..

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Jarosławiu. Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódca pułkuppłk Stanisław Sobolewski (do 15 VI)ppłk Franciszek Golińskimjr Bolesław Pytel (od 27 VIII)Adiutantppor. Stanisław LuzińskiLekarzpor. lek. Herman BryzmanKapelanks. Jan ŁętekOficer broni i gazowyppor. Eustachy KamieńskiDowódca plutonu telefonicznegoppor. Adam SzeferDowódca I batalionukpt. Stanisław Szyłejko (do 15 VII)mjr Zbigniew Michalewski (ranny 9 IX)por. Mieczysław Zielińskimjr Antoni Lisowski (od 21 IX)Adiutantppor. Władysław HellerOficer prowiantowyppor. Stanisław KargolLekarzppor. podlek. Emil Skulskippor. podlek. Józef ZeigerDowódca 1 kompaniipor. Stefan SozańskiDowódca 2 kompaniippor. Władysław OdlanickiDowódca 3 kompaniippor. Tytus RotterDowódca 4 kompaniippor. Emil KikinissDowódca 1 kompanii kmppor. Stanisław StańkowskiDowódca II batalionukpt. Edmund Jaworski (IV-1 IX)Nast.por. Jan Janiszewski (IX)Nast.mjr Józef Nawrocki (od 17 IX)Lekarzppor. podlek. Jerzy DziopińskiOficer prowiantowypor. Tadeusz StawskiOficer kasowyppor. Edward ŁozińskiDowódca 5 kompaniippor. Aleksander PołubakDowódca 6 kompaniippor. Mikołaj PasiukDowódca 7 kompaniippor. Bolesław SzczuckiDowódca 8 kompaniippor. Adolf WielkiewiczDowódca 2 kompanii kmppor. Bogusław MatouszDowódca III batalionukpt. Ferdynand Andrusiewicz (V)por. Władysław SawickiAdiutantppor. Franciszek GórskiLekarzppor. podlek. Juliusz Zieglerppor. san. Józef MokrzyckiOficer prowiantowyppor. Mieszko KretowiczOficer kasowypor. Stanisław SmerekaDowódca 9 kompaniippor. Feliks SerbeńskiDowódca 10 kompaniippor. Kazimierz LipertDowódca 11 kompaniippor. Bożymir StałaDowódca 12 kompaniipor .Wacław Kruszewski († 31 VIII)Dowódca 3 kompanii kmN.N.Oficer baonuppor. Stefan NyczayDowódca kompanii technicznejpor. Karol MarksDowódca plutonuppor. Józef HuppenthalOficer pułkupor. Eugeniusz OkołowiczOficer pułkupor. Wincenty Szlakiewicz (ranny 9 IX)Oficer pułkuppor. Marian Horak (†31 VIII)Oficer pułkuppor. Mateusz Kopeć (ranny 9IX)Oficer pułkuppor. Tadeusz Podowski († 31 VIII)Oficer pułkuppor. Ludwik RotterOficer pułkuppor. Edmund SawińskiOficer pułkupchor. Bartłomiej Józef Dobosz

Pułk w walce o granice W wojnie polsko-ukraińskiej

Pułk otrzymał zadanie obrony północno-zachodniego i zachodniego odcinka frontu lwowskiego. Bronił: Hołosko i Rzęsnę Polską, Lewandówkę, Biłohorszcze, SygniówkęPołożona na południe od Biłohorszcze, Zboiska i Kościarnię. 14 lutego siły ukraińskie przeszły do ofensywy i przez miesiąc bataliony pułku walczyły w okrążeniu aż do przybycia odsieczy gen. Wacława Iwaszkiewicza (17 marca 1919 roku). Największe zwycięstwo pułk odniósł 29 kwietnia 1919 r., przerywając w Zboiskach i Brzuchowicach pierścień wojsk ukraińskich wokół Lwowa, zdobywając rejon umocniony Melechów–Laszki Murowane. W połowie maja rozpoczęła się polska ofensywa. Pułk w składzie 5 Dywizji Piechoty przełamał front nieprzyjaciela i dotarł do Zborowa i Jeziernej. 1 czerwca zajął Tarnopol, zdobywając dziewięć lokomotyw, kilkaset wagonów z amunicją i sprzętem wojskowym. Podczas kontrofensywy ukraińskiej pułk osłaniał odwrót dywizji, aby 28 czerwca przejść znów do działań zaczepnych. W trakcie ponownej ofensywy pułk zajął Kotłów, Kruhów i Załoźce, ponosząc jednak ogromne straty. W związku z tym pułk odszedł do odwodu frontu galicyjskiego do Hłuboczka Wielkiego. 1 września 1919 roku na mocy rozejmu ustalono linię demarkacyjną wzdłuż rzeki Zbrucz. Tutaj, w rejonie Satanowa pułk zakończył swój szlak bojowy w wojnie polsko-ukraińskiej.

W wojnie polsko bolszewickiej

W lutym 1920 roku pułk zdobył Nowokonstantynów po czterodniowych walkach, a 14 kwietnia 1920 roku wraz z 38 pułkiem piechoty nacierał na Wołkowińce, gdzie rozbito kilka pułków piechoty i jazdy sowieckiej. 13 kwietnia gen. Władysław Jędrzejewski postanowił zorganizować kolejny wypad na Wołkowińce, z zadaniem rozbicia sił nieprzyjacielskich, przerwania toru kolejowego pod Wołkowińcami i częściowego zniszczenia stacji kolejowej. Tym razem użyto znacznie większych sił w porównaniu z wypadem kwietniowym. W skład oddziału wypadowego weszło siedem kompanii 38 pułku piechoty, pięć kompanii 19 pułku piechoty, cały 39 pułk piechoty, III/4 pułku strzelców konnych, pluton 3 baterii 12 pułku artylerii polowej, pociągi pancerne „Pionier” i „gen. Iwaszkiewicz”. Nocą z 13 na 14 grupa rozpoczęła marsz na Wołkowińce i o świcie uderzyła na miejscowość. Zaskoczony nieprzyjaciel nie stawiał większego oporu i wycofywał się w bezładzie. Szybki odwrót przeciwnika sprawił, że wzięto tylko około 150 jeńców, zdobyto jednakże cztery działa, 26 ckm-ów, kancelarię 399 pułku strzelców oraz duże zapasy amunicji i żywności.

W kwietniu 1920 w składzie 6 Armii uczestniczył w wyprawie kijowskiej. 29 kwietnia 1920 roku pułk zajął Winnicę. Następnie działał w składzie Armii Rezerwowej gen. Kazimierza Sosnkowskiego.

4 lipca 1920 wojska Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczęły natarcie. 39 pułk piechoty wchodzący w skład IX Brygady Piechoty z Grupy gen. Władysława Jędrzejewskiego bronił pozycji nad Autą na lewym skrzydle brygady. Już w pierwszych godzinach nieprzyjacielskiego natarcia zarysował się kryzys na odcinku polskiej obrony. 39 pp został odrzucony na drugą linię okopów. W walce z oddziałami sowieckiej 4 Dywizji Strzeleckiej i zbiorczą brygadą kawalerii jego pozycje kilkakrotnie przechodziły z rąk do rąk. Pułk w walce stracił około 50% szeregowców i 40% kadry oficerskiej. Wieczorem pułk wycofał się za Mniutę i przeszedł do obrony przedmościa Zadoroże. 5 lipca przeciwnik przełamał front polski na północ i południe od przedmościa, a jego kawaleria zaczęła zagrażać wyjściem na tyły broniących się oddziałów. O 14.00 dowódca pułku otrzymał rozkaz opuszczenia przedmościa. Z ocalałych żołnierzy zdołano sformować tylko jeden batalion pod dowództwem kpt. Stanisława Szyłejki. Wieczorem zbiorczy batalion zajął stanowiska pod Zaborzem po obu stronach drogi z Zadoroża do Głębokiego. Jednak i tu kawaleria bolszewicka wykonywała głębokie obejścia uniemożliwiające utrzymanie pozycji obronnej. W trakcie dalszego odwrotu tylko część batalionu zdołała przedrzeć się do Głębokiego. Kpt. Szyłejko wraz z grupą żołnierzy został otoczony przez kawalerię i dostał się do niewoli. W Głębokiem resztki pułku uzupełniono rozbitkami z różnych oddziałów 1 Armii i jako batalion skierowano do obrony linii Olszanki.

W kolejnych dniach pułk poniósł takie straty, że z jego resztek nie dało się sformować większego oddziału. Został wycofany z frontu i wysłany do Jarosławia do uzupełnienia i reorganizacji. W końcu sierpnia pułk wrócił na linię frontu i wziął udział w bojach pod Kutkorzem i Milatynem, gdzie stracił ponad 300 zabitych i rannych. Ostatnie walki pułk stoczył, forsując rzekę Boh i zdobywając Nowokonstantynów.

W czasie obu wojen poległo i zmarło z ran 25 oficerów i podchorążych oraz 361 podoficerów i szeregowców pułku.

Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920st. szer. Julian Kartasińskikpr. Franciszek Filipplut. Stanisław Barylskisierż. Jan Czerebasierż. Józef Eliaszówpchor. Jan Gorzkopchor. Rudolf Götzpchor. Władysław Kolbuszowskippor. Franciszek Górskippor. Feliks Serbeńskippor. Bożymir Stalappor. Stefan Sozańskipor. Stanisław Kruszyńskipor. Tytus Rotterpor. Władysław Sawickipor. Jan Schrammpor. Wacław Kruszewskikpt. Ludwik Wiktor Kopećkpt. Stanisław Szyłejkokpt. lek. dr Stanisław Ostrowskimjr Walerian Sikorskipłk Stanisław Eulagiusz Sobolewski Ponadto 59 oficerów, 12 podchorążych, 36 podoficerów i 64 szeregowców zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych, w tym 7 żołnierzy z jednym okuciem, 6 z dwoma okuciami i 4 z trzema okuciami.

Pułk w okresie pokoju thumb|left thumb|Granatnik wz. 36 – broń wsparcia kompanii piechoty W styczniu 1921 roku sztab pułku przeniesiony został do Jarosławia, I batalion stacjonował w Stanisławowie, II i III w Kołomyi. W lipcu 1921 roku pułk w całości dyslokowany został w Jarosławiu, w koszarach przy ul. Kościuszki. W 1922 roku I i III batalion przeniesiono do Lubaczowa, do koszar im. gen. Józefa Zajączka. I batalion stacjonował w Lubaczowie do września 1939 roku. III batalion został skadrowany i w 1930 roku powrócił do Jarosławia. Kadra batalionu zapasowego stacjonowała w Jarosławiu.

Organizacyjnie od 1921 roku pułk wchodził w skład 24 Dywizji Piechoty. Składał się z dowództwa, batalionu sztabowego, trzech batalionów piechoty i kadry batalionu zapasowego. W 1924 roku zlikwidowano batalion sztabowy i kadrę batalionu zapasowego. W ich miejsce wprowadzono: drużynę dowódcy pułku i dwa plutony specjalne – pionierów i łączności.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 29 kwietnia, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.. Pułk obchodził swoje święto uroczyście w rocznicę zwycięskich walk pod Brzuchowicami i Zboiskami, stoczonych w 1919 roku. thumb|Koszary 39 ppSL – obecnie SP ZOZ Jarosław