Marek Matczyński herbu Jastrzębiec (ur. 1631, zm. 10 lutego 1697) – senator Rzeczypospolitej Obojga Narodów, zaufany sługa i osobisty przyjaciel króla Jana III Sobieskiego.
Dziedzic Waręża, od 1658 chorąży husarski, od 1661 miecznik podolski, od 1663 starosta grodowy grabowiecki, rotmistrz królewski, w 1669 elektor z województwa bełskiego, a w 1674 z województwa ruskiego od 1676 koniuszy wielki koronny, od 1689 podskarbi wielki koronny, od 1692 wojewoda ruski, starosta bracławskiKrzysztof Chłapowski: Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier: 2017, s. 325., hrubieszowski, grójecki i piaseczyński, starosta bełski w latach 1689-1697Ewa Ważna, Działalność gospodarcza starostów bełskich w XVI-XVIII w: Rocznik Przemyski, t. XXXV: 1999, z. 4, s. 66., marszałek dworu królewskiego i generał ziem ruskich.
Życiorys thumb|250px|left|Marek Matczyński w wieku 62 lat W młodości służył prawdopodobnie jako chorąży w pułku króla Jana Kazimierza. Uczestniczył w bitwie pod Zborowem w sierpniu 1649 roku, następnie walczył przeciw Kozakom, Rosjanom i Szwedom. Od czasu rokoszu Jerzego Lubomirskiego był stałym towarzyszem Sobieskiego, a w trakcie elekcji 1674 r. propagował wśród szlachty jego kandydaturę na tron Rzeczypospolitej jako Piastatak potocznie nazywano pewnych kandydatów, którzy nie mieli nic wspólnego z dynastią Piastów. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa ruskiego w 1674 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 154.. Poseł na sejm koronacyjny 1676 rokuKrystyn Matwijowski, Pierwsze sejmy z czasów Jana III Sobieskiego, Wrocław 1976, s. 248..
W 1677 r. zakupił od podkomorzego kaliskiego Stanisława Krzyckiego podwarszawską wieś Milanów, którą przekazał w użytkowanie Sobieskiemu (zgodnie z prawem Rzeczypospolitej król nie mógł nabywać dóbr ziemskich); to na jej terenie powstał następnie pałac wilanowski. Brał udział w wyprawie wiedeńskiej 1683 roku. W trakcie pierwszej bitwy pod Parkanami 7 października organizował ochronę zagrożonego monarchy. Był filarem stronnictwa regalistycznego, popierając na kolejnych sejmach plany króla w zakresie polityki zagranicznej i wewnętrznej.
Uczestniczył w zbrojnych wyprawach mołdawskich 1686 i 1691 r., których negatywne skutki dały się wkrótce odczuć w postaci wzmożonych najazdów tatarskich z Chanatu Krymskiego. Od 1689 do 1692 r. pełnił urząd podskarbiego koronnego, które otrzymał po Marcinie Zamoyskim, wyróżniając się wyjątkową uczciwością i sumiennością. Po rezygnacji z poprzedniego urzędu, został wojewodą ruskim po hetmanie Jabłonowskim. Od 1693 jego zdrowie ulegało pogorszeniu, dlatego w czasie bezkrólewia w 1696 roku nie odegrał większej roli. Po zerwanym sejmie konwokacyjnym 1696 roku przystąpił 28 września 1696 roku do konfederacji generalnejKonfederacya Generalna Ordinvm Regni & Magni Dvcatus Lithvaniæ Po niedoszłey Konwokacyey głowney Warszawskiey umowiona Roku Pańskiego 1696. dnia 29 Miesiąca Sierpnia, , [b.n.s.].
Zmarł 10 lutego 1697 roku w Jaworowie i został pochowany w ufundowanym przez siebie kościele w Warężu. Większość swego majątku zapisał synom Jana III Sobieskiego, a dobra rodowe otrzymał jego bratanek Marek, syn Aleksandra Ignacego Matczyńskiego.
Przypisy
Kategoria:Członkowie dworu Jana III Sobieskiego Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej (1696) Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo ruskie) Kategoria:Ludzie związani z Jaworowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Wilanowem Marek Kategoria:Koniuszowie wielcy koronni Kategoria:Podskarbiowie wielcy koronni Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1676 Kategoria:Rotmistrzowie husarii Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Starostowie bełscy Kategoria:Starostowie bracławscy Kategoria:Starostowie grabowieccy Kategoria:Starostowie grójeccy Kategoria:Starostowie hrubieszowscy Kategoria:Starostowie piaseczyńscy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1683–1699 (strona polska) Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie ruscy Kategoria:Urodzeni w 1631 Kategoria:Zmarli w 1697