Kuna (Martes) – rodzaj ssaków z podrodziny Guloninae w obrębie rodziny łasicowatych (Mustelidae), skupiający niewielkie zwierzęta lądowe, o wydłużonym ciele, ostrym pysku i sporych, trójkątnych uszach.
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich kontynentach półkuli północnej.
Charakterystyka Długość ciała 36–70 cm, ogona 11,5–50 cm; masa ciała 470–550 g (samce są większe i cięższe od samic). Kuny są nieco większe niż spokrewnione z nimi łasicowate z rodzaju Mustela. Ich kończyny są krótkie, półstopochodne. Ogon zazwyczaj długi, uwłosiony gęściej niż u Mustela, ubarwienie najczęściej ciemne, czasem z białą lub żółtawą (pomarańczową) plamą na stronie brzusznej, w okolicy piersiowej. Są zwierzętami drapieżnymi, wszystkożernymi. Zamieszkują lasy, zazwyczaj z dużym udziałem drzew iglastych. Sprawnie wspinają się po drzewach. Polują w nocy.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1792 roku francuski lekarz i zoolog Philippe Pinel w artykule poświęconym badaniom żuchwy zwierząt czworonożnych opublikowanym na łamach Actes de la Société d’Histoire Naturelle de Paris. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) kuna domowa (M. foina).
Etymologia Martes: ‘kuna’. Zibellina: ‘soból’, od nowołac. sabellinus ‘soból’, od łac. sabellum ‘soból’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mustela zibellina . Hydrocyon: hudro- ‘wodny-’, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos ‘woda’; κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Hydrocyon sansaniensis . Mustela: łac. mustela ‘łasica’, od zdrobnienia mus, muris ‘mysz’. Gatunek typowy: Blasius wymienił dwa gatunki – Mustela foina (= Mustela foina ) i Mustela martes – nie wyznaczając typu nomenklatorycznego. Charronia: gr. χαρων kharōn ‘lew’ (tj. podobny do lwa), prawdopodobnie od Charona (gr. Χαρων Kharōn, łac. Charon) – w mitologii greckiej boga umierających i konających, przewoźnika dusz przez rzekę Acheron. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Maustela flavigula . Foina: , foina lub foin ‘tchórz zwyczajny’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mustela foina (= Mustela foina . Lamprogale: lampros ‘lśniący, jasny’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’. Sansanictis: Sansan, Francja; gr. ικτις iktis, ικτιδις iktidis ‘łasica’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Hydrocyon Sansaniensis .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNCharroniaJ.E. Gray, 1865centruj|150pxMartes flavigula(Boddaert, 1785)kuna żółtogardła6 podgatunkówHimalaje (na wschód od Pakistanu) na wschód do Chińskiej Republiki Ludowej, na północ do Rosyjskiego Dalekiego Wschodu i Półwyspu Koreańskiego, Tajwan, kontynentalna południowo-wschodnia Azja, Sumatra, Jawa i Borneo; zakres wysokości: 200–3000 m n.p.m.DC: 45–65 cmDO: 37–45 cmMC: 1,3–3 kgcentruj|100x100pxMartes gwatkinsiHorsfield, 1851kuna tamilskagatunek monotypowyGhaty Zachodnie, Indie; zakres wysokości: 120–2385 m n.p.m.DC: 50–70 cmDO: 35 50cmMC: 1–3 kgMartesPinel, 1792centruj|150x150pxMartes foina(Erxleben, 1777)kuna domowagatunek monotypowyśrodkowa i południowa kontynentalna Europa, Kaukaz, Bliski Wschód, Azja Środkowa do Mongolii, Chińskiej Republiki Ludowej i północnej Mjanmy; introdukowany do Stanów Zjednoczonych (Wisconsin); zakres wysokości: do 4000 m n.p.m.DC: 40–54 cmDO: 22–30 cmMC: 1,1–2,3 kgcentruj|150x150pxMartes zibellina(Linnaeus, 1758)soból tajgowygatunek monotypowyRosja (na wschód od zachodniego podnóża Uralu), Mongolia, Chińska Republika Ludowa, Korea Północna i Japonia (Hokkaido); zakres wysokości: 20–2200 m n.p.m.DC: 35–56 cmDO: 11,5–19 cmMC: 700–1800 gcentruj|150x150pxMartes martes(Linnaeus, 1758)kuna leśnagatunek monotypowywiększość Europy do Rosji (zachodnia Syberia), główne wyspy Morza Śródziemnego, Bliski Wschód (Turcja, Kaukaz, Irak i Iran); zakres wysokości: 0–2300 m n.p.m.DC: 45–58 cmDO: 16–28 cmMC: 0,8–1,8 kgcentruj|150pxMartes melampus(J.A. Wagner, 1840)kuna japońska3 podgatunkiPółwysep Koreański, Japonia (Honsiu, Kiusiu, Sikoku i Cuszima); wprowadzony na Sado i Hokkaido (Japonia); zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.DC: 47–54 cmDO: 17–22 cmMC: 1–1,5 kgcentruj|150pxMartes americana (Turton, 1806)kuna amerykańskagatunek monotypowywiększość Ameryki Północnej od Alaski przez większość zalesionej Kanady po północno-wschodnie Stany ZjednoczoneDC: 32–45 cmDO: 18–23 cmMC: 280–1250 gcentruj|150x150pxMartes caurina(C.H. Merriam, 1890)kuna zachodniagatunek monotypowypołudniowa Alaska, zachodnia Kanada, zachodnie Stany Zjednoczone (na południe do Kalifornii i Kolorado), niektóre wyspy u wybrzeży Alaski i Kolumbii Brytyjskiej (w tym Vancouver)DC: 32–45 cmDO: 18–23 cmMC: 280–1250 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Martes Pinel, 1792 Martes vetus (Europa; plejstocen) Martes wenzensis (Europa; pliocen) Incertae sedis Martes crassidens (Azja; pliocen) Martes foxi (Ameryka Północna; pliocen) Martes ginsburgi (Europa; miocen) Martes glareae (Ameryka Północna; pliocen) Martes khelifensis (Afryka; miocen) Martes lydekkeri (Azja; miocen) Martes oregonensis (Ameryka Północna; pliocen) Martes petersbuchensis (Europa; miocen) Martes stirtoni (Ameryka Północna; pliocen) Martes ten (Azja; plejstocen)
Takson o niepewnej pozycji systematycznej: „Martes” sansaniensis
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Łasicowate