thumb|180px|Thoré-Bürger (zdjęcie z katalogu jego kolekcji, 1892) Étienne Joseph Théophile Thoré ps. William Bürger (ur. 23 czerwca 1807 w La Flèche, zm. 30 kwietnia 1869 w Paryżu)Miejsce narodzin i śmierci podane za: https://web.archive.org/web/20171227193749/https://dictionaryofarthistorians.org/thoret.htm. – francuski krytyk i historyk sztuki, kolekcjoner, publicysta i działacz społeczny.

Życiorys Z wykształcenia adwokat. Sympatyzował z ideami socjalistycznymi i początkowo publikował w lewicowej prasie. W latach 40. XIX wieku założył w Paryżu Societé des artistes. Po rewolucji w 1848, którą popierał, w 1849 został członkiem Zgromadzenia Ustawodawczego. W tym samym roku za swoją działalność rewolucyjną został wygnany z Francji; do 1860 roku przebywał w Anglii, Belgii, Holandii i Szwajcarii, po czym wrócił do Francji.

Jako krytyk sztuki recenzował Salony na łamach m.in. „Revue de Paris” czy „Constitutionnel” (przed wygnaniem) i „Gazette des beaux-arts”, „Le Temps”, „Revue universel des arts” (po powrocie). Zajmował się także handlem obrazami. Sprzeciwiał się hasłu „sztuka dla sztuki” i uważał, że sztuka powinna być odzwierciedleniem życia prostych ludzi. Tym samym propagował twórczość m.in. barbizończyków, Théodore’a Rousseau i XVII-wiecznej Holandii, a szczególnie Jana Vermeera.

Uważany jest za „odkrywcę” i popularyzatora twórczości Vermeera. Malarz ten był wówczas bardzo mało znany – liczba jego dzieł była niewielka, były one rozproszone i często przypisywane innym artystom. Podczas swojej pierwszej podróży do Holandii w 1842 Thoré-Bürger szczególną uwagę zwrócił na obraz Widok Delftu. W 1848 poznał kolejne dzieła Vermeera: Mleczarkę i Uliczkę. Napisał: Co za straszliwy malarz! Przecież po Rembrandcie i Halsie ten van der Meer jest ostatecznie jednym z pierwszych mistrzów całej szkoły holenderskiej. Jak to się stało, że nie wiemy nic o tym artyście, równym, jeśli nie przewyższającym Pietera de Hooch i MetsuCytat za: M. Walicki, Vermeer, Warszawa 1956, s. 10.. Zaintrygowany tym niemal zapomnianym malarzem zaczął zbierać informacje o nim. Badał źródła, archiwa i sygnatury, szukał kolejnych obrazów. Stał się propagatorem i miłośnikiem Vermeera. Ci, którzy czytali książki Bürgera wiedzą z jakim zapałem oddawał się on gloryfikacji Jana van der Meera z Delftu. Powracał doń stale, mówił o nim jak o przyjacielu: zwątpić w van der Meera znaczyłoby – zranić go w najbardziej osobistych uczuciach (P. Mantz, „Gazette des Beaux Arts”)P. Mantz, La galerie de M. Suermondt, „Gazette des Beaux Arts”, t. XVI, s. 448, za: M. Walicki, Vermeer, Warszawa 1956, s. 12.. Thoré-Bürger stworzył pierwszy katalog dzieł Vermeera, opublikowany w 1866 roku w „Gazette des beaux-arts”. Objął on 66 obrazów. Choć Thoré-Bürger miał ogromny wkład w poszerzenie wiedzy o życiu i twórczości Vermeera oraz ich popularyzację wśród szerokiej publiczności, nie uniknął błędów. Do oeuvre Vermeera zaliczył dzieła przypisywane dziś innym artystom, np. Jana Vermeera z Harlemu i Jacoba Vrela, co korygowali późniejsi historycy sztuki. Dziś Vermeerowi przypisuje się około 35 obrazów, czyli niemal o połowę mniej niż robił to Thoré-Bürger.

Wiele jego tekstów przełożyła na język polski i opracowała Hanna Morawska (Kłopoty krytyka. Thoré-Bürger wśród prądów epoki (1855–1869), Wrocław 1970; Nowe kierunki w sztuce XIX wieku. Wybór tekstów z lat 1838–1868, Wrocław 1972).

Przypisy

Bibliografia

M. Walicki, Vermeer, Warszawa: Wydawnictwo „Sztuka”, 1956. M. Zgórniak, Matejko w Paryżu. Opinie krytyków francuskich z lat 1865–1870, Kraków: Inst. Historii Sztuki Uniw. Jagiellońskiego, 1998.

Linki zewnętrzne Biografia

Thoré-Bürger, Van der Meer de Delft, „Gazette des Beaux-Arts”, t. 21, październik-grudzień 1866, s. 297–330, 458–470, 542-575 H. Morawska, Między romantyzmem a realizmem: O poglądach na sztukę Thoré-Bürgera w latach 1855–1861, „Rocznik Historii Sztuki”, t. V, 1965, s. 150–166 Étienne Joseph Théophile Thoré, La vérité sur le parti démocratique w bibliotece Polona

Kategoria:Francuscy dziennikarze Kategoria:Francuscy historycy sztuki Kategoria:Francuscy kolekcjonerzy sztuki Kategoria:Kolekcjonerzy XIX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w La Flèche Kategoria:Urodzeni w 1807 Kategoria:Zmarli w 1869