thumb|Park od strony ul. Książęcej w okresie międzywojennym, widoczny m.in. minaret Park Na Książęcem – park znajdujący się w Warszawie, w rejonie skarpy wiślanej, między ulicami: Książęcą i Kruczkowskiego, wiaduktem mostu Poniatowskiego, terenem Muzeum Narodowego oraz budynkiem Centrum Giełdowego. Część parku Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego.
Opis Nazwa parku, podobnie jak ulicy Książęcej (dawniej ul. Na Książęcem), pochodzi od księcia podkomorzego koronnego Kazimierza Poniatowskiego, który był właścicielem dwóch ogrodów: Na Książęcem (po północnej stronie wąwozu rzeki Żurawki, Książęcej) i Na Górze (po stronie południowej).
Park został założony dla Kazimierza Poniatowskiego w latach 1776–1779 według projektu Szymona Bogumiła Zuga jako rezydencjonalny ogród o charakterze sentymentalnym. Składał się z dwóch części: geometrycznej z główną aleją i tarasami na skarpie oraz dzikiej z promenadą i stawem z wyspą. Projekt został zrealizowany częściowo. Główny element założenia, budynek pałacowy, nie został nigdy zbudowany. Na terenie ogrodu wzniesiono m.in. Domek Imama (przebudowany w latach 1841–1842 roku wg projektu Henryka Marconiego na potrzeby nieistniejącego Szpitala św. Łazarza; spalony w 1939 roku, nie odbudowanyFranciszek Giedroyć (1860-1944), Rys historyczny Szpitala św. Łazarza w Warszawie, 1897, wydawca: Druk. K. Kowalewskiego, Warszawa), minaret (uszkodzony w górnej części w 1939 roku pociskiem, rozebrany w 1953Alicja Szmelter, Justyna Zdunek-Wielgołaska, Klara Kantorowicz, Małgorzata Rozbicka, Monika Neff, Piotr Kilanowski, Robert Kunkel, Wojciech Wółkowski, Studia do dziejów architektury i urbanistyki w Polsce. Tom II. Przyszłość rzeczy minionych, ISSN 2657-5795, 2002) i pawilon chiński (posadowiony nad grotą Elizeum, służący jej doświetlaniuJarosław Zieliński (1958-2021), Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Śródmieście Historyczne. Tom 8, pl. Krasińskich–Kwiatowa. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa, s. 149-150, 2002).
W skarpie powstały podziemne korytarze (korytarz łączący Elizeum z nieistniejącym Domkiem Imama w którego piwnicach znajdowała się kuchnia) i groty (Elizeum oraz grota na terenie Muzeum Narodowego.
W 1841 na terenie dawnego ogrodu zbudowano według projektu Henryka Marconiego Szpital św. Łazarza, który spłonął w czasie II wojny światowej
Po wojnie park wraz z zachowanymi resztkami starodrzewu i budowli stał się częścią Centralnego Parku Kultury (od 1992 parku Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego). Do parku włączono dolny odcinek ul. Smolnej, przy odtworzonym w zmienionym kształcie stawie (pierwotny zasypano około 1900 roku w celu urządzenia ogrodu warzywnego szpitalaFranciszek Giedroyć (1860-1944), Rys historyczny Szpitala św. Łazarza w Warszawie, 1897, wydawca: Druk. K. Kowalewskiego, Warszawa) w latach 1956-1957 wzniesiono pawilon studni, a w 1958 odsłonięto popiersie Elizy Orzeszkowej.
Przez dolną część parku przebiega Podskarpowa Ścieżka Rowerowa.
Przypisy
Linki zewnętrzne Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego na stronach Urzędu m.st. Warszawy
Kategoria:Śródmieście Południowe Kategoria:Solec (Warszawa) Kategoria:Pomniki historii Książęcem