Jarmarki lubelskie – targi międzynarodowe organizowane od XIV do XVII w. w Lublinie, jedne z ważniejszych dla wymiany towarowej z państwem moskiewskim, Wielkim Księstwem Litewskim, Turcją, Mołdawią i Persją.
Czas trwania Przywilej organizowania jarmarków na terenie Lublina nadał w 1392 Władysław II Jagiełło. Pierwsze jarmarki trwały 16 dni. Zaczynały się 8 dni przed Zielonymi Świątkami. W połowie XV w. liczbę jarmarków Kazimierz IV Jagiellończyk podniósł do czterech w ciągu roku. Odbywały się one: 2 lutego (w Święto Matki Bożej Gromnicznej) – trwające 16 dni, 15 sierpnia (w Święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny) – 8 dni, 28 października (Dzień Judy i Szymona) – 8 dni. W drugiej połowie XV w. i w XVI w. największą popularnością cieszyły się jarmarki: zimowy i wiosenny (wymienione wyżej jako dwa pierwsze). W lecie bardziej uczęszczany od lubelskiego był jarmark jarosławski.
Rola w handlu międzynarodowym i krajowym Jarmarki lubelskie były szczególnie istotne dla handlu ze Wschodem, w tym z państwem moskiewskim, Wielkim Księstwem Litewskim, Turcją, Mołdawią i Persją. Spotkać można było między innymi Żydów, Rusinów, Wołynian, Ukraińców, Moskwian, Turków, zamojskich Ormian, a także Greków, Arabów, Wołochów, Tatarów czy . W pierwszej połowie XVI w. wojny z państwem moskiewskim osłabiły handel z kupcami z tamtych stron, jednak odżył on po zakończeniu wojen.
Źródła historyczne wymieniają też kupców z Europy Zachodniej i Środkowej, w tym Niemców, Francuzów, Włochów i Anglików, .
Organizowane w Lublinie jarmarki kształtowały też rynek wewnętrzny Rzeczypospolitej. Towary ściągane w Lublinie ze Wschodu były wiezione głównie do Krakowa, a od XVI w. także do Poznania, Gniezna i Brzegu Dolnego. Jarmarki były związane także z handlem we Lwowie.
Od połowy XV w. większość obrotu miała charakter kredytowy. Z rozliczeniami umawiano się na kolejne jarmarki w Lublinie lub w innych miastach. Kupcy z Lublina wchodzili wtedy w spółki z kupcami z innych głównych miast Polski.
Towary W XVI i XVII w. jarmarki lubelskie uważano za okazję do nabycia towarów luksusowych, trudno dostępnych. Dobra luksusowe i kolonialne wymieniano na surowce i półfabrykaty. Rejestr opłat celnych z 1565 wymienia następujące przedmioty handlu:
Schyłek i upadek jarmarków Kryzys nastąpił na początku XVII w. Powstały lub rozwinęły się wtedy nowe ośrodki handlu (m.in. Zamość). Dotychczasowi konkurenci (Poznań, Lwów) zwiększyli przewagę, nie dopuszczając kupców do handlu w Lublinie. Miejscowe rzemiosło osłabiała działalność jurydyk. W 1636 sejmik lubelski postulował, by odbywały się co najmniej dwa jarmarki w roku – ponieważ o regularną organizację trzech było już trudno.
Wojny połowy XVII w. zrujnowały Lublin, a jego mieszkańcy zostali ograbieni przez wojska własne i nieprzyjacielskie. Zagraniczni kupcy opuścili miasto. Po wojnach handel tranzytowy nie powrócił do Lublina i kupcy z zagranicy przyjeżdżali już jedynie w celu sprzedaży swoich towarów. Przestano kontrolować też szlaki handlowe, w związku z tym nie egzekwowano przymusu drogowego i prawa składu. W mieście pozostał jedynie handel lokalny.
Zobacz też Jarmark Jagielloński w Lublinie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Historia Lublina (I Rzeczpospolita) Kategoria:Jarmarki w I Rzeczypospolitej