Bocznik pomiarowy – skalibrowany rezystor używany przy pomiarach dużych wartości natężenia prądu elektrycznego, rozszerzający zakres pomiarowy standardowych mierników. Stosowany przy pomiarach prądu stałego i zmiennego.
Zasada działania thumb|250px|Boczniki 15A i 40ABocznik pomiarowy posiada bardzo małą rezystancję, podłącza się go szeregowo w obwodzie, w którym płynie mierzony prąd. Po podłączeniu bocznika przez przyrząd pomiarowy płynie jedynie niewielka część prądu (właściwy przepływ odbywa się przez bocznik). Dzięki temu nawet duże wartości prądu, mogą być rejestrowane przez klasyczne mierniki. Boczniki wewnętrzne montowane są w amperomierzach (poszerzają zakres pomiarowy do kilkunastu amperów), zaś boczniki zewnętrzne wykorzystywane są przy pomiarach prądu nawet do kilku tysięcy amperów. Bocznik posiada cztery zaciski: dwa do podłączenia toru prądowego, oraz dwa do mierzenia spadku napięcia.
right|200px
Z bocznikiem współpracuje miliwoltomierz podłączony do zacisków mierzących spadek napięcia ΔU na boczniku. Mierzone napięcie na boczniku jest proporcjonalne do płynącego prądu, po wyskalowaniu woltomierza tak, aby jego wskazania odpowiadały natężeniu prądu w obwodzie można stworzyć właściwy układ pomiarowy.
Ponieważ rezystancja R bocznika jest stała, spadek napięcia jest wprost proporcjonalny do przepływającego przez bocznik prądu I.
Pomiar prądów udarowych mały|Bocznik zewnętrzny 2500 A, 60 mV; dwie małe śrubki to zaciski do podłączenia przyrządu pomiarowego Boczniki w połączeniu z oscyloskopem umożliwiają rejestrację przebiegu prądu impulsowego i udarowego o bardzo dużych wartościach rzędu kilkudziesięciu do kilkuset kA. Napięcie na zaciskach bocznika można opisać równaniem:
mały|Symbol bocznika pomiarowego Budowane są specjalne konstrukcje tzw. boczników bezindukcyjnych, które mają w określonym zakresie częstotliwości liniową zależność U = f(I). Są to tzw. boczniki koncentryczne, umożliwiające pomiary prądów impulsowych o częstotliwościach impulsów do kilkuset MHz. Mają one bardzo małą rezystancję, rzędu mikroomów i opóźnienie fazowe rzędu nanosekund. Pozwala to na bardzo dokładne odwzorowanie przebiegu badanego prądu. Oscyloskop rejestruje wartość napięcia którą łatwo można przeliczyć na wartość prądu, dzieląc ją przez wartość rezystancji bocznika. W ten sposób uzyskuje się wykres zależności przebiegu prądu w czasie I = f(t).
Parametry
Podstawowe dane znamionowe bocznika pomiarowego to: prąd znamionowy – maksymalny prąd, jaki może przepływać przez bocznik bez ryzyka uszkodzenia lub przegrzania; znamionowy spadek napięcia (30, 45, 60, 75, 100, 150 mV); klasa dokładności (od 0,02 do 1; najczęściej 0,5).
Zobacz też
przekładnik prądowy amperomierz dzielnik prądu posobnik
Bibliografia PN-IEC 60050-301:2000 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki -- Terminy ogólne dotyczące pomiarów w elektryce -- Przyrządy pomiarowe elektryczne -- Przyrządy pomiarowe elektroniczne
Kategoria:Przyrządy pomiarowe Kategoria:Aparaty elektryczne