Wizje alternatywne – cykl antologii fantastycznych pod redakcją Wojtka Sedeńki zawierających premierowe, napisane na zamówienie teksty polskich autorów. W latach 1990–2007 ukazało się 6 tomów opowiadań, bądź fragmentów powieści. Książki wydawały różne wydawnictwa.
Wizje alternatywne Wyd. Arax; „Versus”, 1990, 288 s. Jacek Inglot – Quietus i chrześcijanie Eugeniusz Dębski – Manipulacja Poncjusza Piłata Eugeniusz Dębski – Prywatny statek z planety Ziemia Ryszard Głowacki i Lilianna Witkowska-Wawer – Wszystka trawa zielona Romuald Pawlak – Koniec ery głodu Andrzej Sapkowski – Muzykanci Andrzej Zimniak – Kochanek Chimery Jarosław Grzędowicz – Śmierć Szczurołapa Krzysztof Kochański – Wewnątrz Marek Hemerling – Wyrzutek Mirosław P. Jabłoński – Duch Czasu Rafał A. Ziemkiewicz – Szosa na Zaleszczyki
Wizje alternatywne 2 Wyd. Zysk i S-ka, 1997, 344 s. Jacek Dukaj – Ziemia Chrystusa Mirosław P. Jabłoński – Elektryczne Banany Andrzej Drzewiński – Ósmy dzień stworzenia Maciej Żerdziński – Naskórek Boga Rafał A. Ziemkiewicz – Tańczący Mnich Jacek Dukaj – IACTE Marek S. Huberath – Kilka uwag do definicji istoty żywej
Wizje alternatywne 3 Wyd. Solaris, 2001, 361 s. Wojciech Szyda – Pieśń Adoriona Eugeniusz Dębski – MagicBox Jacek Inglot – Śpiew szczurołapa Mirosław P. Jabłoński – Droga na Salinę Jerzy Grundkowski – FANTOMAS przeciwko Najwyższej Fazie Rozwoju Krzysztof Kochański – Sen o potędze Marek Oramus – Nocne wyścigi w głąb Anny Jacek Dukaj – Aguerre w świcie
Wizje alternatywne 4 Wyd. Solaris, 2002, 606 s. Marcin Wolski – Lustro i kolumna Krzysztof Kochański – Europa po deszczu Jarosław Grzędowicz – Klub Absolutnej Karty Kredytowej Maja Lidia Kossakowska – Zwierciadło Izabela Szolc – Izabella Andrzej Ziemiański – Spadek Wojciech Szyda – Zabójcy czasu Jacek Dukaj – Córka łupieżcy
Wizje alternatywne 5 Wyd. Solaris, 2004, 448 s. Marcin Wolski – Stopklatka Łukasz Orbitowski – Stachu Andrzej Pilipiuk – Operacja Szynka Jarosław Grzędowicz – Buran wieje z tamtej strony Maja Lidia Kossakowska – Smutek Izabela Szolc – Córka Joanna Kułakowska – Lew i Jednorożec Krzysztof Kochański – Muzykanci według Picassa Wojciech Szyda – Szlak cudów Andrzej Ziemiański – Ciężka sprawa Jacek Inglot – Wypalą nas kruki, wrony.. Sebastian Uznański – Ważniejsza sterowna
Wizje alternatywne 6 Wyd. Solaris, 2007, 400 s. Krzysztof Kochański – Latarnia Łukasz Orbitowski – Włócznia i nóż Izabela Szolc – Czas Snu Maciej Guzek – Julia i Potwory (Niebajka) Piotr Witold Lech – Polecamy czynny wypoczynek Wojciech Szyda – Fałszerze Joanna Kułakowska – Wiatr i głodne kwiaty Andrzej Zimniak – Randka z Homo sapiens Iwona Michałowska – Arka Marek Baraniecki – Dzień Grzechu Jerzy Rzymowski – Lekko nawiedzony dom Maja Lidia Kossakowska – Rekwiem dla niewinnych
Odbiór i analiza Redaktor wyboru w pierwszym tomie przyznaje, że nazwę cyklu zapożyczył od Niebezpiecznych wizji Harlana Ellisona. Zapożyczeniem od przełomowego zbioru Ellisona miał być także pomysł, aby autorzy napisali teksty specjalnie do tejże antologii, a tematyka miała by być inna: „prosiłem, aby autorzy nie kierowali się modą, czy ograniczali do któregoś z podgatunków SF, lecz wzięli na warsztat sprawy, o których polska fantastyka dotąd milczała, omijała lub wypowiadała się rzadko”.
Maciej Parowski ocenił tom pierwszy jako „ciekawy literacko i intelektualnie” i „przełomowy”. Krytyk docenił innowacyjność tomu, pisząc „Wizje alternatywne miały być wydarzeniem i stały się wydarzeniem”. Określił je jako próbę „określenia intelektualnych i literackich możliwości oraz zainteresowań czołówki nowej polskiej SF”. Niemniej za interesujące uważał jedynie niektóre teksty (Ziemkiewicz, Inglot, Jabłoński i Sapkowski), czyniąc zbiorowi zarzut pozornej oryginalności tematycznej: „aborcja, religia, ekologia, zanieczyszczenie środowiska, seks i polityka – wszak science fiction zajmuje się tym od lat!”, sugerując raczej mówienie o „nowej poetyce, przełamywaniu klasycznego modelu narracji SF”, choć i tu miał wątpliwości: „w książce [...] od cholery klasyki”, a poza wymienionymi autorami „reszta mniej lub bardziej udatnie tłucze standardy”. Podsumowując, Parowski pisał, że antologia jest świadectwem swoich przełomowych czasów (utwory napisane, zebrane i wydane w ciągu 1990 roku, tuż po rozpoczęciu transformacji systemowej w Polsce): „po trwającym latami fantastycznym kontestowaniu komunizmu [...] wielu autorów zbiera teraz myśli, szukając nowych wyzwań”.
Parowski odniósł się też do stosunkowo negatywnej recenzji tego tomu w „Nowej Fantastyce” autorstwa Jacka Piekary, sugerując, że była częściowo spowodowana tym, że krytyk nie zdążył do antologii dodać swego własnego, planowanego opowiadania.
Pierwszy tom antologii zrecenzował Marek Oramus („Feniks” (8) 4/91, s. 154-158).
Przypisy
Kategoria:Polskie antologie fantastyczne Kategoria:Utwory literackie z 1990