Eero Antero Mäntyranta (ur. 20 listopada 1937 w Turtoli, zm. 30 grudnia 2013 w Oulu) – fiński biegacz narciarski, siedmiokrotny medalista olimpijski oraz pięciokrotny medalista mistrzostw świata. Jeden z najbardziej utytułowanych fińskich sportowców.
Kariera Jego olimpijskim debiutem były igrzyska w Squaw Valley w 1960. Wspólnie z Toimi Alatalo, Väinö Huhtalą i Veikko Hakulinenem zdobył tam złoty medal w sztafecie 4 × 10 km. Zajął także 6. miejsce w biegu na 15 km stylem klasycznym. Cztery lata później, podczas igrzysk olimpijskich w Innsbrucku zdobył aż trzy medale. Zwyciężył zarówno w biegu na 30 jak i na 15 km techniką klasyczną. Ponadto razem z Väinö Huhtalą, Arto Tiainenem i Kalevim Laurilą wywalczył srebrny medal w sztafecie. Sukces osiągnięty na tych igrzyskach przyniósł mu przydomek „Mister Seefeld in Tirol” (nawiązanie do nazwy miejscowości, w której rozegrano konkurencje narciarstwa klasycznego oraz biathlon). Kolejne trzy medale zdobył na igrzyskach olimpijskich w Grenoble w 1968. Zajął drugie miejsce w biegu na 15 km, ulegając jedynie Haraldowi Grønningenowi z Norwegii. Wspólnie z Kalevim Oikarainenem, Hannu Taipale i Kalevim Laurilą wywalczył brązowy medal w sztafecie, a indywidualnie był trzeci także w biegu na 30 km. Startował ponadto na igrzyskach olimpijskich w Sapporo w 1972, gdzie w swoim najlepszym starcie, w biegu na 30 km zajął 19. miejsce. Na kolejnych igrzyskach już nie startował.
W 1962 wystartował na mistrzostwach świata w Zakopanem. Zdobył złoty medal w biegu na 30 km stylem klasycznym. Ponadto wspólnie z Väinö Huhtalą, Kalevim Laurilą i Penttim Pesonenem wywalczył srebrny medal w sztafecie. Cztery lata później, na mistrzostwach świata w Oslo zdobył trzy medale, po jednym każdego koloru. Na dystansie 30 km obronił tytuł mistrza świata wywalczony w Zakopanem. Ponadto razem z Kalevim Oikarainenem, Hannu Taipale i Kalevim Laurilą zdobył srebro w sztafecie, a indywidualnie także brązowy medal w biegu na 50 km.
Mäntyranta trzykrotnie wygrywał bieg na 15 km podczas Holmenkollen Ski Festival (w 1962, 1964 i 1968). Na tym samym dystansie zwyciężał także w Lahti w latach 1964 i 1972. Był także pięciokrotnie mistrzem Finlandii, a dwukrotnie zdobywał srebrne i brązowe medale. W 1964 i 1966 r. został wybrany sportowcem roku w Finlandii.
W 1964 roku uhonorowany został medalem Holmenkollen wraz z dwoma skoczkami narciarskimi Veikko Kankkonenem z Finlandii i Halvorem Næsem z Norwegii oraz Georgiem Thomą, dwuboistą z RFN. Fińskie ministerstwo edukacji uhonorowało Mäntyrantę w 2000 roku nagrodą Pro Urheilu. W Pello znajduje się też muzeum sportowca.
Doping Eero Mäntyranta był pierwszym fińskim sportowcem któremu dowiedziono stosowanie nielegalnych metod dopingu. Na mistrzostwach Finlandii w 1972 roku wykryto w jego organizmie amfetaminę, ale sprawę zatuszowano. Po igrzyskach olimpijskich w Sapporo fakt został upubliczniony, ale Mäntyranta nie przyznał się. Później potwierdził, że stosował hormony, które w latach jego kariery sportowej nie były jeszcze zabronione. Dopiero w 1993 roku badania genetyczne wykazały, że Fin, tak jak inni członkowie jego rodziny, posiada mutację w genie kodującym białko receptora erytropoetyny zwiększającą odpowiedź organizmu na erytropoetynę.
Osiągnięcia Igrzyska olimpijskie 50px Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Strata Zwycięzca6.23 lutego1960 Squaw Valley15 km stylem klasycznym51:55.5 min+45.1 s Håkon Brusveen1.15px25 lutego1960 Squaw ValleySztafeta 4 × 10 kmSkład drużyny: Toimi Alatalo, Eero Mäntyranta, Väinö Huhtala, Veikko Hakulinen2:18:45.6 h--1.15px30 stycznia1964 Innsbruck30 km stylem klasycznym1:30:50.7 h--1.15px2 lutego1964 Innsbruck15 km stylem klasycznym50:54.1 min--9.5 lutego1964 Innsbruck50 km stylem klasycznym2:43:52.6 h+3:54.5 min Sixten Jernberg2.15px8 lutego1964 InnsbruckSztafeta 4 × 10 kmSkład drużyny: Väinö Huhtala, Arto Tiainen, Kalevi Laurila, Eero Mäntyranta2:18:34.6 h+7.8 s3.15px7 lutego1968 Grenoble30 km stylem klasycznym1:35:39.2 h+1:16.1 min Franco Nones2.15px10 lutego1968 Grenoble15 km stylem klasycznym47:54.2 min+1.9 s Harald Grønningen3.15px14 lutego1968 GrenobleSztafeta 4 × 10 kmSkład drużyny: Kalevi Oikarainen, Hannu Taipale, Kalevi Laurila, Eero Mäntyranta2:08:33.5 h+2:23.2 min15.17 lutego1968 Grenoble50 km stylem klasycznym2:28:45.8 h+4:08.0 min Ole Ellefsæter19.4 lutego1972 Sapporo30 km stylem klasycznym1:36:31.15 h+5:09.36 min Wiaczesław WiedieninDNF10 lutego1972 Sapporo50 km stylem klasycznym2:43:14.75 h- Pål Tyldum
Mistrzostwa świata Miejsce Dzień Rok Miejscowość Konkurencja Czas biegu Strata Zwycięzca1.15px18 lutego1962 Zakopane30 km stylem klasycznym1:52:39.4 h--5.20 lutego1962 Zakopane15 km stylem klasycznym55:22.8 min+1:01.6 min Assar Rönnlund2.15px22 lutego1962 ZakopaneSztafeta 4 × 10 kmSkład drużyny: Väinö Huhtala, Kalevi Laurila, Pentti Pesonen, Eero Mäntyränta2:24:39.8 h+44.5 s 1.15px17 lutego1966 Oslo30 km stylem klasycznym1:37:26.7 h--6.20 lutego1966 Oslo15 km stylem klasycznym47:56.2 min+33.6 s Gjermund Eggen2.15px23 lutego1966 OsloSztafeta 4 × 10 kmSkład drużyny: Kalevi Oikarainen, Hannu Taipale, Kalevi Laurila, Eero Mäntyränta2:14:27.9 h+1:12.1 min 3.15px26 lutego1966 Oslo50 km stylem klasycznym3:03:04.7 h+49.6 s Gjermund Eggen
Przypisy
Linki zewnętrzne Profil na stronie FIS
Kategoria:Biegacze narciarscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1960 Kategoria:Biegacze narciarscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964 Kategoria:Biegacze narciarscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1968 Kategoria:Biegacze narciarscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1972 Kategoria:Fińscy biegacze narciarscy Kategoria:Fińscy medaliści olimpijscy Kategoria:Fińscy olimpijczycy (Squaw Valley 1960) Kategoria:Fińscy olimpijczycy (Innsbruck 1964) Kategoria:Fińscy olimpijczycy (Grenoble 1968) Kategoria:Fińscy olimpijczycy (Sapporo 1972) Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 1962 Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 1966 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1960 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1964 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1968 Kategoria:Zdobywcy medalu Holmenkollen Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 2013