Chřibská (niem. Kreibitz) – miasto w północnych Czechach w kraju ujskim okres Děčín.

Według danych z 1 stycznia 2024, liczba mieszkańców miasta wynosi 1341 osób (1144. miejsce w kraju wśród miejscowości; 556. miejsce wśród miast). 250px|left|thumb|Tablica pamiątkowa na budynku, w którym mieszkał botanik Tadeus Haenke

Położenie Miasto położone w północnych Czechach, w zachodniej części Gór Łużyckich, na wysokości 387 m n.p.m., około 11 km na południowy zachód od miasta Rumburk i około 9 km na północny wschód od miejscowości Česká Kamenice. Wschodnia część miasta znajduje się na obszarze chronionego krajobrazu Gór Łużyckich czes. CHKO Lužicke hory, zaś zachodnia część miasta leży w północno-wschodniej części obszaru chronionego krajobrazu Łabskie Piaskowce (czes. CHKO Labské pískovce).

Charakterystyka Jest to stara śródgórska, miejscowość, letniskowa, położona na wysokości 387 m n.p.m., w dolinie rzeki Chřibská Kamenice i Matáyska, otoczona zalesionymi wzgórzami o wysokości od 425 do 774 m n.p.m., Gór Łużyckich i Łabskich Piaskowców. Jest to długa rozciągnięta w dwóch kierunkach miejscowość, charakteryzująca się wąską i skupioną zabudową. Większość zabudowań stanowią zabytkowe budynki, położone wzdłuż rzek i drogi. W skład miasta wchodzą cztery miejscowości: Nová Chřibská, Krásné Pole, Dolní Chřibská i Horní Chřibská, które do 1950 roku stanowiły samodzielne jednostki administracyjne. Powierzchnia miejscowości wynosi 15,93 km² i zamieszkuje w niej około 1470 mieszkańców. W Horní Chřibská znajduje się działającą do dziś najstarsza huta szkła w Europie założona w 1414 roku. Na północ od miasta przy dworcu kolejowym, położona są łaźnie klimatyczne, wcześniej była tu wypoczynkowa miejscowość nazywana Mały Semerink. W Dolní Chřibská zachował się cenny zbiór licznych parterowych domków zrębowych z dwuspadowym dachem i przysłupami oraz małymi dzielonymi oknami. Większość domów posiada szczyty wyłożone różnobarwnym łupkiem. W dzielnicy Krásné Pole zachowało się kilka domów, które częściowo wybudowane są konstrukcją wieńcową, z których szczególnie interesujący jest chroniony jako zabytek dom nr 27 z piętrem ryglowym. Miejscowość stanowi turystyczny punkt wyjściowy wycieczek w góry.

Historia Dokładna data powstania osady nie jest znana prawdopodobnie powstała w XI wieku, gdy część Serbów Łużyckich uciekając przed gniewem niemieckiego cesarza osiedliła się w dolinie rzeki Chřibská Kamenice nad dawnym szlakiem handlowym "Starą Praską Drogą" prowadzącą z Czech do Łużyc, tu znalazła schronienie i założyła słowiańską osadę Krywicz. Obecną nazwę miastu nadał czeski dziejopisarz Palacký, który nawiązał nazwę do górskiego charakteru tutejszego krajobrazu (chřib – mały pagórek). Jedynym dokumentem mówiącym o wcześniejszym istnieniu miejscowości jest kamień z datą 1144 znaleziony w 1596 roku podczas przebudowy kościoła. Pierwsza wzmianka o osadzie znajduje się w papieskim dokumencie z 1352 roku dotyczącym dziesięciny, następna z 1383 roku mówi o pierwszym przywileju dziedziczenia jaki otrzymała od Michaloviců. Pierwsza huta szkła powstała w Horní Chřibská w XV wieku, a browar powstał w 1500 roku. W roku 1570 Chřibská otrzymała prawa miejskie i prawo używania herbu. W 1650 roku powstał pierwszy cech skupiający rzemieślników związanych z produkcją i obróbką szkła, a w 1661 roku powstała korporacja malarzy szkła. Tkactwo domowe w XIX wieku przemieniło się w przemysł włókienniczy. Miasto nie było siedzibą szlachty feudalnej lecz środowiskiem rzemieślników i handlowców przez co było miastem otwartym w związku z czym nie posiadało bram i murów obronnych. W celach obrony, miasto utrzymywało łuczników tzw. drużynę gildie, a w 1596 roku miasto dla obrony utworzyło oddział strzelców oraz wybudowało szpital. W 1779 roku w mieście był cesarz Józef II Habsburg. Miasto często nawiedzały klęski i nieszczęścia, w 1736 i 1766 roku miasto strawiły wielkie pożary. Ucierpiało we wszystkich wojnach, w 1633 roku podczas wojny trzydziestoletniej przez miasto przechodził oddział wojska pod dowództwem Valdštejna, a w latach 1639 i 1648 miasto ograbiły wojska szwedzkie. W 1757 i 1778 roku w okolicy miały miejsce walki wojsk austriackich z pruskimi. W 1848 roku na placu miasta wybuchła duża ilość prochu strzelniczego przywiezionego do miasta z Saksonii. W 1866 roku przed inwazją na Czechy w mieście stacjonowały wojska pruskie. W okresie II wojny światowej na terenie miasta był zlokalizowany obóz jeniecki. Pod koniec II wojny światowej przez miasto prowadziła trasa marszu śmierci więźniów z koncentracyjnego obozu Schwarzheide na terenie III Rzeszy. Miasto często niszczyły powodzie w: 1705, 1883, 1897 i 1925 roku, największa z nich była w 1705 roku. Dla ochrony przed powodziami, w latach 1912-1926 zbudowano na rzece zaporę dla zbiornika przeciwpowodziowego, obecnie służy jako zbiornik wody pitnej.

10 października 2006 roku Chřibská otrzymała status miasta.

Zabytki Kościół św. Jerzego, pierwotnie gotycki, późniejszym okresie regotyzowany. Nowogotycki ratusz w rynku z 1872 roku. Rzeźby Immaculaty i św. Jana Nepomucena autorstwa Franza Wernera z 1752 roku. Rodzinny dom Thaddäusa Haenke. Leśny teatr w dawnym kamieniołomie piaskowca. Akwedukt z 1886 roku. Młyn wodny z roku 1884 zabytek kultury technicznej. Huta szkła z XV wieku w Horní Chřibská. Zabytkowe domki parterowe zrębowe z dwuspadowym dachem i przysłupami w Dolní Chřibská. zabytkowy dom nr 27 z piętrem ryglowym w dzielnicy Krásné Pole.

Przypisy

Kategoria:Miasta w kraju usteckim