Powiat łucki – dawny powiat województwa wołyńskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego, następnie Korony Królestwa Polskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, po rozbiorach w guberni wołyńskiej, później pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich w Okręgu Wołyńskim, od 17 stycznia 1920 r. pod Zarządem Cywilnym Ziem Wołynia i Frontu PodolskiegoDz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 6, poz. 79.. 1 czerwca 1920 r. przekazany Rządowi Rzeczypospolitej PolskiejDz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 42, poz. 1058.. 12 grudnia 1920 r. pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych z powiatu wyłączono gminy: Bereźnica, Włodzimierzec, Horodziec, Rafałówka i Bielska Wola i przyłączono do powiatu sarneńskiegoDz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 5, poz. 49.. 19 lutego 1921 r. wszedł w skład nowo utworzonego województwa wołyńskiego II Rzeczypospolitej.. Jego siedzibą było miasto Łuck. W skład powiatu wchodziło 13 gmin wiejskich, 3 miejskie, 446 gromad wiejskich (sołectw) i 3 miasta.
Dane Powiat łucki zajmował centralną część województwa wołyńskiego i graniczył: od zachodu z powiatem kowelskim i horochowskim, od północy z powiatem sarneńskim, od wschodu z powiatem kostopolskim i rówieńskim, od południa z powiatem dubieńskim.
Powierzchnia powiatu wynosiła 4.767 km², a ludność – 290,8 tys. osób (według spisu z 1931 r.), a więc dawała wskaźnik zamieszkania 61 osób na 1 km².
Powiat w większości zamieszkany był przez ludność ukraińską liczącą 172,1 tys. osób (59,2%). Drugą narodowością pod względem ilościowym byli tam Polacy w liczbie 56,4 tys. osób (19,4%), poza tym to Żydzi i inne nieliczne grupy narodowościowe.
Według drugiego powszechnego spisu ludności z 1931 roku powiat liczył 290 805 mieszkańców, 55 802 było rzymskokatolickiego wyznania, 916 – unickiego, 176 461 – prawosławnego wyznania, 15 997 – augsburskiego, 840 – reformowanego, 12 – unijne ewangelickie, 2 133 osób podało wyznanie ewangelickie bez bliższego określenia, 4 110 – inne chrześcijańskie, 34 354 – mojżeszowe, 55 – inne niechrześcijańskie, 64 osób nie podało przynależności konfesyjnej.
Podział administracyjny Gminy gmina Czaruków gmina Kiwerce gmina Kniahininek gmina Kołki gmina Łuck (miejska) gmina Nowy Czartorysk gmina Ołyka (miejska) (od 1925) gmina Ołyka (siedziba: Turczyn) (od 1925)1 stycznia 1925 r. wyłączona z powiatu dubieńskiego i przyłączona do powiatu łuckiego (). gmina Poddębce gmina Połonka gmina Rożyszcze (miejska) gmina Rożyszcze gmina Silno gmina Szczurzyn (siedziba: Berezołupy Wielkie) gmina Torczyn gmina Trościaniec
Miasta Łuck Ołyka (od 1925) Rożyszcze
Starostowie Radosław Spława-Neyman (1920-) Tadeusz Podoski (-1923) Czesław Gajzler (19 stycznia 1924 –) Jerzy Bonkowicz-Sittauer (1929-1932) Zygmunt Szacherski (1933, 1934) Jan Kościołek (1936-1938)Ogłoszenie Wydziału Powiatowego w Łucku w sprawie planu zabudowania m. Rożyszcz i m. Ołyki, Wołyński Dziennik Wojewódzki, 1936, nr 5, s. 145-146.
Wzmianka z roku 1884 Powiat łucki graniczy na płn. z pow. pińskim, na wsch. i płd.-wsch. z pow. rowieńskim i dubieńskim, na zach. z pow. włodzimierskim i kowelskim. Rozległość powiatu wynosi 6626 w. kw., czyli 580,88Q dzies., z których było w 1872 r.: pod zabudowaniami, ogrodami, drogami, wygonami 9,045. dz., pod rolą 241,000 dz., pod lasem 232,900 dz., pod błotami i stawami 57,225 dz. Powiat posiada pokłady rudy żelaznej, dobrego gatunku, ale ta dotąd wyzyskiwana, nie była. Przemysł fabryczny mało rozwinięty i z wyjątkiem gorzelnictwa, do drobniejszego winien być zaliczony; trudni się nim wyłącznie prawie ludność starozakonna, z wyjątkiem sukiennictwa, którem się zajmują, emigranci Niemcy w m. Rożyszczach osiedli.
Przemysł fabryczny pow. łuckiego w 1880 r. przedstawiał się jak następuje: gorzelni 10, rob. 77, prod. 158,700 rs.; browarów 5, rob. 25, prod. 15,600 rs.; olejarni 2, rob. 2, prod. 900 rs.; świec. łojowych 3, rob. 4, prod. 1,500 rs.; smoły i terpentyny 7, rob. 26, prod. 10,400 rs.; garbarni 38, rob. 36, prod. 6,140 rs.; tytuniu 2, rob. 12, prod. 12,000rs.; snkna 37, rob. 130, prod. 380,000 rs.; cegielni 5, rob. 15, prod. 1,200; wapna 4, rob. 4, prod. 350 rs.; farbiernia 1, rob. 1, prod. 150; fabr. posadzki drewnianej 1, robotno i prod. niewiadoma.; razem fabryk 105, robotno 332, produkcya 587,040 rs.
Mieszkańców było 1866 r. 107,132” w 1881 zaś 159,860 (w Łucku 11,464); w r. 1879 było 15,945 żydów. Dzieli się powiat na 4 okręgi policyjne (stany): Kołki, Różyszcze (dawn. Karasino), Torczyn i Włodzimierzec, gmin 16, miejscowości osiadłych 344. Główne dorzecza: Horynia, Stochodu i Styru. Marszałkami powiatu byli w epoce 1807-1825 Kossowski, Majewski, Lipski, Podhorodeński.
Zobacz też podział administracyjny II RP województwo wołyńskie (II Rzeczpospolita)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Powiaty guberni wołyńskiej Ł łucki