Mass Effect – komputerowa fabularna gra akcji stworzona przez studio BioWare, wydana pierwotnie w 2007 roku przez Microsoft Game Studios na konsolę Xbox 360, będąca pierwszą częścią serii Mass Effect. Jej akcja rozgrywa się w XXII wieku, kiedy Drodze Mlecznej grozi zagłada ze strony wysokozaawansowanej rasy maszyn znanych jako Żniwiarze. Gracz wciela się w komandora Sheparda, elitarnego żołnierza próbującego powstrzymać inwazję. Rozgrywka składa się z kilku głównych elementów: wykonywania zadań, walki, eksplorowania kosmosu i interakcji z bohaterami niezależnymi.

Gra, planowana jako pierwsza część trylogii, znajdowała się w produkcji przez ponad trzy i pół roku, a zrealizowana została w oparciu o silnik Unreal Engine 3. W 2008 i 2009 roku doczekała się dodatkowej zawartości, wprowadzającej nowe zadania i nową rasę.

Mass Effect spotkał się z pozytywnym przyjęciem ze strony krytyków branżowych, a do stycznia 2008 r. na całym świecie sprzedano ponad 1,5 mln egzemplarzy. Krytycy chwalili grę za interaktywną narrację i filmowy projekt, krytykując jednak niezbalansowaną mechanikę walki i kiepską sztuczną inteligencję. Produkcja otrzymała kilka nagród branżowych, w tym m.in. dla najlepszej gry fabularnej roku podczas gal wręczania Spike Video Game Awards i Interactive Achievement Awards. W 2008 roku ukazał się port na platformę Microsoft Windows, a w 2012 na PlayStation 3. W 2010 wydana została kontynuacja, Mass Effect 2, a w 2012 zwieńczenie trylogii – Mass Effect 3. 14 maja 2021 roku miała miejsce premiera Mass Effect: Edycji legendarnej – remasteru trylogii, m.in. odświeżającego oprawę graficzną i usprawniającego mechanikę pierwszej części.

Opis Świat gry

Fabuła gry osadzona jest w Drodze Mlecznej w 2183 roku, kiedy ludzkość poznała już tajniki lotów międzygwiezdnych, możliwych dzięki urządzeniom znanym jako przekaźniki masy, będącymi pozostałością po wymarłej rasie obcych – protean. Terminem „efekt masy” (ang. mass effect) określa się w grze technologię wpływającą na masę, co tworzy fenomeny, takie jak sztuczna grawitacja czy możliwość podróżowania z prędkością nadświetlną. „Stolicą” galaktyki jest stacja kosmiczna Cytadela, a rząd sprawuje Rada Cytadeli, w której zasiadają przedstawiciele najwyżej rozwiniętych ras – turian, salarian i asari. Galaktykę zamieszkują również inne rasy, z których większość podlega jurysdykcji Rady: quarianie, krogranie, volusowie, elkorowie, hanarzy, drelle i vorche. Osobną rasą są gethy – syntetyczne konstrukty stworzone przez quarian w oparciu o sztuczną inteligencję jako tania siła robocza, które zbuntowały się przeciwko swoim twórcom po zyskaniu samoświadomości. Interesy ludzkości reprezentuje przed Radą powstałe w 2157 r. Przymierze Układów.

Głównym bohaterem Mass Effect jest komandor Shepard (w zależności od płci: Mark Meer i Jennifer Hale; w wersji polskiej: Marcin Dorociński i Magdalena Różczka), absolwent elitarnego programu Przymierza N7 i kandydat na pierwsze ludzkie widmo – specjalnego agenta Wywiadu i Działań Militarno-Obronnych, dbającego o bezpieczeństwo galaktyki i podlegającego wyłącznie Radzie Przymierza. Do jego drużyny należą ludzki biotyk Kaidan Alenko (Raphael Sbarge / Przemysław Sadowski), żołnierz Ashley Williams (Kimberly Brooks / Monika Pikuła), turiański oficer Służb Ochrony Cytadeli Garrus Vakarian (Brandon Keener / Błażej Wójcik), quariańska mechanik Tali’Zorah (Ash Sroka / Monika Kwiatkowska), krogański najemnik Urdnot Wrex (Steven Barr / Piotr Bąk) i egzoarcheolog asari Liara T’Soni (Ali Hillis / Joanna Pach-Żbikowska). Oddział uzupełniają pilot Normandii Jeff „Joker” Moreau (Seth Green / Krzysztof Plewako-Szczerbiński) i były dowódca statku, kapitan David Anderson (Keith David / Grzegorz Pawlak).

Fabuła thumb|left|Logotyp programu N7, którego absolwentem jest Shepard Shepard i Kaidan zostają wysłani do ludzkiej kolonii na Eden Prime, żeby zabezpieczyć odkryty tam niedawno proteański nadajnik. W operacji bierze udział również Nihlus – turiańskie widmo mające ocenić, czy Shepard nadaje się na agenta Rady. Kolonia zostaje zaatakowana przez gethy, a jedną z nielicznych osób ocalałych z ataku jest Ashley. Inne turiańskie widmo, zbuntowany Saren (Fred Tatasciore / Jacek Mikołajczak), zabija Nihlusa i aktywuje nadajnik. Kiedy dociera do niego Shepard, doznaje wizji wojny i śmierci. Donnel Udina (Bill Ratner / Jacek Mikołajczak), radny ludzi, wraz z Shepardem i Andersonem próbuje przekonać Radę Cytadeli, że za wydarzenia odpowiedzialny jest Saren, którego należy pozbawić statusu widma, jednak nie udaje im się przedstawić wystarczających dowodów. Shepard sprzymierza się z turiańskim oficerem SOC Garrusem, quarianką Tali’Zorą i krogańskim najemnikiem Urdnotem Wreksem. Z ich pomocą zdobywa zapisy rozmów pomiędzy Sarenem i matroną asari, Benezją (Marina Sirtis / Anna Ułas), na temat ich zwycięstwa, artefaktu nazywanego „Kanałem” i powrocie Żniwiarzy – uznawanej za legendę superzaawansowanej rasy maszyn, które co 50 tys. lat doprowadzają do wyginięcia wszystkich ras organicznych. W obliczu zebranych dowodów, Rada uznaje Sarena za zdrajcę, a Sheparda mianuje pierwszym ludzkim widmem i powierza mu zadanie odszukania i wyeliminowania zdrajcy. Anderson przekazuje komandorowi dowództwo nad Normandią – najbardziej zaawansowanym statkiem Przymierza, który testowano podczas misji na Eden Prime – i informuje o kilku poszlakach, jakie udało się zgromadzić na temat SarenaIbidem. Wątek fabularny: Cytadela: Zdemaskuj Sarena..

W ludzkiej kolonii na Feros Shepard dowiaduje się, że Suweren – statek kosmiczny Sarena – ma wyjątkową zdolność kontrolowania umysłów. Na Noverii udaje mu się wytropić i zabić Benezję, która przed śmiercią wyjawia, że zarówno ona, jak i Saren zostali zindoktrynowani przez Suwerena. Próbując dotrzeć do głównej bazy Sarena na Virmirze dowiaduje się, że temu udało się opracować lekarstwo na genofagium – opracowaną przez salarian chorobę genetyczną dziesiątkującą krogan – dzięki któremu chce stworzyć armię niepowstrzymanych krogańskich najemników. Prowadzi to do konfliktu z Wreksem odnośnie do tego, czy lekarstwo należy zniszczyć, czy wykorzystać je, w wyniku którego Shepard może przekonać kroganina do zniszczenia leku albo go zabić. Shepardowi ostatecznie udaje się dotrzeć do bazy Sarena, w której spotyka hologram SuwerenaIbidem. Wątki fabularne: Feros: Atak gethów, Noveria: Zainteresowanie gethów, Virmir: Plan Sarena..

Suweren zdradza, że Żniwiarze oczekują w ciemnej przestrzeni poza Drogą Mleczną aż rasy organiczne osiągną poziom umożliwiający im korzystanie z przekaźników masy, a następnie – u szczytu ich potęgi – przeprowadzają na nich swoje „żniwa”, unicestwiając je. Shepard spotyka również Sarena, który twierdzi, że jego sojusz z Suwerenem pomoże ocalić organiczne formy życia, jeśli dowiedzie on ich użyteczności. Shepard wysadza w powietrze jego placówkę, musząc poświęcić przy tym Ashley albo Kaidana, którzy giną, żeby uzbroić bombę i dać innym czas na ucieczkęIbidem. Wątek fabularny: Virmir: Atak.. Na pokładzie Normandii Liarze – córce Benezji, którą Shepard uratował na Therum – udaje się ustalić, że Kanał znajduje się na Ilos, dawnej planecie protean. Shepard odkrywa tam, że Cytadela w rzeczywistości jest największym z przekaźników masy, przez który Żniwiarze przedostają się do Drogi Mlecznej, żeby rozpocząć żniwa. W poprzednim cyklu garstce protean udało się przeżyć inwazję Żniwiarzy dzięki krioprezerwacji i powrócić na Cytadelę dzięki Kanałowi – opracowanej za pomocą inżynierii odwrotnej miniaturze przekaźnika masy połączonego ze stacją. Proteanie dezaktywowali tam sygnał, dzięki któremu Żniwiarze od milionów lat aktywowali przekaźnik Cytadeli, a planem Sarena jest ponowne jego aktywowanie, żeby umożliwić im rozpoczęcie kolejnej inwazjiIbidem. Wątek fabularny: Ilos: Znajdź Kanał..

Po dotarciu za pomocą Kanału na Cytadelę, Shepard konfrontuje się tam z Sarenem, który ginie z jego ręki albo popełnia samobójstwo, zdając sobie sprawę, że był manipulowany. Destiny Ascension – okręt flagowy Rady z jej członkami na pokładzie – znajduje się pod ciężkim ostrzałem gethów. Shepard musi zdecydować, czy ryzykować poniesieniem ciężkich strat w ludzkiej flocie, która jako jedyna licznie przybyła na miejsce i uratować Radę, czy poświęcić ją i skupić się na pokonaniu Suwerena. Żniwiarz ożywia ciało Sarena i nasyła go na Sheparda, żeby kupić sobie więcej czasu na zdziesiątkowanie floty Przymierza. Ostatecznie Saren zostaje pokonany, a Suweren zniszczony przez Normandię. Jeśli Shepard zdecydował się uratować Radę, ta przyznaje w niej miejsce ludziom; jeśli pozostawił ją na śmierć, stworzona zostaje nowa, złożona wyłącznie z ludzi. Shepard wybiera nowego radnego – Andersona albo Udinę – i obiecuje, że położy kres zagrożeniu ze strony ŻniwiarzyIbidem. Wątek fabularny: Wyścig z czasem..

Rozgrywka Mass Effect jest przeznaczoną dla jednego gracza fabularną grą akcji, w której gracz przejmuje kontrolę nad komandorem Shepardem, wydarzenia oglądając z perspektywy trzeciej osoby. Płeć, wygląd, doświadczenie wojskowe, szkolenie bojowe i imię postaci gracz może wybrać samodzielnie na początku przygody. W grze dostępnych jest sześć klas postaci – trzy podstawowe (żołnierz, adept i inżynier) oraz trzy dodatkowe, stanowiące kombinacje powyższych (szpieg, strażnik i szturmowiec). Żołnierz wyszkolony jest w korzystaniu z broni palnych i dysponuje większą żywotnością, adept korzysta z biotyki (odpowiednika magii z innych gier fabularnych), a inżynier przede wszystkim ze zdolności technicznych, takich jak hakowanie czy przeciążanie systemów wroga. Po awansowaniu na 20. poziom doświadczenia i wykonaniu zadania pobocznego, postać może odblokować jedną z dwóch specjalizacji właściwych dla swojej klasy. Chociaż każda klasa korzysta z broni palnych, sprawnie posługiwać może się jedynie tymi, w których obsłudze została przeszkolona.

Na pokładzie dowodzenia Normandii Shepard zyskuje dostęp do mapy galaktyki, którą może przemierzać i wykonywać w niej zadania. Większość zadań z głównego wątku fabularnego polega przede wszystkim na walce, podczas gdy poboczne w dużej mierze na zbieraniu zasobów i interakcjach z bohaterami niezależnymi. W miarę postępów w fabule, do oddziału Sheparda dołączyć może sześcioro towarzyszy reprezentujących różne klasy, których umiejętności również da się rozwijać. Punkty doświadczenia zdobywać można poprzez wykonywanie zadań, pokonywanie wrogów i eksplorowanie świata. Każdorazowo po zdobyciu odpowiedniej liczby punktów doświadczenia, postacie awansują na kolejny poziom i otrzymują punkty talentów, które można wydać na rozwinięcie ich umiejętności. Każdy talent ma 12 rang, których odblokowanie kosztuje jeden punkt talentu.

Głównym środkiem transportu jest statek kosmiczny SSV Normandia, służący jednocześnie za bazę operacyjną Sheparda. Na jego pokładzie postać może rozmawiać z członkami drużyny, kupować nowe wyposażenie i podróżować do innych układów planetarnych. Chociaż w grze zbadać można kilkadziesiąt planet, to tylko na kilku z nich można wylądować i je zbadać. Część można wysondować, żeby znaleźć na nich surowce albo przedmioty związane z zadaniami pobocznymi. Po wylądowaniu na powierzchni planety, postać może przemieszczać się po niej pieszo albo w łaziku M35 Mako. Większość głównych zadań wymaga walki podczas przemieszczania się pieszo, ale niektóre ich segmenty mogą wymagać wykorzystania mako. Pojazd najczęściej niezbędny jest w zadaniach pobocznych, podczas których w trybie swobodnym Shepard eksploruje niezbadane światy. Wyposażenie, takie jak pancerze, broń czy ulepszenia, można znaleźć podczas eksploracji galaktyki albo zakupić u handlarzy.

Walka