Stanisław Kostka Czartoryski (zm. 5 kwietnia 1766) – łowczy wielki koronny w latach 1742–1766, starosta łucki w latach 1752–1763Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 163., kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Syn Józefa chorążego wielkiego litewskiego i Teresy Denhoffówny wojewodzianki pomorskiej. Nauczycielem jego był ksiądz Mamczyński, Pijar. Jego synem był Józef Klemens Czartoryski (1740–1810).
Mieszkał zwykle pod Krakowem, ale bywał w Lublinie i w Warszawie pod koniec panowania Augusta II. Obrany na sejm nadzwyczajny z województwa bracławskiego w grudniu 1732 roku. Był posłem na sejm elekcyjny 1733 roku z księstw oświęcimskiego i zatorskiego, elektorem Stanisława Leszczyńskiego w 1733 rokuElektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III. / zestawili w porządek abecadłowy Jerzy Dunin-Borkowski i Miecz. Dunin-Wąsowicz, Lwów 1910, s. 35.
W październiku 1736 r. ożenił się w Krakowie z Anną Rybińską, wojewodzianką chełmińską, generałówną artylerii koronnej (ślubu udzielił ksiądz Kręski, kanonik krakowski).
Za panowania Augusta III został cześnikiem wielkim litewskim, a potem 21 maja 1742 łowczym wielkim litewskim. Poseł wiślicki na sejm z roku 1746. Starosta łucki od 1752.
Pułkownik chorągwi pancernej, kawaler orderu Orła Białego.
Książę chorował na suchoty. Uchodził za kapryśnego i niesłownego, dlatego kanclerz Czartoryski rzadko powierzał mu jakieś odpowiedzialniejsze zadania.
Poseł województwa wołyńskiego na sejm 1760 rokuDyaryusz sejmu walnego warszawskiego 6 października 1760 r. zaczętego, dodatek spis posłów, w: Przegląd Archeologiczny, z. IV, Lwów 1888, s. 181.. Poseł na sejm nadzwyczajny 1761 roku z ziemi warszawskiejPorządek JJ WW Ich Mciow Panow Posłow Obranych na Seym Extraordynaryiny Warszawski, Dnia 27. Kwietnia 1761, [b.n.s]. Ze starostwa łuckiego ustąpił dnia 25 kwietnia 1763 roku na rzecz swego syna Józefa Klemensa Czartoryskiego, ale lecz początkowo tylko na papierze, bo ciągle występuje w dokumentach jako starosta aż do śmierci.
Kiedy nastało bezkrólewie, był posłem do Berlina w roku 1763 by donieść o śmierci Augusta III. W Lutym 1763 wystąpił czynnie na sejmiku przedkonwokacyjnym wołyńskim w Łucku. Miał pod swymi rozkazami ułanów i szlachtę czynszową księcia wojewody ruskiego. Chciał wybrać „swoich” posłów i nie dopuścić posłów Ossolińskiego, wojewody wołyńskiego, wroga Familii Czartoryskich. 20 kwietnia 1764 roku podpisał list dziękczynny do Katarzyny II za wprowadzenie wojsk rosyjskichWładysław A. Serczyk, Początek końca, Warszawa 1997, s. 7.. Konsyliarz konfederacji Czartoryskich w 1764 rokuKonfederacya Generalna Koronna Po doszłym Seymie Convocationis Zaczęta w Warszawie Dnia 23. Czerwca Roku Pańskiego 1764. Ręką J. O. Xcia Jmci Prymasa Korony Polskiey [...] Stwierdzona, s. 5., poseł na sejm konwokacyjny (1764) z województwa wołyńskiegoVolumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 92.. Był elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 roku z województwa wołyńskiegoVAkt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 74..
Na sejmie zaś koronacyjnym w 1764 roku jako poseł ziemi warszawskiejLudwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 27. delegowany do układów z Repninem i z posłem pruskim, lecz bez sukcesów. Od lutego 1765 ciężko chorował.
Dnia 27 września 1765 roku wyznaczony był jeszcze do tak zwanej kompozycji stanów, w miejsce wojewody inflanckiego Borka, który znowu zastąpił Jabłonowskiego, wojewodę nowogrodzkiego; kompozycyję tą, czyli pogodzenie stanów przyjął w zasadzie jeszcze sejm koronacyjny.
Stanisław Kostka ożenił się w październiku 1736 roku z Anną Rybińską.
Miał dwóch synów Józefa Klemensa i Kazimierza oraz córkę Konstancję, żonę Andrzeja Zamoyskiego. Zmarł w południe dnia 5 kwietnia (sobota) 1766 roku. Ciało jego wywieziono dnia 8 kwietnia do jego dóbr, w Kalwaryi Zebrzydowskiej i pochowano tam w kościele u Bernardynów.
Przypisy
Bibliografia Janocki, Lexicon der jetzlebenden gelehrten Pehlen „Kurjer polski”, nr 159 „Gazety polskie”, z r. 1735, s. 348 „Wiadomości warszawskie” nr 29 Sygillaty, ks. 25 i 30 Encyklopedyja Powszechna, t. 6, Warszawa 1861, s. 245–247
Stanisław Kostka Czartoryski Kategoria:Cześnicy wielcy litewscy Kategoria:Członkowie dworu Augusta III Sasa Kategoria:Członkowie dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Stanisława Leszczyńskiego (1733) Kategoria:Elektorzy Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo wołyńskie) Kategoria:Konsyliarze konfederacji Czartoryskich (1764) Kategoria:Łowczowie wielcy koronni Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pułkownicy chorągwi pancernych Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (księstwa oświęcimskie i zatorskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia warszawska) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo wołyńskie) Kategoria:Posłowie na sejm elekcyjny 1733 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1732 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1746 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1760 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1761 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1764 Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Królestwie Prus Kategoria:Starostowie łuccy Kategoria:Sygnatariusze listu dziękczynnego do Katarzyny II za wprowadzenie wojsk rosyjskich (1764) Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1766