Jerzy Wincenty Wielhorski herbu Kierdeja (ur. ok. 1755, zm. w 1809) – pisarz polny litewski w latach 1783-1790, konsyliarz konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiejDariusz Rolnik, Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 - styczeń 1793), Katowice 2000, s. 163., starosta kamieniecki, senator Imperium Rosyjskiego, szambelan królewski, komandor maltańskiJerzy Baranowski, Marcin Libicki, Andrzej Rottermund, Maria Starnawska, Zakon Maltański w Polsce, Warszawa 2000, s. 238..
Życiorys Był synem Michała kuchmistrza litewskiego i Elżbiety z Ogińskich. Żonaty z Zofią z Matiuszkinów. Miał synów Mateusza, Michała i EdwardaMariusz Machynia, Valdas Rakutis, Czesław Srzednicki, Wojsko Wielkiego Księstwa Litewskiego, Kraków 1999, s. 35; Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 250.. Komisarz w Komisjach Wojskowej i Skarbowej, poseł na sejmy. Ożeniwszy się z Rosjanką, sprzedał swoje dobra w Rzeczypospolitej i wyjechał do Rosji. Stronnik Stanisława Szczęsnego Potockiego, po uchwaleniu Konstytucji 3 maja w 1791, znalazł się w obozie malkontentów w Petersburgu.
Jeden z twórców konfederacji targowickiej. Rotmistrz targowickiej formacji Brygady Kawalerii Narodowej Znaków Hussarskich pod Imieniem Województwa BracławskiegoJarosław Gdański, Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki, Kamil Stepan, Wojsko Koronne. Formacje Targowicy, szkolnictwo wojskowe. Varia. Uzupełnienia, Kraków 2003, s. 11.. Po zakończeniu wojny polsko-rosyjskiej w 1792 udał się do carycy Katarzyny II w poselstwie dziękczynnym, za zbrojne poparcie Targowicy. W końcu 1792 mianowany posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym konfederacji w Petersburgu w miejsce Antoniego Augustyna Deboli. W czasie insurekcji kościuszkowskiej Sąd Najwyższy Kryminalny skazał go za zdradę narodową na karę śmierci, wykonaną in effigie 29 września 1794. Po III rozbiorze Polski został szambelanem, a potem marszałkiem dworu cesarza Pawła I. Był członkiem paryskiej loży wolnomularskiej Saint Lazare, w 1784 stanął na czele polskiej loży Bouclier du NordLudwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 134, 151, Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 330.. W 1790 odznaczony Orderem Orła Białego, w 1782 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława, kawaler maltański od 1799Marta Męclewska, Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, Zamek Królewski, Warszawa 2008, s. 250..
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dyplomaci konfederacji targowickiej Kategoria:Kawalerowie maltańscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Konsyliarze konfederacji generalnej koronnej (konfederacja targowicka) Kategoria:Pisarze polni litewscy Kategoria:Polacy w wolnomularstwie francuskim Kategoria:Polscy komandorowie maltańscy Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Imperium Rosyjskim Kategoria:Senatorowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Straceni in effigie w czasie powstania kościuszkowskiego Kategoria:Szambelanowie królewscy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 (strona rosyjska) Kategoria:Wojskowi formacji konfederacji targowickiej Jerzy Kategoria:Zmarli w 1809