Polityka antymonopolowa – ma za zadanie, w ogólnym znaczeniu, wprowadzanie restrykcji zapobiegających monopolizacji określonych rynków w gospodarce. Stanowi zatem ogół działań państwa, mających na celu eliminowanie tendencji monopolistycznych, ich skutków, a także ochronę wolnej konkurencji. W szerszym rozumieniu tego rodzaju działalności państwa można rozróżnić chęć zapobiegania nie tylko ekonomicznym, ale również społecznym kosztom monopolizacji.
Do głównych wymienianych przez ekonomistów kosztów monopolizacji zalicza się m.in.: ograniczanie przez monopole rozmiarów produkcji prowadzące w prostym rozumowaniu do wzrostu cen i osiągania wyższego zysku, niż byłby możliwy w przypadku działalności w warunkach wolnej konkurencji niepełne, nieefektywne wykorzystanie mocy produkcyjnych i siły roboczej (zdolności wytwórczych), wyższe przeciętne jednostkowe koszty produkcji, produkcja bez wykorzystania najnowszych metod produkcji oraz hamowanie postępu technicznego, ograniczanie wolnej konkurencji przez narzucanie innym podmiotom jednostronnie akceptowalnych warunków transakcji.
Formy polityki antymonopolowej Całkowity zakaz działań zmierzających do ograniczenia konkurencji – zakazane są m.in.: tajne umowy, kartele, wykupywanie akcji konkurentów, itp. W szczególności tego rodzaju czynności podejmowane są w stosunku do przedsiębiorstw oferujących usługi telekomunikacyjne oraz finansowe i doradcze. Ograniczenie w istnieniu monopoli – dopuszczalne jest istnienie monopoli w tych dziedzinach, w których możliwość rozwoju wolnej konkurencji jest nikła. W skrajnym przypadku uznaje się, iż istnienie monopoli w niektórych gałęziach gospodarki może być dla niej nawet korzystne. Chodzi o sektory, w których wielka skala produkcji pozwala widocznie ograniczyć koszty produkcji, nie będąc jednocześnie źródłem kosztów społecznych. W takich przypadkach państwo stosuje zwykle szereg ograniczeń i kontroluje zyski, ceny, a także pozostawia sobie możliwość ich regulacji. Przykładem może być produkcja i transport energii elektrycznej. Pomoc dla przedsiębiorstw wchodzących na rynki zmonopolizowane w celu utworzenia i podtrzymania konkurencji w obszarze wytwarzania danych dóbr i usług.
W Unii Europejskiej Prawo konkurencji jest jedną z dziedzin wymienionych w art. 69 UE, podlegających dostosowaniu do regulacji wspólnotowych.
Zobacz też efekt Avercha-Johnsona
Bibliografia Nicola Acocella: Zasady polityki gospodarczej. Warszawa: PWN, 2002 Bogusław Czarny, Ryszard Rapacki: Podstawy ekonomii. Warszawa: PWE, 2002
Kategoria:Polityka gospodarcza Kategoria:Konkurencja (gospodarka)