Osioł zwyczajny (Equus asinus) – udomowiony gatunek ssaka z rodziny koniowatych (Equidae). Charakteryzuje się dużą głową, długimi uszami, cienkim ogonem z kitą na końcu, małymi wymaganiami pokarmowymi i odpornością na brak wody.
W stanie dzikim występuje osioł nubijski (Equus africanus) z podgatunkami (osioł nubijski i osioł somalijski). W wielu regionach świata hoduje się jego udomowioną formę – osła zwyczajnego (Equus asinus). Wyselekcjonowano 78 ras, m.in.: osioł kataloński, osioł poitou, osioł asinara, osioł andaluzyjski, osioł krapass, osioł ponui, osioł prowansalski, American mammoth donkey.
Udomowienie Osioł został udomowiony przez człowieka wcześniej niż koń. Pierwsze informacje dotyczące udomowienia pochodzą z Doliny Nilu z ok. 4000 p.n.e., czyli 6 tys. lat temu. Na tych terenach występowały obydwa żyjące do dzisiaj podgatunki osła afrykańskiego. Przypuszcza się, że z ich krzyżówek powstał osioł domowy (Equus africanus f.asinus).
Krzyżowanie z innymi gatunkami Osły mogą się krzyżować z innymi koniowatymi, ale ich potomstwo przeważnie jest bezpłodne. Potomek ogiera osła i klaczy konia to muł, zaś klaczy osła i ogiera konia to osłomuł. Hodowcy dopuszczają tego typu krzyżówki ze względu na dużą wartość użytkową. Muły, wytrzymalsze i silniejsze, spotyka się częściej, osłomuły są rzadkie.
Użytkowanie Osły wykorzystuje się najczęściej jako zwierzęta juczne, rzadziej jako wierzchowe lub pociągowe, a ostatnio w onoterapii. Często są trzymane w ogrodach zoologicznych. Wyhodowano wiele ras, różniących się ubarwieniem, wielkością i temperamentem.
Salami Mięso osła jest tradycyjnym składnikiem jednego rodzaju salami – suchej, wędzonej kiełbasy z dodatkiem drobno pokrojonej słoniny i przypraw. Z powodu odchodzenia od hodowli osłów kiełbasa salami jest produkowana głównie z wieprzowiny, wołowiny, koniny lub dziczyzny.
Symbolika W symbolice chrześcijańskiej osioł może być symbolem rozpusty, ale też skromności i pokory.
W polszczyźnie osioł symbolizuje: głupotę, tępotę (osioł skończony ‘kompletny głupiec, dureń’), upór (uparty jak osioł o człowieku: ‘bardzo uparty’), ciężką pracę (haruje jak osioł pot. 'ktoś pracuje bardzo ciężko’).
W USA stanowi symbol Partii Demokratycznej.
Populacje zdziczałe W niektórych rejonach udomowione osły zdziczały - ich populacje, np. burros w Ameryce Północnej czy osły Asinara na Sardynii we Włoszech są objęte ochroną. W ekosystemach, w których dotąd nie było koniowatych, takich jak na Hawajach, zdziczałe osły mogą powodować problemy. W Australii, gdzie populacja zdziczałych osłów może liczyć nawet 5 milionów osobników, uważa się je za gatunek inwazyjny.
Przypisy Jolanta Ławniczak: Na skrzydłach orlich.
Nazwy zwyczajowe za:
Nazwa uznana decyzją Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej, 2003 (zob. Zasady tworzenia nazw systematycznych). Katarzyna Głowińska, 2008, Podręczny słownik frazeologiczny, Warszawa: Wydawnictwo Lagenscheidt. Stanisław Skorupka, 1967, Słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa: Wiedza Powszechna.
Bibliografia
Kategoria:Koniowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza