thumb|190px|Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Matwiejem Zacharowem, 1978 Matwiej Wasiljewicz Zacharow (ros. Матвей Васильевич Захаров, ur. w Twerze, zm. 31 stycznia 1972 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, marszałek Związku Radzieckiego (1959), dowódca grupy wojsk radzieckich w NRD, szef Głównego Zarządu Wywiadowczego (1949–1952), szef Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej (1960–1963 i 1964–1971), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 4., 5., 6., 7. i 8. kadencji, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1945, 1971) i Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1970).

Życiorys I wojna światowa W czasie I wojny światowej uniknął poboru do wojska i działał w ruchu antywojennym. W kwietniu 1917 wstąpił do bolszewickiej Czerwonej Gwardii. W tym samym roku w październiku brał udział w szturmie na Pałac Zimowy.

Brał udział w wojnie domowej awansując w Armii Czerwonej. Studiował w Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego. We wrześniu 1935, w wieku 35 lat, objął dowództwo pułku, a w 1936 został wysłany do nowo utworzonej Akademii Sztabu Generalnego. Przeżył stalinowskie czystki i w lipcu 1937 został mianowany szefem sztabu Leningradzkiego Okręgu Wojskowego, a w maju 1938 pomocnikiem szefa Sztabu Generalnego Armii Czerwonej.

II wojna światowa W 1940 po zmianach personalnych w kierownictwie sił zbrojnych (powodem zmian była wojna zimowa z Finlandią), został przeniesiony na szefa sztabu do nowo utworzonego Odeskiego Okręgu Wojskowego.

Po ataku Niemiec na Związek Radziecki w czerwcu 1941, w stopniu generała majora objął funkcję szefa sztabu nowo sformowanej 9 Armii, utworzonej z wojsk Odeskiego Okręgu Wojskowego. Następnie był szefem sztabu 2 Frontu Ukraińskiego, a następnie Frontu Zabajkalskiego.

Okres powojenny Po zakończeniu II wojny światowej kierował Akademią Sztabu Generalnego. Od stycznia 1949 był szefem Głównego Zarządu Wywiadowczego i zarazem zastępcą szefa Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej. Z obydwu stanowisk został zwolniony w 1952, jego miejsce na stanowisku szefa wywiadu wojskowego zajął Michaił Szalin.

Po śmierci Józefa Stalina w marcu 1953, spychany był na coraz niższe stanowiska w hierarchii wojskowej. W maju 1954 został mianowany dowódcą Leningradzkiego Okręgu Wojskowego, a następnie w 1957 dowódcą grupy wojsk stacjonujących w Niemieckiej Republice Demokratycznej. W 1959 awansowany na marszałka Związku Radzieckiego i w 1960 mianowany szefem Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej. Stracił to stanowisko w 1963, w ramach zmiany w radzieckim kierownictwie polityczno-wojskowym po kubańskim kryzysie rakietowym.

W marcu 1963 powierzono mu ponownie komendę Akademii Sztabu Generalnego. Później brał udział w spisku przeciwko Nikicie Chruszczowowi i po jego obaleniu w październiku 1964, przywrócono mu stanowisko szefa Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej, które zajmował do września 1971 roku.

Od 1961 członek Komitetu Centralnego KPZR, w latach 1947–1952 deputowany do Rady Najwyższej RFSRR, a w latach 1954–1972 do Rady Najwyższej ZSRR od 4. do 8. kadencji.

Zmarł 31 stycznia 1972 i został uroczyście pochowany 2 lutego 1972 pod murem kremlowskim na Placu Czerwonym w Moskwie. W pogrzebie udział wzięli członkowie najwyższych władz ZSRR z Leonidem Breżniewem i Aleksiejem Kosiginem na czele, a także delegacje wojskowe wielu państw komunistycznych, w tym delegacja PRL z szefem Sztabu Generalnego WP gen. dyw. Bolesławem Chochą, szefem sztabu Śląskiego Okręgu Wojskowego gen. bryg. Tadeuszem Hupałowskim oraz attache wojskowym Ambasady PRL w Moskwie gen. bryg. Wacławem JagasemPogrzeb marszałka Zacharowa, "Trybuna Robotnicza", nr 28, 3 lutego 1972, s. 2..

Awanse generał major – 4 czerwca 1940; generał porucznik – 30 maja 1942; generał pułkownik – 20 października 1943; generał armii – 29 maja 1945; marszałek Związku Radzieckiego – 8 maja 1959.

Odznaczenia i wyróżnienia Medal Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego – dwukrotnie (1945, 1971) Order Lenina – pięciokrotnie (1945, 1945, 1957, 1958, 1968) Order Rewolucji Październikowej (1968) Order Czerwonego Sztandaru – czterokrotnie (1938, 1942, 1944, 1947) Order Suworowa I klasy – dwukrotnie (1944, 1945) Order Kutuzowa I klasy – dwukrotnie (1943, 1944) Order Bohdana Chmielnickiego I klasy (1944) Order Czerwonej Gwiazdy (1939) Medal jubileuszowy „XX lat Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej” (1938) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1945) Medal 100-lecia urodzin Lenina (1970) Honorowa Broń ze Złotym Godłem Państwowym ZSRR (1968) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1968)Odznaczenia polskie dla marszałków i generałów Armii Radzieckiej [w:] "Trybuna Robotnicza", nr 46, 23 lutego 1968, s. 1 Złota Gwiazda Bohatera Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (28 kwietnia 1970, CSSR) Order Klementa Gottwalda (CSSR) I inne

Przypisy

Bibliografia

Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON, Warszawa 1971 Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975 W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000 K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000 Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 9, s. 391, Moskwa 1969-1978 Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986 Матвей Васильевич Захаров – Герои страны Матвей Васильевич Захаров – Проект ХРОНОС

Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej im. M. Frunzego Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K.J. Woroszyłowa Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989) Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Bohaterowie Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Marszałkowie Związku Radzieckiego Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Bohdana Chmielnickiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Klementa Gottwalda Kategoria:Odznaczeni Orderem Kutuzowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Pochowani na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim Kategoria:Ludzie urodzeni w Twerze Kategoria:Szefowie radzieckiego wywiadu wojskowego Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1972 Kategoria:Dowódcy Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech