Osho, Bhagwan Shree Rajneesh właśc. Rajneesh Chandra Mohan Jain (hindi रजनीश चन्द्र मोहन जैन; ur. 11 grudnia 1931 w Kuchwadzie, stan Madhya Pradesh w Indiach, zm. 19 stycznia 1990 w Punie) – hinduski guru. Założyciel ruchu religijnego (którego uczniowie nazywani są sannjasinami).
Życiorys Wczesne lata Urodził się w relatywnie zamożnej rodzinie, jako najstarszy syn z jedenaściorga dzieci handlarza suknem i ubraniami. Rodzice byli wyznawcami odłamu dżinizmu. Został oddany na wychowanie do dziadków ze strony matki.
Studiował na uniwersytecie w Sagar, który ukończył w 1957 r. uzyskując tytuł magistra filozofii.. Później wykładał filozofię w Akademii Sanskrytu w Raipur, a następnie, do 1966 r., już jako profesor, na uniwersytecie w Dżabalpur. W tym czasie, podróżując po Indiach, głosił wykłady i mowy krytykujące socjalizm i GandhiegoArtykuł w magazynie The New Yorker z 22.10.1986: Frances FitzGerald: A reporter at large – Rajneeshpuram (cz. 1)..
W 1962 r. zaczął prowadzić w Mount Abu w Radżastanie obozy medytacyjne oraz zakładać pierwsze centra medytacji Jivan Jagruti Kendras (Centrum Budzenia Życia)Osho Autobiography of a Spiritually Incorrect Mystic, Appendix..
1968-1973 W roku 1968 wywołał skandal wśród przywódców religijnych, wygłaszając serię wykładów, w których ostro krytykował stosunek hinduskiego społeczeństwa do miłości i seksu, nawołując jednocześnie do zaakceptowania seksualności oraz do pełnej wolności w tej kwestii. Krytykował też instytucję zinstytucjonalizowanej religii, jak i funkcje kapłaństwaUniversity of Oregon Libraries Collection, Historical Note.. Cykl tych wykładów został później wydany jako książka From Sex to Superconsciousness.
26 września 1970 r. rozpoczął inicjowanie swoich uczniów (neo-sannjasinów), co łączyło się z otrzymaniem przez nich nowego imienia (np. „Swami Satyananda” dla mężczyzn, czy „Ma Dhyan Shama” dla kobiet), noszeniem na szyi mali i medalionu ze zdjęciem Osho, oraz przywdziewaniem tradycyjnej, pomarańczowej lub czerwonej szaty hinduskich mnichów i ascetów (słowo sannjasin oznacza tyle co asceta). Jednakże Osho, świadomie, żadnej ascezy nie zalecał. Noszenie szat i mali obowiązywało do 1985 r.
W 1971 r. zaczął tytułować się Bhagwanem Shree RajneeshemFrances FitzGerald, The New Yorker 22.10.1986, s. 77.. W kolejnych latach zdobywał coraz więcej zwolenników, przede wszystkim w USA i Europie Zachodniej.
1974-1981 W 1974 r. Osho przeniósł się do zakupionej przez Catherine Venizelos rezydencji maharadży w Koregaon Park, w mieście Poona, dzisiaj Puna. Poona stała się miejscem pielgrzymek z Indii oraz całego świata.
W 1980 r. w trakcie porannego wykładu, hinduski fundamentalista próbując dokonać zamachu, niecelnie rzucił w Osho nożemArtykuł na religioustolerance.org, ustęp 4..
Ashram w Poonie miał pierwotnie zostać przeniesiony do stanu Gujarat w Indiach, co jednak spowodowało sprzeciw od indyjskich urzędówFrances FitzGerald, The New Yorker 22.10.1986, s. 85..
Wizytę w ashramie w Punie w tym okresie oraz nauki tego guru, opisuje Lucyna Winnicka w książce Podróż dookoła świętej krowy.
1981–1986 mały|300px|Komuna sannjasinamów w Oregonie, w czasie Master’s Day Festival. Fotografia z 1983 r. mały|300px|Rajneesh pozdrawiany przez sannjasinów w czasie codziennego przejazdu rolls-royce’em przez komunę Rajneeshpuram. Fotografia z 1982 r.|alt= Wiosną 1981 r., po około 15 latach wygłaszania wykładów rozpoczął trwający trzy i pół roku, tj. do października 1984, okres milczeniaJudith M. Fox: Osho Rajneesh (2002: 21) .. Odbywał tylko satsangi – wspólne siedzenie w ciszy, czasami z odczytami jego wykładów lub muzyką. W lipcu 1985 powrócił do wygłaszania publicznych wykładówOsho The Last Testament, tom 2, rozdz. 29 (zapis wywiadu z magazynem Stern i kanałem ZDF niemieckiej telewizji)..
W połowie 1981 r. wyjechał do USA w celu skorzystania z opieki medycznej. Chorował na astmę, cukrzycę oraz przewlekłe, ostre bóle pleców. Po krótkim okresie spędzonym w Montclair w stanie New JerseyNew York Times 16.09.1981., jego uczniowie kupili za sumę prawie 6 mln dolarów, położone w hrabstwie Wasco w stanie Oregon ranczo o powierzchni 25 tys. ha, pierwotnie znane jako „The Big Muddy”. Przez lata spędzone w Rajneeshpuram zyskał sławę posiadacza kolekcji kilkuset drogich Rolexów oraz wielkiej liczby Rolls-Royce’ów..
Działalność komuny prowadziła do narastającej ilości konfliktów z okolicznymi mieszkańcami oraz władzami stanu Oregonartykuł w magazynie Ashé.. Jej członkowie mieli dokonać otrucia przedstawicieli władz lokalnych, zakładać podsłuchy wewnątrz komuny, otruć osobistego lekarza Osho oraz próbować wpłynąć na wynik wyborów lokalnych przez zatrucie salmonellą mieszkańców sąsiedniego miasteczka The Dalles w czasie głosowaniaArtykuł w magazynie The New Yorker 29.10.1986: Frances FitzGerald: A reporter at large – Rajneeshpuram (part 2).. W końcu października 1985 r. Osho został aresztowany w Karolinie Północnej. Postawiono mu 34 zarzuty, dotyczące między innymi gróźb karalnych i naruszenia praw emigracyjnychNewsweek 18/2009, „Niebo dla naiwnych” T.Stawiszyński.. Zgodził się na wyrok w zawieszeniu, którego warunkiem było opuszczenie Stanów ZjednoczonychLewis F. Carter, Charisma and Control in Rajneeshpuram (1990: 233-238) ..
1986-1990 W lipcu 1986 powrócił do Indii.
Wiosną 1988 roku przyjął imię Osho, rezygnując z dotychczasowego Bhagawan.
Zmarł 19 stycznia 1990 z powodu niewydolności krążeniowej. Jego ciało poddano kremacji, a prochy złożono w prywatnym mauzoleum w Punie gdzie działał.
Poglądy Osho był przeciwnikiem jakiegokolwiek systemu wiary. Cenił natomiast i zalecał osobistą duchowość, a nie bycie wyznawcą religii – wyraźnie te rzeczy rozgraniczał. Podkreślał wartość autentycznego, osobistego doświadczenia religijnego. Ku temu doświadczeniu prowadzą: bycie świadomym, miłość, medytacja, świętowanie, twórcze działanie oraz radość i śmiech. Mówił, że oświecenie jest naturalnym stanem człowiekaOsho The Book of Wisdom, rozdział 2, pytanie 1., ale uwaga ludzi jest zbyt rozproszona by to zauważyć – rozproszona zwłaszcza przez nieustanne myślenie i ciągłą aktywność umysłu. Powiedział, że nie ma szczególnej różnicy pomiędzy nim a innymi ludźmi, bo podobnie jak ci, którzy nie są teraz oświeceni i on kiedyś nie był oświecony, i tak samo jak on jest oświecony dzisiaj, tak inni będą oświeceni kiedyś.
Wyrażał się bardzo sprawnie zarówno w hindi, jak i w języku angielskim. Mówił o twórcach najróżniejszych tradycji duchowych: Buddzie, Krysznie, Guru Nanaku, Jezusie, Sokratesie, mistrzach zen, Gurdżijewie, jak i o sufizmie, chasydyzmie, tantrze i wielu innych. Głosił, że żaden system myślenia nie jest w stanie go zdefiniować, gdyż uważał, że żadna filozofia nie jest w stanie w pełni wyrazić prawdy.
Sam będąc doświadczonym mówcą, twierdził, że słowa nie są w stanie przekazać jego przesłaniaOsho Be Still and Know, rozdział 9, pytanie 3.. Z drugiej strony głównym powodem, dla którego jednak mówi, jest danie możliwości doświadczenia medytacji słuchaczomOsho The Invitation, rozdział 14, pytanie 1..
Zaprzeczał sam sobie. Ale sprzeczności dla niego nie istnieją – tylko wzajemnie uzupełniające się punkty widzeniaWywiad z Jeffem McMullenem, 60 Minutes, Australia; Video dostępne tu.. Zasadniczo był też przeciwny pojęciu „filozofia” i wyrażał nadzieję, że owe sprzeczności znajdujące się w jego wypowiedziach, na zawsze uniemożliwią potomnym zmontowanie na bazie jego dzieł, jakiejkolwiek filozofii, jakiegokolwiek „-izmu”.
Po wygłoszeniu w końcu lat 60. paru wykładów na temat seksu i seksualności zyskał przydomek „sex guru”. Później zostały one wydane jako kompilacja From Sex to Superconsciousness. Według niego „Dla tantry wszystko jest święte, nie ma niczego, co byłoby bezbożne”Osho Vigyan Bhairav Tantra, tom 1, rozdz. 2., a cała tłumiona moralna seksualność jest daremna i jałowa, jeśli człowiekowi nie dana jest możliwość transcendencji seksu poprzez doświadczenie go całkowicie i świadomie. W 1985 r. powiedział dla bombajskiego tygodnika Illustrated Weekly:
„Nigdy nie żyłem w celibacie. Jeśli ludzie w to wierzą, jest to tylko ich głupota. Zawsze kochałem kobiety – możliwe, że kobiety bardziej niż kogokolwiek innego. Spójrzcie na moją brodę: zrobiła się siwa tak szybko, bo żyłem tak intensywnie, że skompresowałem w pięćdziesięciu, prawie dwieście lat życiaOsho The Last Testament, tom 1, rozdz. 27 (zapis wywiadu)..
Taka wypowiedź w ustach osoby tytułowanej Bhagawan jest prowokacyjna, a dla tradycjonalistycznych Hindusów, wręcz obrazoburcza. Osho nazywał jednak swoje wykłady pieprznymi, bądź – dla niektórych – obraźliwymi dowcipami lub komentarzamiArtykuł na religioustolerance.org (po angielsku), pod koniec rozdziału Beliefs and Practices..
Osho o medytacji Według Osho, medytacja nie jest koncentracją: jest rozluźnieniem, puszczeniemOsho Be Still and Know, rozdz. 1, pytanie 1.. Jest to stan uważności, w którym nie ma miejsca na realizowanie się ego, coś, co wydarza się, gdy ktoś znajduje się w stanie niedziałania. Nie ma tu „jak”, ponieważ „jak” oznacza działanie – brak działania jest tu najbardziej pomocny. Już samo zrozumienie tego, pozwala, by niedziałanie się wydarzyłoOsho From Misery to Enlightenment, rozdz. 22: Exactly how do you do it!.
Osho twierdził, że współczesnemu człowiekowi bardzo trudno jest po prostu siedzieć i trwać w medytacji, więc wymyślił tak zwane aktywne techniki medytacji, by przygotować grunt. Najważniejsza z jego technik znana jest dzisiaj jako medytacja dynamiczna i Osho szczególnie ją współczesnemu człowiekowi zalecał jako rodzaj katharsisWywiad z Riza Magazine, Włochy, video dostępne tu.. Inne techniki medytacji to: Kundalini, Nadabrahma oraz Nataraj.
W późnych latach osiemdziesiątych rozwinął nową grupę terapii medytacyjnych, znanych jako: Mystic Rose (mistyczna róża), Born Again (narodzony na nowo) oraz No-Mind (można to przetłumaczyć na anty-umysł, bez głowy). Poza własnymi metodami wprowadzał na nowo elementy tradycyjnych technik medytacji (nie należy mylić technik medytacji ze stanem medytacji, czyli samą medytacją). Twierdził, że przy wystarczającej praktyce możliwe jest utrzymanie stanu medytacji w trakcie wykonywania swych codziennych zajęć, a oświecenie nie jest niczym innym jak trwałe pozostawanie w stanie medytacji.
Kontrowersje Oskarżany był o założenie destrukcyjnej psycho-sekty, w której członkowie poddawani są manipulacji, praniu mózgów. W Niemczech wprowadzono rządowy program ostrzegający przed niebezpieczną sektą. Jednak w swoim wyroku z 2002 roku niemiecki Trybunał Konstytucyjny na podstawie zaleceń Komisji Specjalnej Bundestagu orzekł, że oficjalnie dopuszczalne jest stosowanie określenia „sekta” w kontekście ówczesnych wydarzeń, lecz jednocześnie nieuprawnionymi są zniesławiające określenia typu „destrukcyjna”, „pseudoreligijna” itp., jak też zarzuty manipulacji członkami grupy..
Określił siebie mianem „guru ludzi bogatych”Osho From Darkness to Light, rozdz. 29: History repeats itself, unfortunately, pytanie 1., twierdząc, że materialne ubóstwo nie posiada wartości duchowychOsho Beyond Psychology, rozdz. 9: I Want to Provoke Your Jealousy..
W 1985 roku jego była sekretarka Sheela w amerykańskim show 60 Minutes na kanale CBS twierdziła, że Osho zażywał codziennie 60 mg Valium. Osho zapytany o tę kwestię przez dziennikarzy, kategorycznie zaprzeczyłOsho The Last Testament, tom 4, rozdz. 19 (zapis wywiadu z niemieckim magazynem Der Spiegel)..
Jego były uczeń Juliana Leeartykuł „Zagadkowy ‘Bhagavan’, Osho Rajneesh” na enlightened-spirituality.org. stwierdził, że „Rajneesh/Osho to najgorsza rzecz, jaka kiedykolwiek przydarzyła się duchowości na zachodzie”strona rajneesh.info poświęcona pokazaniu Osho w negatywnym świetle..