Nornica (Clethrionomys) – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i Ameryce Północnej.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 85–135 mm, długość ogona 21–72 mm; masa ciała 14,5–61 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1850 roku niemiecki przyrodnik Wilhelm Gottlieb Tilesius von Tilenau w artykule zatytułowanym Niektóre gatunki gryzoni z Bawarii, opublikowanym w czasopiśmie „Isis: encyclopädische Zeitschrift vorzüglich für Naturgeschichte, Physiologie etc”. Tilesius von Tilenau wymienił dwa gatunki – Mus glareolus i Mus rutilus – Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus rutilus .

Etymologia Clethrionomys: kleithron ‘zarośla, żywopłot’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Mus glareolus . Evotomys (Euotomys, Eotomys): gr. ευ eu ‘dobry’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus rutilus . Glareomys: ‘żwir’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus glareolus . Acrorhizamys (Acrorhizomys): gr. ακρος akros ‘punkt, czubek’, od ακη akē ‘punkt’; rodzaj Rhizomys . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Acrorhizamys sokolovi .

Podział systematyczny W części ujęć systematycznych dla tego rodzaju stosuje się nazwę Myodes ukutą w 1811 roku przez niemieckiego przyrodnika Petera Simona Pallasa. Pallas diagnozując nowy rodzaj wymienił osiem gatunków nie określając jednocześnie gatunku typowego; w 1877 roku amerykański zoolog Elliott Coues wyznaczył jako typ nomenklatoryczny dla Myodes, Mus lemmus . Jako że Mus lemmus jest gatunkiem z rodzaju Lemmus, Myodes jest młodszym synonimem Lemmus i nie jest dostępny jako nazwa dla nornic; najstarszą obowiązującą nazwą nornic jest Clethrionomys. Do tego rodzaju zalicza się czasem Alticola macrotis, jednak analizy molekularne z wykorzystaniem szerszych zestawów genów z 2020 roku umieszczają ten gatunek w Alticola; jednak analiza to nie obejmowała Clethrionomys i potrzebne są dalsze badania dotyczące wszystkich gatunków w obrębie tych rodzajów, aby w pełni określić ogólną pozycję tego gatunku. Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxClethrionomys rutilus(Pallas, 1779)nornica rudogrzbietagatunek monotypowypółnocny Półwysep Fennoskandzki na wschód przez Syberię na południe do północno-wschodniej Chińskiej Republiki Ludowej i północnej Japonii, Stany Zjednoczone) (Alaska) i Kanada (na wschód do Zatoki Hudsona); zakres wysokości: do 2300 m n.p.m.DC: 8,5–12,3 cmDO: 2,1–5 cmMC: 14,5–50 gcentruj|100pxClethrionomys californicus(C.H. Merriam, 1890)nornica kalifornijska3 podgatunkiendemit Stanów Zjednoczonych: zachodni Oregon (wybrzeże na południe od rzeki Kolumbia), na południe do północnej części zatoki San Francisco (północno-zachodnia Kalifornia), na wschód do Gór KaskadowychDC: 8,7–10,9 cmDO: 3,4–5,6 cmMC: 15–40 gcentruj|150pxClethrionomys gapperi(Vigors, 1830)nornica amerykańska29 podgatunkówśrodkowa i południowa Kanada oraz Stany Zjednoczone (na południe od Gór Skalistych do Nowego Meksyku, na północ od Wielkich Równin i Appalachów)DC: 10–11,4 cmDO: 3–4,4 cmMC: 16–42 gcentruj|150pxClethrionomys glareolus(von Schreber, 1780)nornica rudagatunek monotypowyod zachodniej Europy po rzekę Jenisej na wschodzie, na północ do arktycznej tundry, na południe do północnej Turcji i północnego Kazachstanu; zakres wysokości: 0–2350 m n.p.m.DC: 8–13,5 cmDO: 3,2–7,2 cmMC: 12–61 gClethrionomys centralis(G.S. Miller, 1906)nornica tienszańska2 podgatunkilasy w południowo-wschodnim Kazachstanie, Kirgistanie i północno-zachodniej Chińskiej Republice Ludowej (północno-zachodnim Sinciang); zakres wysokości: 1300–3500 m n.p.m.DC: 10,4–12 cmDO: 4,1–5,6 cmMC: 24–33 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski.

Opisano również gatunki wymarłe: Clethrionomys acrorhiza (Rumunia; plejstocen) Clethrionomys esperi (Niemcy; plejstocen) Clethrionomys hintonianus (Węgry; pliocen) Clethrionomys kretzoii (Polska; plejstocen) Clethrionomys primitivus (Bułgaria; pliocen) Clethrionomys rufocanoides (Niemcy; plejstocen) Clethrionomys sokolovi (Ukraina; pliocen)

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Bibliografia

Kategoria:Karczowniki