thumb|Stefan Śródka na okładce czasopisma Film Nr. 40 z 1948 roku thumb|Grób Stefana Śródki na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Stefan Śródka (ur. 8 września 1910 w Łodzi, zm. 4 stycznia 1981 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny.
Życiorys Urodził się w rodzinie Romana i Anny z domu Laube. Dzieciństwo spędził w Łodzi. W 1934 ukończył studia aktorskie w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie. Przed wojną grał w Wilnie, Katowicach (w Teatrze Polskim) i Kaliszu, gdzie także reżyserował sztuki teatralne. Od roku 1939 miał grać w Teatrach Miejskich w Łodzi. . W sezonie 1944/45 należał do Teatru Zrzeszenia Aktorskiego w Lublinie. Po wojnie, w latach 1945–1949 grał w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi, a następnie przeniósł się do Warszawy. Początkowo, w latach 1949–1952 pracował w stołecznym Teatrze Narodowym im. Wojska Polskiego, potem, przez 14 lat (do 1966) był zatrudniony w Teatrze Ateneum. Przez kolejne piętnaście lat, aż do śmierci, grał w Teatrze Dramatycznym. Odgrywał zazwyczaj role drugoplanowe i epizodyczne.
Od roku 1950 był aktorem radiowym. W słuchowisku W Jezioranach był głosem postaci Ludwika Janiaka. W latach 1946–1981 zagrał także w kilkudziesięciu przedstawieniach Teatru Telewizji i filmach, m.in.: Zakazane piosenki (1946), Dotknięcie nocy (1961), Stawce większej niż życie (rola: „Bartek” – dowódca oddziału partyzanckiego; odcinki Edyta, Wielka wsypa; 1967), Gniewko, syn rybaka (1969), Czarne chmury (1973), Mazepa (1975), Polskie drogi (1976), Miś (1980). W Misiu zagrał węglarza Tłoczyńskiego, który w ostatniej scenie filmu wygłasza monolog na temat znaczenia słowa tradycja. Zmarł 4 miesiące przed premierą tego filmu . Jako zasłużony aktor dla scen polskich i stołecznych po śmierci został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B32-4-25)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Andrzej Zaorski, były aktor warszawskiego Teatru Ateneum, powiedział o nim: „Grał wtedy w Ateneum nieżyjący już i kompletnie zapomniany aktor Stefan Śródka. Był to tzw. prawdziwek, to znaczy, nie słysząc nigdy o Stanisławskim, grał jego metodą. Wszystko musiało być realistyczne. Jak kogoś złapał za rękę, to tamten miał siniaki od chwytu mocarnych palców Śródki”Striptease – e-teatr.pl..
Doświadczenia wojenne W czasie wojny Stefan Śródka (ps. „Ryś”) był uczestnikiem ruchu oporu i oficerem Wojska Polskiego (w stopniu podporucznika). W latach 1942–1944 na terenie dzisiejszego woj. lubelskiego brał czynny udział m.in. w wysadzeniu pociągu w Krzywdzie i przetransportowaniu zdobytej broni do miasta Borowe, odbiciu więźniów transportowanych do Lublina, rozbrojeniu posterunku Granatowej Policji w Wojcieszkowie i Adamowie. Po aresztowaniu został wysłany na tereny III Rzeszy do pracy przymusowej w kopalni. „Ryś” był wspominany przez towarzyszy broni jako wykazujący się w trakcie zadań niezwykle dużą bojowością, karnością i odwagą.
Rodzina W 1945 ożenił się z Lucyną Maciejewską (zm. 2007). Jego syn Andrzej Śródka (1946–2022) był historykiem medycyny, profesorem w Instytucie Historii Nauki PAN i Katedrze Historii Medycyny Collegium Medicum UJ. Filmografia 1946: Zakazane piosenki – wykonawca wyroku na Marii Kędziorek 1946: Dwie godziny – robotnik, znajomy Weroniki, brat Kubusia 1947: Ostatni etap – Bronek 1948: Ulica Graniczna – Natan, zięć Libermana 1949: Dom na pustkowiu – węglarz 1951: Młodość Chopina – robotnik paryski 1953: Żołnierz zwycięstwa – Stefan Pawłowski 1954: Niedaleko Warszawy – obecny dyrektor huty 1956: Pożegnanie z diabłem – Józef Gil 1960: Spotkania w mroku – robotnik ziemny 1961: Dotknięcie nocy – Rybicki, strażnik konwoju z kombinatu 1965: Podziemny front – gość przy barze w knajpie (odc. 2) 1965: Miejsce dla jednego – sekretarz POP 1967: Stawka większa niż życie – kpt. „Bartek”, dowódca oddziału partyzanckiego GL i AL (odc 8 i 14) 1969: Gniewko, syn rybaka – Władysław I Łokietek 1969: Co jest w człowieku w środku – gospodarz Franciszek Kozłowski 1970: Prawdzie w oczy – członek brygady Klisia 1970: Najlepszy kolega – wędkarz 1972: Droga w świetle księżyca – wysłannik z wiadomością od brata Stanisława 1973: Hubal – gospodarz w Gałkach 1973: Czarne chmury – Matwiej, przywódca Kurpiów (odc. 3) 1975: Mazepa – Chmara, dworzanin Wojewody 1976: Polskie drogi – robotnik Frączak pomagający Michelowi w ucieczce (odc. 6) 1976: Dźwig – ojciec Tarsy 1977: Gdzie woda czysta i trawa zielona – Spychała 1979: Zerwane cumy – kombatant Kazik 1980: Miś – węglarz, kolega Stanisława Palucha 1981: Czwartki ubogich – Grzyb
Nagrody i odznaczenia W uznaniu osiągnięć w dziedzinie upowszechniania i rozwoju sztuki teatralnej Stefanowi Śródce przyznawano parokrotnie różne nagrody i odznaczenia honorowe.
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Złoty Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Partyzancki Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka Grunwaldzka (1946)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1981