Kret (Talpa) – rodzaj ssaków z podrodziny kretów (Talpinae) w obrębie rodziny kretowatych (Talpidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie i zachodniej Azji.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 82–232 mm, długość ogona 18–42 mm, długość tylnej stopy 14,5–24,6 mm; masa ciała 21–225 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10. wydaniu Systema Naturae, publikacji jego autorstwa poświęconej systematyce zwierząt, roślin i minerałów. Linneusz wymienił dwa gatunki – Talpa asiatica i Talpa europaea – z których gatunkiem typowym jest (Linneuszowska tautonimia) Talpa europaea (kret europejski).

Etymologia Talpa (Talva): ‘kret’. Asioscalops (Asioscaptor (gr. σκαπτηρ skaptēr ‘kopacz’, od σκαπτω skaptō ‘kopać’)): łac. Asiaticus ‘azjatycki’, od gr. Ασιατικος Asiatikos ‘azjatycki’, od Ασια Asia ‘Azja’; gr. σκαλοψ skalops, σκαλοπος skalopos ‘kret’. Gatunek typowy: Talpa altaica .

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxTalpa altaicaNikol’sky, 1883kret ałtajskigatunek monotypowysyberyjska Rosja (od rzeki Irtysz na wschód do jeziora Bajkał, od rzeki Jenisej na południe do gór Ałtaj), północno-wschodni Kazachstan i północno-zachodnia Mongolia); zakres wysokości: do 3500 m n.p.m.DC: 12,4–23 cmDO: 2–3,4 cmMC: do 225 gcentruj|150pxTalpa davidiana(A. Milne-Edwards, 1884)kret kurdyjski2 podgatunkiendemit Turcji: Adana, Gaziantep, Bitlis i Hakkâri; być może zachodnia Syria; zakres wysokości: 1575–2240 m n.p.m.DC: 11,5–13,4 cmDO: 1,8–3 cmMC: 42–80 gTalpa streetiD.M. Lay, 1965gatunek monotypowyendemit Iranu: KurdystanDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychTalpa talyschensisVereschchagin, 1945gatunek monotypowypołudniowo-zachodnie wybrzeże Morza Kaspijskiego pomiędzy Lenkoran (Azerbejdżan) i Chalus w zachodnim Mazandaran (Iran); zakres wysokości: 0–300 m n.p.m.DC: 10,4–11,4 cmDO: 2–2,5 cmMC: 31–49 gTalpa hakkariensisGündüz, Demirtaş, Silsüpür, Özmen, Polly & Bilton, 2023gatunek monotypowyendemit Turcji: HakkâriDC: 14,7–17 cmDO: 2,8–3,3 cmMC: 60–77 gTalpa ogneviStroganov, 1944gatunek monotypowypołudniowo-wschodnie wybrzeża Morza Czarnego w północno-wschodniej Turcji (dystrykt Hopa) i przyległej Gruzji (w głąb lądu do górnego biegu rzeki Kura)DC: 13,4–14,2 cmDO: 2–2,6 cmMC: 62–91 gcentruj|150pxTalpa caucasicaSatunin, 1908kret kaukaskigatunek monotypowyendemit Rosji: południowo-zachodni Kaukaz Północny (od Morza Azaowskiego na północ do rzeki Jeja) i Wielki Kaukaz na północ od linii Nalczyk–Suchumi; zakres wysokości: do 2800 m n.p.m.DC: 9,9–14,2 cmDO: 2,2–4,2 cmMC: 38–102 gTalpa levantisO. Thomas, 1906kret czarnomorskigatunek monotypowyendemit Turcji: północna Anatolia, izolowana populacja wokół jeziora Wan DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychTalpa transcaucasicaDal’, 1944gatunek monotypowypołudniowa europejska Rosja (na południe do rzek Kubań i Terek), Gruzja, Armenia, zachodni Azerbejdżan i Turcja (północno-zachodnia Anatolia do obszaru Morza Marmara na zachodzie); zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m.DC: 8,2–12,5 cmDO: 2–3,7 cmMC: 21–67 gTalpa stankoviciV.E. Martino & E.V. Martino, 1931kret bałkański2 podgatunkizachodnia Macedonia Północna, zachodnia Grecja (wraz z wyspą Korfu), przybrzeżne niziny w północnej Czarnogórze i przyległej Albanii; zakres wysokości: 0–2300 m n.p.m.DC: 12,1–14,3 cmDO: 2,6–4,2 cmMC: 48–96 gcentruj|150pxTalpa caecaSavi, 1822kret ślepygatunek monotypowyzachodnie Alpy (Szwajcaria, północno-zachodnie Włochy i południowo-wschodnia Francja), Apeniny na południe do masywu Sila (Włochy) i Półwysep Bałkański (od południowo-wschodniej Bośni i Hercegowiny do zachodniej Grecji); zakres wysokości: 0–2500 m n.p.m.DC: 10,3–12,4 cmDO: 2,6–4,3 cmMC: 38–67 gcentruj|150pxTalpa romanaO. Thomas, 1902kret apenińskigatunek monotypowyendemit Włoch: na południe do Umbrii; prawdopodobnie wymarły na Sycylii (ostatni zapis z 1885 roku); zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.DC: 9,5–16 cmDO: 2,2–3,7 cmMC: 61–134 gcentruj|150pxTalpa occidentalisCabrera, 1907kret iberyjskigatunek monotypowyszeroko rozpowszechniony na Półwyspie Iberyjskim w Portugalii i Hiszpanii (nieobecny na większości wschodniej części, Pirenejach i dorzeczu rzeki Ebro); zakres wysokości: 0–2300 m n.p.m.DC: 9,6–13 cmDO: 1,9–3,5 cmMC: 34–66 gTalpa martinorumKryštufek, Nedyalkov, J.J. Astrin & Hutterer, 2018gatunek monotypowypołudniowo-zachodnie wybrzeże Morza Czarnego od Burgas (Bułgaria) do Stambułu (Turcja); zakres wysokości: 0–445 m n.p.m.DC: 12,4–13,4 cmDO: 2,4–3,2 cmMC: 45–65 gcentruj|150pxTalpa europaeaLinnaeus, 1758kret europejskigatunek monotypowyod Wysp Brytyjskich i Francji na wschód przez większość kontynentalnej Europy do zachodniej azjatyckiej Rosji (rzeki Irtysz i Ob); zakres wysokości: 0–2700 m n.p.m.DC: 11,3–15,9 cmDO: 2,5–4 cmMC: 72–128 gcentruj|150pxTalpa aquitaniaNicolas, Martinez-Vargas & Hugot, 2015gatunek monotypowyFrancja (na zachód i południe od rzeki Loara) oraz północny i północno-wschodni Półwysep Iberyjski (wschodnia wybrzeże Kantabrii na wschód do północnej Katalonii); zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.DC: 11,6–20 cmDO: 1,9–3,8 cmMC: 45–120 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe: Talpa episcopalis (Rumunia; plejstocen) Talpa chthonia (Izrael; plejstocen) Talpa fossilis (Węgry; pliocen) Talpa gilothi (Niemcy; miocen) Talpa minor (Austria; plejstocen) Talpa minuta (Francja; miocen) Talpa neagui (Rumunia; miocen–pliocen) Talpa stromeri (Niemcy; plejstocen) Talpa tenuidentata (Niemcy; miocen) Talpa tyrrhenica (Włochy; plejstocen) Talpa vallesensis (Hiszpania; miocen)

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Kretowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza