Kasztan jadalny (Castanea sativa Mill.) – gatunek rośliny z rodziny bukowatych (Fagaceae).

Rozmieszczenie geograficzne Gatunek rodzimy dla południowej części Półwyspu Bałkańskiego, Azji Mniejszej i rejonu Kaukazu po północny Iran. Rozpowszechniony szeroko w basenie Morza Śródziemnego, także w Europie Zachodniej i Środkowej, introdukowany rośnie także w rejonie Himalajów oraz w Ameryce Północnej. thumb|180px|left|Pokrój thumb|180px|left|Liść thumb|180px|left|Kotki męskie thumb|left|180px|Owoc thumb|Przekrój przez pień

W Polsce kasztan jadalny rośnie głównie na Pomorzu Zachodnim i Dolnym Śląsku. Lokalnie występować mogą populacje zadomowione, znajdujące się poza uprawą. Gatunek ma status zadomowionego antropofita (kenofita).

Morfologia Pokrój Drzewo wysokości do 3 m, o pniu pokrytym głęboko spękaną korowiną. Korona szeroka i rozłożysta. Młode pędy delikatnie omszone, później nagie. Pąki Młode omszone, okryte 2–4 skrętoległymi łuskami. Brak pąków szczytowych (sympodium). Liście Skrętoległe, ustawione w dwóch prostnicach, wsparte szybko odpadającymi przylistkami. Młode liście pod spodem delikatnie omszone, potem nagie, skórzaste; osiągają do 25 cm długości. Blaszka liściowa ostro piłkowana o liczbie nerwów równej liczbie ząbków (ok. 30), od góry ciemnozielona, od spodu jaśniejsza. Kwiaty Kwiaty męskie z 10–20 pręcikami, żółte, zebrane w stojące kwiatostany kłosopodobne, długości do 20 cm. Kwiaty żeńskie zebrane po kilka w główkowate kwiatostany wyrastające zwykle u podstawy kwiatostanów męskich. Kwiaty żeńskie z kilkukomorową zalążnią i dwoma zalążkami w każdej z komór. Kwiaty wsparte są czterodzielną okrywą. Owoce Orzechy (kasztany) rozwijające się w drewniejącej, kulistej okrywie (kupuli), pokrytej gęstymi, ostrymi kolcami. Otwiera się ona 3–4 klapami i zawiera 1–3 nasiona do 3 cm średnicy. Są one ciemnobrązowe, spłaszczone z jednej strony i zwieńczone wyrostkiem na szczycie z zeschniętymi resztkami szyjek słupka.

Biologia Drzewo kwitnące od maja do lipca. W warunkach Europy Środkowej owocuje rzadko. Owoce dojrzewają w październiku–listopadzie.

Zastosowanie Świeże kasztany jadane są na surowo, wyschnięte spożywane są po upieczeniu oraz konserwowane jako kompoty. Na Węgrzech i Słowacji przetarta masa kasztanowa (, ), świeża albo mrożona, przeznaczona jest do bezpośredniego spożycia lub używana jako dodatek do wyrobów cukierniczych (wypieków, deserów), mięs. W Niemczech jada się chętnie zupę kasztanową.

Obecność w kulturze i symbolice Kasztan jadalny symbolizuje mądrą przezorność.

Przypisy

Kategoria:Bukowate Kategoria:Rośliny owocowe