Józef Lewandowski, pierwotnie Izaak LipszycSławomir M. Nowinowski Wkład Józefa Lewandowskiego w dorobek historiograficzny Instytutu Literackiego w Paryżu, w: „Zeszyty Historyczne” z perspektywy półwiecza, pod red. S. M. Nowinowskiego i R. Stobieckiego, wyd. IPN, Warszawa 2017, s. 92, 96–98. (ur. 15 sierpnia 1923 w Koninie, zm. 17 listopada 2007 w Sztokholmie) – polski historyk, specjalista w zakresie historii Europy Środkowo-Wschodniej i kwestii narodowościowych.

Życiorys Był synem zasymilowanych Żydów. Po wybuchu II wojny światowej przebywał w Związku Radzieckim. We wrześniu 1944 wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego, służył m.in. w Głównym Zarządzie Informacji. Od 1957 był pracownikiem Katedry Historii Polski w Wojskowej Akademii Politycznej, w 1958 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, tam w 1961 obronił pracę doktorską napisaną pod kierunkiem Henryka Jabłońskiego. Praca ta w zmienionej wersji ukazała się w 1962 pod tytułem Federalizm. Litwa i Białoruś w polityce obozu belwederskiego XI 1918 – IV 1920.

W 1964 przeszedł na własną prośbę do rezerwy w stopniu majora i został pracownikiem Instytutu Historii PANTadeusz Rutkowski, Nauki historyczne w Polsce 1944–1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007, s. 413, przyp. 359, .. W 1967 opublikował książkę Imperializm słabości: kształtowanie się koncepcji polityki wschodniej piłsudczyków 1921–1926, która miała być podstawą przyszłej habilitacji. W październiku 1969 wyemigrował do Szwecji, gdzie początkowo pracował na Uniwersytecie w Sztokholmie, a od 1972 do przejścia na emeryturę w 1988 na Uniwersytecie w Uppsali

Od 1970 do 1999 współpracował z paryskimi Zeszytami HistorycznymiMikołaj Tyrchan, Krajowe publikacje na łamach „Zeszytów Historycznych” (1962–1989), Studia Medioznawcze, Nr 4 (19) 2004, Instytut Dziennikarstwa UW. tu dostępny pełny tekst po angielsku: Zeszyty Historyczne Publications (1962–1989)., w których opublikował 98 tekstów, w tym 17 listów i sprostowań, początkowo używał niekiedy pseudonimu Marcin Wyziembło. W swoich artykułach zajmował się przede wszystkimi bieżącymi zagadnieniami politycznymi oraz historią II RP (w tym historią dyplomacji tego okresu), publikował też recenzje publikacji historycznych.

Archiwum Józefa Lewandowskiego znajduje się w Archiwum Emigracji w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu.

Z małżeństwa z Krystyną Łobodą (1927–2018) miał dwoje dzieci: syna Józefa Lewandowskiego (ur. 1949) i córkę Różę Zaleską (ur. 1954).

Wybrane publikacje Materiały źródłowe do ćwiczeń z historii najnowszej Polski (w latach 1918–1939): dla słuchaczy 1 r. Wydziału Pedagogicznego, Warszawa: Wojskowa Akademia Polityczna im. F. Dzierżyńskiego 1960. Federalizm: Litwa i Białoruś w polityce obozu belwederskiego: XI 1918 – IV 1920, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1962. Materiały źródłowe do ćwiczeń z najnowszej historii Polski: w latach 1918–1939: dodatek, przy współudz. Leszka Grota, Warszawa: Wojskowa Akademia Polityczna im. F. Dzierżyńskiego. Wydział Historyczny 1962. (współautor: Leszek Grot), Materiały źródłowe do ćwiczeń z najnowszej historii Polski (w latach 1864–1939): dla słuchaczy Wydziału Pedagogicznego Wojskowej Akademii Politycznej im. F. Dzierżyńskiego, Warszawa: Wojskowa Akademia Polityczna im. F. Dzierżyńskiego. Wydział Historyczny 1963. Imperializm słabości: kształtowanie się koncepcji polityki wschodniej piłsudczyków 1921–1926, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1967. (słowo wstępne) Adam Krzyżanowski, Dzieje Polski, słowo wstępne Józef Lewandowski, Paryż: Instytut Literacki 1973. Swedish contribution to the Polish resistance movement during Word War Two (1939–1942), transl. from Pol. by Tadeusz Szafar, Uppsala: Almqvist och Wiksell 1979. Między akumulacją a spożyciem, Poznań: NZS 1981. (wstęp) Hanna Krall, Hinna före Herren Gud, övers. av Lennart Ilke, efterskrift av Józef Lewandowski, Stockholm: P. A. Norstedt 1982. Rola strachu w sowietyzmie, 1982 (przedruk. z: „Kultura”, Paryż 1971 nr 282). Stosunki polsko-ukraińskie w Drugiej Rzeczypospolitej, Poznań: Wielkopolska Inicjatywa Wydawnicza 1984. Kwestia ukraińska w II Rzeczypospolitej, Łódź: Łódzki Zespół Oświaty Niezależnej 1988. Cztery dni w Atlantydzie, Uppsala: Ex libris 1991 (wyd. 2 – Konin: Urząd Wojewódzki. Wydział Spraw Społecznych 1996). „Szkło bolesne, obraz dni...: eseje nieprzedawnione”, Uppsala: Ex libris 1991, . (redakcja) Sven Grafström, Polskie stronice: dziennik od 5 lipca 1938 do 6 grudnia 1939 roku, wybór, tł. ze szw. i oprac. Józef Lewandowski i Andrzej Nils Uggla, Warszawa: „Semper” 1996. „Węzeł stockholmski: szwedzkie koneksje polskiego podziemia IX 1939–VII 1942”, Uppsala: Skrifter Utgivna av Seminariet i Polens Kultur och Historia Vid Uppsala Universitet 1999, . Knutpunkt Stockholm: den polska motståndsrörelsens svenska förbindelser från september 1939 till juli 1942, övers. av Rikard Wennerholm, Stockholm: Atlantis 2006.

Źródło: Katalog WebOPAC Biblioteki Narodowej w WarszawieKatalog WebOPAC Biblioteki Narodowej w Warszawie..

Odznaczenia i ordery Złoty Krzyż Zasługi (1947).

Przypisy

Bibliografia Strona poświęcona osobie Józefa Lewandowskiego Sławomir M. Nowinowski Wkład Józefa Lewandowskiego w dorobek historiograficzny Instytutu Literackiego w Paryżu, w: „Zeszyty Historyczne” z perspektywy półwiecza, pod red. S. M. Nowinowskiego i R. Stobieckiego, wyd. IPN, Warszawa 2017 Nekrologi: „Gazeta Wyborcza” 21 listopada 2007.

Linki zewnętrzne Archiwum Emigracji

Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Koninie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Polscy Żydzi – żołnierze ludowego Wojska Polskiego