Wilhelm von Kügelgen (ur. 20 listopada 1802 w Sankt Petersburgu; zm. 25 maja 1867 w Ballenstedt) – niemiecki malarz i pisarz, podkomorzy na książęcym dworze Anhalt-Bernburg. Jest autorem wydanych pośmiertnie wspomnień: Jugenderinnerungen eines alten Mannes, które są obrazem życia duchowego i mieszczańskiego okresu wczesnego romantyzmu.
Wilhelm von Kügelgen był synem malarza Gerharda von Kügelgena. Uczył się w gimnazjum w Bernburg (Saale), a po jego ukończeniu studiował na Akademii Sztuk w Dreźnie. Po tragicznej śmierci ojca w 1820 r. przeżył poważny kryzys życiowy. Cierpiał także na postępujący daltonizm. W latach 1825–1826 mieszkał w Rzymie, gdzie zaprzyjaźnił się z Ludwigiem Richterem (1803-1884). Ponadto do grona jego przyjaciół należeli: Caspar David Friedrich, Johan Christian Clausen Dahl, malarz norweski i Carl Gottlieb Peschel ze szkoły nazareńczyków.
Po powrocie do ojczyzny w 1827 ożenił się z Julie Krummacher (ur. 25 października 1804 w Duisburg, zm. 22 maja 1909 w Dessau), córką krajowego superintendenta księstwa Anhalt-Bernburg Friedricha Adolfa Krummachera. Z tego małżeństwa pochodziło sześcioro dzieci: Bertha (ur. 14 kwietnia 1828), Anna (ur. 7 lutego 1831), Gerhard (ur. 27 maja 1833), Adolph (ur. 9 maja 1835), Benno (ur. 18 kwietnia 1837) i Elisabeth (ur. 22 września 1839). Jego wnuk (syn Bennona) podpułkownik Wilhelm von Kügelgen był w latach 1919-1925 osobistym sekretarzem i adiutantem Paula von Hindenburga. thumb|Ludwig Richter, portret pędzla Wilhelma von Kügelgena W 1833 r. Wilhelm von Kügelgen został malarzem nadwornym w letniej rezydencji książąt Anhalt-Bernburg w Ballenstedt. W 1853 r. został opiekunem chorego umysłowo Aleksandra Karola von Anhalt-Bernburga, ostatniego księcia Anhalt-Bernburga. Wydane pośmiertnie w 1870 r. wspomnienia Jugenderinnerungen eines alten Mannes stały się ulubioną lekturą niemieckiego mieszczaństwa i do 1922 r. miały 230 wydań.
Dom malarza w Ballenstedt, przy Kügelgenstraße 35a, istnieje do dziś.
Od 1993 "Kunstkreis Sachsen-Anhalt" przyznaje artystom stypendium im. Wilhelma von Kügelgena.
Nazwiskiem malarza została nazwana planetoida (11313) Kügelgen.
Obrazy Obraz ołtarzowy dla kościoła św. Olafa w Tallinnie Dzieje Królestwa Bożego w obrazach Liczne portrety (m.in. Johanna Wolfganga von Goethego i Christopha Martina Wielanda) oraz obrazy historyczne
Proza Drei Vorlesungen über Kunst. Georg Heyse, Bremen 1842 Jugenderinnerungen eines alten Mannes, hrsg. von Philipp von Nathusius. W. Hertz, Berlin 1870 Lebenserinnerungen eines alten Mannes, aus Briefen und Tagebuchaufzeichnungen zusammengestellt von Johannes Werner. 1923 Zwischen Jugend und Reife, aus Briefen und Tagebuchaufzeichnungen zusammengestellt von Johannes Werner. 1925 Bürgerleben. Die Briefe an den Bruder Gerhard 1840-1867, hrsg. und mit einer Einleitung versehen von Walther Killy. München 1990
Bibliografia G. Reich: Wilhelm von Kügelgen als religiöse Persönlichkeit und theologischer Denker, in: Zeitschrift für Religions- und Geistesgeschichte, 4 (1952) Hans Schöner: Wilhelm von Kügelgen. Sein Leben und seine Bilder. Selbstverlag, Mönkeberg 1992
Kategoria:Niemieccy malarze romantyzmu Kategoria:Niemieccy pisarze XIX wieku Kategoria:Niemieccy malarze nadworni Kategoria:Urodzeni w 1802 Kategoria:Zmarli w 1867