Oscar za najlepszy scenariusz oryginalny – amerykańska nagroda filmowa, przyznawana corocznie od 1941 w ramach Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w kategorii najlepszy scenariusz oryginalny (Best Original Screenplay). Honoruje scenarzystów za scenariusz filmu kinowego, bazującego na oryginalnej historii (to znaczy nie będącego adaptacją filmową). Oscary są przyznawane corocznie od 1929 przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) w uznaniu za filmy kinowe minionego roku. Uchodzą za najważniejsze i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przemysłu filmowego.

Kategoria została wprowadzona w 13. edycji (w 1941) i jest jedną z dwóch honorujących scenariusze, obok najlepszego scenariusza adaptowanego. Najwięcej nominacji (16) i nagród (3) otrzymał Woody Allen. Charles Brackett, Paddy Chayefsky, Quentin Tarantino i Billy Wilder wygrali dwukrotnie.

Zasady przyznawania Zgodnie z regulaminem 99. edycji, wyłanianie laureata w kategorii odbywa się trzyetapowo. W pierwszym etapie kandydaci zgłaszają swoje propozycje do nominacji w kategoriach scenariuszowych. Dopuszczone są tylko scenariusze napisane przez ludzi wymienionych w napisach filmu, ponadto warunkiem zgłoszenia jest dostarczenie scenariusza lub jego tłumaczenia na język angielski w formacie pliku PDF. Zarząd sekcji scenarzystów Akademii wyłania pozycje spełniające warunki regulaminu i kwalifikujące się do potencjalnej nominacji. Następnie decyduje, czy film zostanie przydzielony do kategorii najlepszy scenariusz oryginalny, czy do najlepszy scenariusz adaptowany, domyślnie odwołując się do kwalifikacji ustalonych przez . Scenariusz jest zdefiniowany przez AMPAS jako oryginalny, jeśli spełnia jeden z warunków: bazuje na micie lub legendzie, które nie zostały uprzednio opublikowane, bazuje na grze lub zabawce, które nie zawierają postaci lub fabuły, bazuje na filmie krótkometrażowym wykonanym w formie koncepcji, a nie ukończonego produktu, scenarzyści adaptują własną niepublikowaną lub nieprodukowaną twórczość, bazuje na temacie historycznym lub historii faktycznej, w której scenarzysta dokonał własną pracę badawczą, opartą na wielu źródłach, bazuje na oryginalnej, fikcynej historii wymyślonej przez scenarzystę.

W drugim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji scenarzystów Akademii, odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego – głosujący wskazują maksymalnie pięć pozycji, przyznając im punkty preferencji. Nominacje otrzymuje pięć filmów, które uzyskało najwięcej punktów. W trzecim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie Akademii, odbywa się głosowanie w systemie większości względnej – głosujący wskazują jedną z pięciu nominacji. Nagrodę otrzymuje film, który uzyskał najwięcej głosów.

Historia thumb|Kard z filmu Wielki McGinty, pierwszego laureata w kategorii (w 1941) W pierwszych edycjach Oscarów istniały dwie kategorie związane ze scenariuszami: najlepsza historia, honorująca pomysły fabularne, oraz najlepszy scenariusz, honorująca formalne scenariusze. Ówczesny podział był odzwierciedleniem systemu studyjnego w Hollywood, w którym funkcjonowali zawodowi scenarzyści, opracowujący dialogi na podstawie wymyślonych uprzednio historii. Trzecia kategoria, honorująca scenariusz bazujący na oryginalnym pomyśle, została utworzona w 13. edycji (w 1941). W 21. edycji (w 1949) jednorazowo obie kategorie za scenariusz zostały złączone w jedną, ale w kolejnym roku podział powrócił. Kategoria najlepsza historia pojawiła się po raz ostatni w 29. edycji (w 1957), a jej wycofanie wiązało się z upadkiem systemu studyjnego, w wyniku którego zawód scenarzysty tracił na znaczeniu na rzecz osób pracujących całościowo nad scenariuszem.

Historycznie kategoria miała siedem nazw: najlepszy scenariusz oryginalny (Best Original Screenplay) w edycjach od 13. (w 1941) do 20. (w 1948), 29. (w 1957), 47. (w 1975), 48. (w 1976) i od 75. (w 2003), najlepsza historia i scenariusz (Best Story and Screenplay) w edycjach od 22. (w 1950) do 28. (w 1956), najlepsza historia i scenariusz – napisane bezpośrednio na potrzeby ekranu (Best Story and Screenplay – Written Directly for the Screen) w edycjach od 30. (w 1958) do 41. (w 1969), najlepsza historia i scenariusz – oparte na materiale wcześniej niepublikowanym i nieprodukowanym (Best Story and Screenplay – Based on Material Not Previously Published or Produced) w edycji 42. (w 1970), najlepsza historia i scenariusz – oparte na materiale rzeczywistym lub wcześniej niepublikowanym i nieprodukowanym (Best Story and Screenplay – Based on Factual Material or Material Not Previously Published or Produced) w edycjach od 43. (w 1971) do 46. (w 1974), najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran, oparty na materiale rzeczywistym lub wcześniej niepublikowanym i nieprodukowanym (Best Screenplay Written Directly for the Screen – Based on Factual Material or on Story Material Not Previously Published or Produced) w edycjach 49. (w 1977) i 50. (w 1978), najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran (Best Screenplay Written Directly for the Screen) w edycjach od 51. (w 1979) do 74. (w 2002).

Wymóg dostarczania pełnego tekstu scenariusza podczas zgłoszenia został wprowadzony w 97. edycji (w 2025). Zakaz nominowania twórczości sztucznej inteligencji został dopisany do regulaminu od 99. edycji (w 2027).

Laureaci i nominowani

thumb|150px|Ryan Coogler, laureat za film Grzesznicy (2026)

Opracowano na podstawie spisu na stronie internetowej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.