Kondor kalifornijski (Gymnogyps californianus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych (Cathartidae).
Zasięg występowania Kondor kalifornijski niegdyś zamieszkiwał całe Góry Skaliste, w 1937 roku prawdopodobnie już tylko Kalifornię, aż w 1987 roku wymarł na wolności. Reintrodukowane w późniejszych latach populacje zamieszkują góry środkowej i południowej Kalifornii, północnej Arizony (południowo-zachodnie USA) i Kalifornii Dolnej w Meksyku (Park Narodowy Sierra de San Pedro Mártir).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy opisał angielski przyrodnik George Shaw w 1797 roku, nadając mu nazwę Vultur californianus. Jako miejsce typowe autor wskazał wybrzeże Kalifornii. Jedyny przedstawiciel rodzaju Gymnogyps, który wprowadził René Lesson w 1842 roku. Monotypowy.
Etymologia Gymnogyps: gumnos „goły, nagi”; γυψ gups, γυπος gupos „sęp”. Pseudogryphus (Pseudogryps): gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; rodzaj Gryphus Bonaparte, 1854. californianus: , od mitycznej królowej Calafii, która rządziła rajską wyspą bogatą w złoto i zamieszkaną przez Amazonki, opisał to ok. 1500 roku hiszpański pisarz Rodriguez de Montalvo.
Morfologia 220px|mały|lewo|Kondor kalifornijski w locie, widoczne przyczepione do skrzydeł znaczniki skrzydłowe ułatwiające śledzenie Cechy gatunku Długość ciała 109–134 cm; masa ciała 8–14 kg; rozpiętość skrzydeł 249–300 cm. Samiec większy od samicy. Upierzenie całego ciała czarne, jedynie pokrywy podskrzydłowe białe. Głowa i szyja nagie. Pokrywa je pomarańczowa skóra, na bokach szyi czerwona. Dziób żółty. Osobniki młodociane szarawe. Kondor kalifornijski jest tak ciężki, że aby wzbić się w powietrze, potrzebuje sprzyjających warunków. Podczas deszczu i pogody bezwietrznej ptak ten nie lata. Często przesiaduje w stałych miejscach wypoczynkowych i zażywa kąpieli słonecznej z rozłożonymi skrzydłami.
Ekologia thumb|Narodziny (Hopper Mountain National Wildlife Refuge, USA) Biotop Góry. Gniazdo W szczelinie skalnej lub dużej dziupli sekwoi. Jaja Wyprowadza jeden lęg co rok lub dwa lata, składając w styczniu - kwietniu jedno jajo. Wysiadywanie Jajo wysiadywane jest przez okres 45–50 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo po 5–8 miesiącach, lecz nawet roczne są jeszcze karmione przez rodziców. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 5–8 lat, a dożywają 50 lat. Pożywienie Padlina dużych ssaków.
Status i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kondora kalifornijskiego za gatunek krytycznie zagrożony (CR – Critically Endangered) nieprzerwanie od 1994 roku.
Gatunek chroniony. Przez pewien okres wymarły na wolności (1987–1992), gdy schwytano pozostałe osiem osobników i dołączono je do żyjących w niewoli. Populacja liczyła wówczas 30 osobników, obecnie trwają próby reintrodukcji. Największym zagrożeniem są zatrucia. W 2008 roku żyły na świecie 332 kondory kalifornijskie, w tym 156 na wolności.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kondorowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Fauna Stanów Zjednoczonych Kategoria:Fauna Meksyku Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1797 roku Kategoria:Taksony opisane przez George′a Shawa