thumb|Grób Stanisława Helsztyńskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach thumb|Grób honorowy Stanisława Helsztyńskiego w Starym Gostyniu thumb|Tablica nagrobna grobu honorowego Stanisława Helsztyńskiego w Starym Gostyniu Stanisław Helsztyński (właśc. Stanisław Skorupka) (ur. 13 kwietnia 1891 w Kosowie nad Obrą, zm. 14 kwietnia 1986 w Warszawie) – polski historyk literatury, badacz m.in. twórczości Williama Szekspira, anglista, powieściopisarz i poeta.

Życiorys Urodził się w rodzinie chłopskiej jako syn Tomasza Skorupki i Zuzanny z Klupsiów. Jego ojciec był autorem pamiętnika „Kto przy Obrze temu dobrze” (1967). Brat Wawrzyniec, również pamiętnikarz chłopski, napisał wspomnienia „Moje morgi i katorgi” (1970).

Po ukończeniu III Gimnazjum im. Sobieskiego w Krakowie kształcił się w Münster i Monachium Następnie podjął studia anglistyczne na Uniwersytecie Poznańskim. W latach 1919–1921 służył w Wojsku Polskim w stopniu podporucznika.

W latach 1921–1922 nauczał w gimnazjum żeńskim im. Królowej Jadwigi w Toruniu, od 1922 do 1939 pracował jako nauczyciel w gimnazjum L. Lorentza w Warszawie. W roku 1925 w kościele im. Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu wziął ślub z Aleksandrą Janiną Polską. Do wybuchu II wojny światowej dni świąteczne i wakacje letnie spędzał zazwyczaj w domu rodzinnym żony, biorąc aktywny udział w życiu kulturalnym i towarzyskim modnego kurortu, którym był wówczas Inowrocław.

W 1926 doktoryzował się na podstawie pracy „Polskie przekłady Miltona i Pope’a”. Habilitował się w 1948, tytuł profesora filologii angielskiej zdobył w 1951.

W 1930 został członkiem PEN Clubu, a w 1932 ZZLP.

W okresie drugiej wojny światowej brał udział w tajnym nauczaniu. Po wojnie został skierowany na Pomorze Zachodnie, gdzie pełnił funkcję kuratora Szczecińskiego Okręgu Szkolnego.

Pracował na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie podjął obowiązki reorganizatora katedry anglistyki. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C-A-27).

Twórczość W 1923 zadebiutował książką Ks. Ignacy Skorupka. Jest autorem monografii Człowiek ze Stratfordu (1963), stanowiącej pierwsze polskie opracowanie biografii barda ze Stratfordu na podstawie materiałów źródłowych.

Oprócz pracy nad dziełami Szekspira zajmował się także w swoich publikacjach naukowych i popularyzatorskich twórcami Młodej Polski, związanymi rodzinnie z okolicami Inowrocławia – Janem Kasprowiczem i Stanisławem Przybyszewskim. Jest autorem wielu skryptów i podręczników akademickich. Opracował korespondencję St. Przybyszewskiego.

W latach 1931–1932 ukazało się pięć jego oryginalnych tomików poetyckich z podtytułem: ze zbioru "Nad Wartą, Notecią i Obrą". Wydał dwie antologie własnych tłumaczeń poetyckich: Liryka angielska XX w. (1929) i Katoliccy poeci Anglii (1939). Przełożył też księgi biblijne (Kohelet, Proroctwo Amosa). Współpracował z Wiadomościami Literackimi. Autor powieści historycznych, których akcja toczy się przeważnie w średniowiecznej Polsce. Kilkadziesiąt unikalnych książek z domu rodzinnego w Kosowie i z warszawskiego mieszkania St. Helsztyńskiego przechowywanych jest obecnie w Bibliotece Miejskiej im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu.

Nagrody Szczecińska Nagroda Artystyczna za cykl reportaży „W piastowskich grodach Pomorza Zachodniego” (1948) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za serię dwunastu opowieści milenijnych (1961) Nagroda Leszczyńskiego Towarzystwa Kulturalnego za upowszechnianie tradycji kulturalnych regionu (1977) Nagroda Młodych im. Włodzimierza Pietrzaka (1979) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości literackiej (1981)

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1956) Srebrny Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”. Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uznanie dla twórców kultury /w/ Trybuna Robotnicza, nr 170, 19 lipca 1984, str. 1-2 Odznaka Zasłużony Działacz FJN (1979) Odznaka „Za zasługi dla województwa leszczyńskiego” (1982)

Publikacje Stanisław Helsztyński, Na Pałukach (Żnin-Wągrowiec-Szubin). Inowrocław: Drukarnia Kujawska, 1931 Stanisław Helsztyński, Sonety inowrocławskie. Inowrocław: Księgarnia St. Knasta, 1931 Stanisław Helsztyński, W grodzie Halszki. Szamotuły: Gazeta Szamotulska, 1931 Stanisław Helsztyński, Gniazdo orła. Poznań: [s.n.], 1932 Stanisław Helsztyński, Wenecja nad Brdą. Bydgoszcz: Księgarnia N. Gieryna, 1932 Stanisław Helsztyński, Dlaczego i jak zbierałem listy Przybyszewskiego. Warszawa: "Parnas Polski", 1937 Stanisław Helsztyński, Od Fieldindga do Steinbecka. Warszawa: Cukrowski, 1948 Stanisław Helsztyński, Od Szekspira do Joyce'a. Warszawa: Cukrowski, 1948 Stanisław Helsztyński, Jan Kasprowicz poeta wsi wielkopolskiej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1955 Stanisław Helsztyński, Przybyszewski. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1958 Stanisław Helsztyński, Człowiek ze Stratfordu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1964 Stanisław Helsztyński, Moje szekspiriana. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawnicz, 1964 Stanisław Helsztyński, Zmierzch Popielidów - saga z drugiej połowy IX wieku. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1964, 1973 Stanisław Helsztyński, Wyspa Wikingów. Warszawa: "Iskry", 1965 Stanisław Helsztyński, Hamlet Williama Szekspira. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1966, 1969 Stanisław Helsztyński, Sen nocy letniej Williama Szekspira. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1967 Stanisław Helsztyński, Pluton Kosynierów. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1970 Stanisław Helsztyński, Dobranoc, miły Książę. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1971 Stanisław Helsztyński, Kronika Maura. Wielkość i upadek Piotra Włostowica. Warszawa: Instytut „Nasza Księgarnia“, 1973, 1985 Stanisław Helsztyński, Uczeń Amosa. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976. Stanisław Helsztyński, Homagium Janowi Kasprowiczowi : [1860-1926]. Strzelno: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Strzelnie, 1976 Stanisław Helsztyński, Janko z Czarnkowa, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1977 Stanisław Helsztyński, Sekretarz królowej Zofii. Kronika Grzegorza Patronika Bieczanina. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1977 Stanisław Helsztyński, Wieniec laurowy Stanisławowi Przybyszewskiemu w 50 rocznicę śmierci. Strzelno: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Strzelnie, 1977

Stanisław Helsztyński, Apokryf śląski. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979, 1981. Stanisław Helsztyński, Kronika rodzinna. Autobiografia. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1986.

Przypisy Stanisław Helsztyński na stronach Instytutu Książki

Bibliografia Stanisław Helsztyński, W piastowskich grodach Pomorza Zachodniego. Szczecin, Wydawnictwo Archiwum Państwowego, 1995.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Związku Zawodowego Literatów Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy historycy literatury angielskiej Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1986