Ratusz w Dzierżoniowie – wzniesiony w roku 1875 przy wykorzystaniu wieży i części piwnic pochodzących z XV wieku, będących fragmentami poprzedniego ratusza. W XVII i XIX wieku przebudowano wnętrza. Obecnie ratusz jest siedzibą władz miejskich i biblioteki.

Historia Dokładna data powstania pierwszego ratusza w Dzierżoniowie nie jest znana, źródła podają, że istniał już w roku 1337. W 1613 roku wzniesiono wieżę. W latach 1428, 1562, 1600, 1633 i 1780 ratusz był odbudowywany po kolejnych pożarach.

Od początku lat sześćdziesiątych XIX wieku trwała w lokalnej prasie ożywiona dyskusja nad przyszłością obiektu. Pierwsza propozycja wyburzenia starego gmachu padła w 1865 roku, kiedy na skutek złego stanu technicznego musiały się z niego wyprowadzić biura policji i registraturyDer Wanderer aus dem Eulengebirge, Beilage zu No. 72, 1869.09.08. W 1868 roku ogłoszono konkurs architektoniczny na projekt nowego obiektu, z zachowaniem istniejącej, renesansowej wieży i części piwnic. Nagrodę w wysokości 200 talarów otrzymał budowniczy (Baumeister) Ferdinand Wendeler z KoloniiDeutsche Bauzeitung, nr 13, luty 1868, s. 126.. W wyniku kolejnych trudności budowę kilkukrotnie przekładano aż do posiedzenia rady miejskiej 23 października 1871, kiedy to zdecydowano o przesłaniu projektu i kosztorysu nowego ratusza do zatwierdzenia. Biorąc pod uwagę brak informacji o nowym projekcie można zakładać, że rozpatrywano cały czas koncepcję konkursową Wendelera z 1868 roku – kwestia autorstwa jest jednak dyskusyjna. Pozwolenie Królewskiej Rejencji (Königliche Regierung) uzyskano w marcu 1872. Z dwóch ofert na wykonanie prac wybrano tańszą, złożoną przez lokalnego mistrza murarskiego Gustava Fellbauma i opiewającą na kwotę 25 000 talarów.

Obiekt budowano w latach 1872–1874 i oddano do użytku 4 czerwca 1875, pierwsze posiedzenie rady miejskiej odbyło się jednak znacznie wcześniej – 1 kwietnia 1874 roku. W piwnicach mieściła się wówczas restauracja, na parterze pomieszczenia kasowe oraz siedziba poczty, na pierwszym piętrze sala zgromadzeń, wyżej kondygnacja mieszkalna. Ryzalit na elewacji południowej zawierał salę główną ratusza (wyodrębnioną w bryle podziałami okiennymi).

W latach 1964–1965 sukiennice zaadaptowano dla potrzeb miejskiej biblioteki. W latach 2012–2013 przeprowadzono gruntowny remont budowli. Decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków z dnia 20 grudnia 1976 roku ratusz został wpisany do rejestru zabytków.

Architektura Ratusz otrzymał formę nawiązującą do włoskich renesansowych pałaców miejskich. Jest to trzykondygnacyjny obiekt z centralnie umieszczonym w południowej elewacji ryzalitem. Mniejszy, znacznie płytszy ryzalit znajduje się w elewacji zachodniej. Fasada główna (południowa) czternastoosiowa, fasady boczne pięcioosiowe. Okna parteru prostokątne, okna wyższych kondygnacji zwieńczone łukami pełnymi. Pierwotnie bryła posiadała wyraźne podziały poziome, a wszystkie elewacje pokryte były boniowaniem. Charakterystyczny był zwłaszcza arkadkowy gzyms koronujący, prawdopodobnie pierwotnie ciemny na jasnym tle tynku. Z wcześniejszego założenia pozostała czworoboczna wieża z ostrołukowym portalem, zwieńczona galeryjką i późnorenesansowym hełmem z latarnią, oraz budynek dawnych sukiennic, posiadający gotycki szczyt. Wysoka na 47 metrów wieża posiada ostrołukowe okienka i jest podzielona gzymsami, powyżej których znajdują się tarcze zegarowe.

Po 1945 roku na skutek licznych remontów fasady zostały pozbawione w zasadzie całego detalu. Pozostał jedynie bardzo uproszczony gzyms koronujący oraz międzypiętrowy nad kondygnacją parteru, oba zredukowane do prostych listw.

W ramach remontu przeprowadzonego w latach 2012–2013 przywrócono część detalu elewacji (zwłaszcza boniowanie i gzyms arkadkowy), chociaż nadal w uproszczonych w stosunku do pierwowzoru formach.

Budynek ratusza jest siedzibą władz miasta, a w sukiennicach mieści się biblioteka publiczna.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Roman Pawlak, Zabytkowe ratusze, Warszawa, MUZA SA, 2003, .

Linki zewnętrzne Dawne i współczesne zdjęcia ratusza na stronie "Wratislaviae Amici" Dawne i współczesne zdjęcia ratusza na stronie "Polska na fotografii"

Dzierżoniów Kategoria:Zabytki nieruchome w Dzierżoniowie Kategoria:Obiekty budowlane w Dzierżoniowie Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1875