Żyworodkowate (Viviparidae) – rodzina dużych (powyżej 15 mm wys.), słodkowodnych ślimaków z podgromady ślimaków przodoskrzelnych i rzędu Architaenioglossa.
Przedstawiciele rodziny mają prawidłowo rozwinięte narządy lewej strony ciała, mają więc tylko jeden przedsionek, jedną nerkę i jedno skrzele. Wszystkie są żyworodne i rozdzielnopłciowe. Dymorfizm płciowy wyraźnie objawia się w budowie czułków. Samice mają oba czułki jednakowe, natomiast u samców prawy czułek przekształcił się w aparat kopulacyjny i jest znacznie krótszy. Tuż poniżej czułków, na osobnych słupkach, znajdują się parzyste oczy.
Muszle u większości gatunków są gładkie (tylko nieliczne mają dość charakterystyczne urzeźbienie), z mniej lub bardziej wyraźnym spiralnym paskowaniem. Otwór zamknięty cienkim, asymetrycznym, rogowym wieczkiem. Dołek osiowy szczelinowaty lub zupełnie zakryty.
Systematyka Rodzina dzieli się na trzy podrodziny z następującymi rodzajami: Bellamyinae Rohrbach, 1937 Amuropaludina Moskvicheva, 1979 Angulyagra H.S. Rao, 1931 Anularya L.-J. Zhang & S.-C. Chen, 2015 Anulotaia Brandt, 1968 Bellamya Jousseaume, 1886 Celetaia Clench, 1966 Cipangopaludina Hannibal, 1912 Dalipaludina L.-J. Zhang, 2023 Eyriesia P. Fischer, 1885 Filopaludina Habe, 1964 Glaucostracia Ancey, 1898 Heterogen Annandale, 1921 Idiopoma Pilsbry, 1901 Larina A. Adams, 1855 Margarya G. Nevill, 1877 Mekongia Crosse & P. Fischer, 1876 Neothauma E.A. Smith, 1880 Notopala Cotton, 1935 Sinotaia F. Haas, 1939 Taia Annandale, 1918 Tchangmargarya J. He, 2013 Torotaia F. Haas, 1939 Trochotaia Brandt, 1974 Turgaja Maderni & Martinson, 1969 † Lioplacinae Gill, 1863 (Campelominae) Campeloma Rafinesque, 1819 Lioplax Troschel, 1857 Scalipaludina Starobogatov, 1986 † Viviparinae J.E. Gray, 1847 Callinina Thiele, 1931 Galizgia Mikhaylovskiy, 1903 † Rivularia Heude, 1890 Trochopaludina Starobogatov, 1986 † Tulotoma Haldeman, 1840 Tulotomops Wenz, 1939 † Viviparus Montfort, 1810
Kilkunastu rodzajów wymarłych nie przypisano do żadnej z powyższych podrodzin, są to: Albianopalin Hamilton-Bruce, B.J. Smith & Gowlett-Holmes, 2002 † Apameaus Sivan, Heller & van Damme, 2006 † Bathonella Yen, 1948 † Czabalaya Bandel & F. Riedel, 1994 † Fretacaeles Hamilton-Bruce & Kear, 2006 † Igapaludina Matsuoka, 1985 † Kaya Van Damme & Pickford, 1999 † Kwangsispira Hsü, 1935 † Lioplacodes Meek, 1864 † Macromargarya T. Ying, Fürsich & S. Schneider, 2013 † Paludinopsis Icke & K. Martin, 1905 † Paracampeloma Hsü, 1935 † Pedinopomus Bickel, 1977 † Proviviparus Frese & Ponder, 2021 † Rubeyella Yen, 1951 † Scalez G.D. Hanna & Gaylord, 1924 † Suratia Hamilton-Bruce & Kear, 2010 † Tulotomoides Wenz, 1939 † Wealdenia Yen, 1966 †
W Europie żyją wyłącznie gatunki z rodzaju Viviparus. Są to: Viviparus contectus (Millet, 1813) – żyworodka pospolita Viviparus viviparus (Linnaeus, 1758) – żyworodka rzeczna Viviparus ater (De Cristofori & Jan, 1832) Viviparus acerosus Bourguignat, 1862 Viviparus mamillatus (Küster, 1852) W Polsce występują dwa gatunki wymienione jako pierwsze.
Przypisy
Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya