Mariusz Szczęsny Ziółkowski (20 października 1953 w Warszawie) – polski archeolog, profesor nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Ośrodka Badań Prekolumbijskich i profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Katolickiego Santa María w Arequipie w Peru.

W latach 1972–1977 studiował archeologię i historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W 1974 w uzyskał w Paryżu Diplôme des Hautes Etudes de Langue et Civilisation Françaises, a w 1986 obronił na macierzystej uczelni pracę doktorską pt. Pachap unanchan: el calendario metropolitano del Imperio Inka. W 1997 uzyskał habilitację za pracę Studium La guerra de los wawquis: Los mecanismos y los objetivos de la rivalidad dentro de la élite inca, s. XV – XVI.

Głównym tematem badań Mariusza Ziółkowskiego jest archeoastronomia, archeologia i etnohistoria Inków oraz metodyka i zastosowanie datowania bezwzględnego. Jest autorem lub współautorem 70 prac naukowych.

W 1998 otrzymał peruwiański Order Zasługi za Wybitną Służbę w klasie oficera. W 2023 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”.

Członek Deutsches Archäologisches Institut, Berlin, Niemcy Institute of Andean Studies, Berkeley, California. EE. UU. Société des Américanistes, Paryż, Francja Société Européenne d’ Astronomie dans la Culture (SEAC) The Explorers Club, Nowy Jork, USA wiceprezes Polskiego Towarzystwa Studiów Latynoamerykanistycznych

Publikacje Książki M. Ziółkowski i Robert M. Sadowski (redaktorzy) Time and Astronomy in the Inca Empire, BAR International Series 459, Oxford 1989 M. Ziółkowski i Robert M. Sadowski La Arqueostaronomia en la investigación de las culturas andinas, Instituto Otavaleño de Antropologia – Banco Central del Ecuador, Quito 1992 M. Ziółkowski i in. Andes. Radiocarbon Database for Bolivia, Ecuador and Peru, Andean Archaeological Mission – Gliwice Radiocarbon Laboratory, Warszawa-Gliwice 1994 M. Ziółkowski La guerra de los wawqui. Los mecanismos y los objetivos de la rivalidad dentro de la elite inca, s. XV – XVI., Coleción Abya Yala, vol. 41, Quito 1997 Oriana Wichrowska i Mariusz Ziółkowski: Iconografía de los Keros de la colección del Museum fur Völkerkunde de Berlin, Boletín de la Misión Arqueológica Andina, vol. 4, Varsovia 2000 Mariusz Ziółkowski i Luis Augusto Belan Franco (redaktozy). El Proyecto Arqueológico Condesuyos. Temporadas 1996-1999, Misión Arqueológica Andina de la Universidad de Varsovia, Varsovia 2000

Artykuły 1979 Acerca de algunas funciones de los keros y de las akillas en el Tawantinsuyu incaico y en el Peru colonial; Estudios Latinoamericanos, Varsovia, t. 5, 1979 1981 La función de los planetas en las creencias y los rituales andinos; Sarance, Revista del Instituto Otavaleño de Antropología, nr 9, 1981 1983 La piedra del cielo: algunos aspectos de la educación e iniciación religiosa de los principes incas, Ethnologia Polona, vol. 9, 1983: 219-234. reprint w: Anthropologica del Departamento de Ciencias Sociales, Pontificia Universidad Católica del Perú, Año II, nr 2, 1984: 45-65 1985 Hanan pachap unanchan: las „señales del cielo” y su papel en la etnohistoria andina; Revista Española de Antropología Americana, vol. XV, 1985: 147-182 1987 Las fiestas del calendario metropolitano inca: Primera parte.; Ethnologia Polona, vol.13, 1987: 183-217 1988 Las fiestas del calendario metropolitano inca: Segunda parte.; Ethnologia Polona, vol.14, 1988: 221-258 1988 Los cometas de Atawallapa: acerca del papel de las profecías en la política del Estado Inka; Anthropologica del DCS PUCP, año VI, nr 6 reprint w: Peruanistas contemporaneos II, Wilfredo Kapsoli (ed.), CONCYTEC, Lima 1989 1989 El calendario metropolitano inca en: Time and Calendars in the Inca Empire, M.S. Ziolkowski i R.M. Sadowski (ed.), BAR International Series 479, Oxford 1989: 129-166 1991 El Sapan Inca y el Sumo Sacerdote en: El culto estatal del Imperio Inca. M.S. Ziółkowski (ed), CESLA UW, Seria Studia i Materiały vol. 2, Warszawa 1991: 59-74 1994 Punchao, Wanakawri y la Virgen de la Candelaria o de los dilemas de los Incas de Copacabana en: Time and Astronomy at the Meeting of the Two Worlds (ed. by S. Iwaniszewski et al.), CESLA UW, Seria Estudios y Memorias no 10, Warszawa 1994: 343-357 1997 Los juegos y las apuestas o del orígen de la propiedad (privada) en: Rafael Varón Gabai, Javier Flores Espinoza (editores) Arqueologia, Antropologia e Historia en los Andes. Homenaje a María Rostworowski, Instituto de Estudios Peruanos, Banco Central de Reserva del Peru, Lima 1997: 301-319 1997 Ataw, o de la suerte del comandante victorioso en: Tawantinsuyu, vol. 2, 1997, Sydney

Publikacje wspólnie z Arnoldem Lebeufem 1991 Archéoastronomie?; Les Nouvelles de l'Archéologie, Paris, nr 44, 1991: 19-22 1991 Les Incas, savaient-ils prévoir les éclipses de lune?; Astronomie et Sciences Humaines, Strasbourg, vol. 7: 23-42

Publikacje wspólnie z Robertem M. Sadowskim 1982 Los problemas de la reconstrucción de los calendarios prehispánicos andinos; Estudios Latinoamericanos, Varsovia, vol. 9, 1982-1984: 45-87 1985 Informe de la segunda temporada de investigaciones arqueoastronómicas en Ingapirca (Ecuador); Primer Simposio Europeo sobre Antropologia del Ecuador, Segundo Moreno Y. (ed.), Ediciones Abya-Yala, Quito 1989 Investigaciones arqueoastronómicas en el sitio de Ingapirca prov. de Cañar, Ecuador; Colloquio Internazionale Archeologia e Astronomia, Venezia 3-6 Maggio 1989, Rivista di Archeologia, Supplementi 9: 151-169 1989 The reconstruction of the metropolitan calendar of the Incas in the period 1500-1572 AD; en: Time and calendars in the Inca Empire, Mariusz S. Ziolkowski and Robert M. Sadowski (ed.), BAR International Series 479, Oxford 1989: 167-196

publikacje wspólnie z Robertem M. Sadowskim i Karolem Piaseckim Stone rings of Northern Poland; Archaeoastronomy in the Old World, D.C. Heggie (ed.), Cambridge University Press, Cambridge (UK) 1982: 215-224

Publikacja wspólna z Janem Szemińskim 2006 Mity, Rytuały i polityka Inków, PIW (Seria ceramowska), Warszawa

Publikacje wspólnie z Arnoldem Lebeufem i Robertem M. Sadowskim 1991 13 Grudnia, czyli rzecz o Słońcu, Skordiowie i Ludwiku Stommie; Etnografia Polska, vol. XXXV z.1: 193-216 1993 13 Grudnia albo „Co Autor chciał powiedzieć?” Etnografia Polska, vol. XXXVII z.1

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” Kategoria:Polacy odznaczeni peruwiańskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polscy archeolodzy Kategoria:Polscy latynoamerykaniści Kategoria:Urodzeni w 1953 Kategoria:Członkowie The Explorers Club Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Peru Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego