thumb|Rejencja wrocławska w 1905 thumb|Mapa rejencji w prowincji śląskiej w 1905 r. thumb|Siedziba rejencji we Wrocławiu thumb|Nowa siedziba rejencji od lat 30. XX w. Rejencja wrocławska (niem. Regierungsbezirk Breslau) – pruska jednostka administracyjna w środkowej części Śląska, utworzona w 1809, a zlikwidowana w 1945. W 1815 weszła w skład Prowincji ŚląskiejEncyklopedia Wrocławia, rok 2000, strona 701.. Rejencja wrocławska była potocznie określana „Śląskiem Średnim” (Mittelschlesien) lub rzadziej, „Śląskiem Centralnym” (Zentralschlesien).
Historia W momencie powstania w 1809 r. w skład rejencji wszedł Górny Śląsk oraz Śląsk Środkowy, jednak ten pierwszy wydzielono w 1816 r. w odrębną jednostkę, za to do rejencji dołączono w tymże roku hrabstwo kłodzkie, a w 1820 większość powiatów rozwiązanej rejencji dzierżoniowskiej. Tak ukształtowana rejencja istniała do 1919 r., gdy niewielkie fragmenty leżące w jej północnej i północno-wschodniej części weszły w skład państwa polskiego, zreformowano też wówczas podział rejencji na powiaty i zmieniono nazwę nadrzędnej jednostki administracyjnej na Prowincję Dolnośląską. Siedzibą rejencji był gmach obecnego Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Wśród 1,95 mln mieszkańców rejencji w 1938 r. przeważali protestanci (56%) i katolicy (37%). Rejencja obejmowała wówczas obszar blisko 13 tys. km².
Na rejencję złożyły się następujące powiaty:
Breslau-Stadt (Wrocław–miasto) powiat Breslau (Wrocław) powiat Brieg (Brzeg) powiat Groß Wartenberg (Syców) powiat Guhrau (Góra) powiat Kreuzburg (Kluczbork) powiat Militsch (Milicz) powiat Namslau (Namysłów) powiat Neumarkt (Środa Śląska) powiat Oels (Oleśnica) powiat Ohlau (Oława) powiat Steinau (Ścinawa) powiat Strehlen (Strzelin) powiat Trebnitz (Trzebnica) powiat Wohlau (Wołów)
W 1820 powiat Kluczbork przeszedł pod władzę Opola, a po rozwiązaniu rejencji dzierżoniowskiej na terenie wrocławskiej znalazły się powiaty:
powiat Frankenstein (Ząbkowice Śląskie) powiat Glatz (Kłodzko) powiat Habelschwerdt (Bystrzyca Kłodzka) powiat Münsterberg (Ziębice) powiat Nimptsch (Niemcza) powiat Reichenbach (Dzierżoniów, Rychbach) powiat Schweidnitz (Świdnica) powiat Striegau (Strzegom) powiat Waldenburg (Wałbrzych)
W 1854 z części powiatu Glatz wyodrębniono powiat Neurode (Nowa Ruda). Na przełomie XIX i XX wieku zaczęto wyodrębniać powiaty miejskie: Świdnica (1899), Brzeg (1907) i Wałbrzych (1924).
W 1932 nastąpiła komasacja niektórych powiatów: Kłodzko i Nową Rudę złączono w Kłodzko, Ząbkowice Śląskie i Ziębice w Ząbkowice Śląskie, Rychbach i Niemczę w Rychbach, Brzeg i Oławę w Brzeg-ziemski, Świdnicę i Strzegom w Świdnicę, Wołów i Ścinawę w Wołów.
1 października 1933 ponownie podzielono powiat Brzeg-ziemski na dwa powiaty, brzeski i oławski.
Populacja Powiat Nazwa polska Populacja (1939) Breslau (miasto) Wrocław 620 976 Breslau (powiat) Wrocław 102 622 Brieg (miasto) Brzeg 29 580 Brieg (powiat) Brzeg 38 596 Glatz Kłodzko 123 130 Frankenstein Ząbkowice Śląskie 75 056 Groß Wartenberg Syców 26 574 Guhrau Góra 39 028 Habelschwerdt Bystrzyca Kłodzka 55 672 Militsch Milicz 47 134 Namslau Namysłów 31 227 Neumarkt Środa Śląska 56 542 Oels Oleśnica 70 626 Ohlau Oława 52 475 Reichenbach Dzierżoniów 84 988 Schweidnitz (miasto) Świdnica 35 038 Schweidnitz (powiat) Świdnica 93 860 Strehlen Strzelin 57 458 Trebnitz Trzebnica 54 177 Waldenburg (miasto) Wałbrzych 64 128 Waldenburg (powiat) Wałbrzych 117 918 Wohlau Wołów 64 340 Razem 1 941 145
Losy rejencji po 1945 Tereny rejencji wrocławskiej zostały po 1945 wraz z większą częścią rejencji legnickiej włączone do województwa wrocławskiego. Po 1950 powiaty Brzeg i Namysłów odeszły do województwa opolskiego.
Obecnie prawie cały obszar rejencji (poza wymienionymi powiatami) należy do województwa dolnośląskiego.
Przypisy
Kategoria:Dolny Śląsk Kategoria:Historia Wrocławia W