Polska Korporacja Akademicka Związek Akademików Gdańskich Wisła – Korporacja akademicka powstała w Gdańsku 24 maja 1913 r. jako pierwsza organizacja zrzeszająca polskich studentów w Szkole Technicznej (późniejsza Politechnika Gdańska). Początkowo znana jako Związek Akademików Gdańskich, w grudniu 1918 zmieniono nazwę na Związek Akademików Gdańskich Wisła, zaś 29 czerwca 1921 przekształcona w Polską Korporację Akademicką ZAG Wisła. Była najstarszą polską korporacją w Gdańsku.

Historia Początki Korporacja powstała na bazie zrzeszających się Polaków studiujących na Królewskiej Wyższej Szkole Technicznej w Gdańsku. W 1913 powstał Związek Akademików Gdańskich, do którego nazwy, aby jeszcze podkreślić związek z ojczyzną dodano po wojnie, w 1918, człon „Wisła”. ZAG stawiał sobie za cel wychowanie studiujących na politechnice Polaków w duchu narodowym, prowadzenie działalności kulturalnej oraz oświatowej wśród miejscowej Polonii i Kaszubów. Początkowo związek był zwykłym stowarzyszeniem zrzeszającym wszystkich Polaków. Statut z 1919 odzwierciedlał „ustrój i ideologię przedwojennego ZAG”, ale przy tym nosił już wszystkie charakterystyczne cechy statutów korporacyjnych. Wreszcie 28 czerwca 1921 roku oficjalnie Związek Akademików Gdańskich Wisła przekształcił się w pełnoprawną korporację, pierwszą z polskim żywiołem w GdańskuB Bukowski, Szkic historyczny Polskiej korporacji Akademickiej 'Z.A.G. Wisła” w Gdańsku, Warszawa 1927..

Dwudziestolecie międzywojenne W okresie międzywojennym ZAG Wisła była jednym z ważniejszych stowarzyszeń działających na rzecz polskości Gdańska i jego polskich mieszkańców. Jako największa, licząca stale kilkudziesięciu zaangażowanych naukowo i społecznie studentów polska korporacja akademicka w mieście była animatorem i pomysłodawcą wielu wydarzeń społecznych integrujących polską mniejszość w Gdańsku.

Działalność Wisły, jak i pozostałych polskich korporacji w Gdańsku była utrudniona licznymi konfrontacjami z niemieckimi corpsami. Główna oś sporu między studentami polskimi i niemieckimi opierała się na tablicach informacyjnych w gmachu głównym PG. Tablice polskich korporacji były regularnie niszczone, usuwane i kradzione pomimo licznych skarg, protestów i interwencji polskich władz. Dochodziło również do licznych incydentów począwszy od obraźliwych gestów po akty wandalizmu i napady. Mimo tych przeciwności Wisła prowadziła aktywną działalność na rzecz polskiej młodzieży. Szczególne znaczenie miało wspieranie nowych studentów z Kaszub, dbając aby nie wstępowali w organizacje niemieckie i tym samym zapobiegając ich germanizacji. Istotnym aspektem działalności było podkreślanie polskości Gdańska i Kaszub poprzez edukację i liczne wycieczki krajoznawcze. Aktywność ta łączyła się z podstawowymi ideami Wisły gdzie wartości narodowe, miłość do ojczyzny i przywiązanie do wiary Chrześcijańskiej były podstawą formacji dobrego Polaka i studenta. Poprzez pracę u podstaw Wisła miała na celu wychowanie i wykształcenie elit koniecznych do budowania silnej i bogatej Polski. Równie ważnym aspektem był więzy przyjaźci łączące akademików budowane przez wspólną naukę, pracę i zabawę czego kumulacją były okolicznościowe fidułki i rocznicowe komersze z których największe odbywały się w prestiżowym hotelu Danziger HofP. Tomaszewski, Polskie korporacje akademickie w latach 1918–1939, Toruń 2011, s. 240 i n..

Wisła aktywnie uczestniczyła w różnych organizacjach zrzeszających korporacje i studentów. Z jej inicjatywy powstała Gdańska Bratnia Pomoc, współtworzyła „Towarzystwo Pomocy Naukowej” wspierające polskich studentów zarówno logistycznie, jak i naukowo, współpracowała też z Macierzą Szkolną. Na polu wewnątrzkorporacyjnym wraz z Hellanią, Gedanią i Rosevią współtworzyła od 1924 Gdańskie Koło MiędzykorporacyjneW.Heppner, Gdańskie Koło Międzykorporacyjne, „Pismo PG. Pismo Pracowników i Studentów Politechniki Gdańskiej” nr 3, 1997., a także była członkiem Związku Polskich Korporacji Akademickich, której zjazdy Rady Naczelnej dwukrotnie (1927, 1937) organizowała. Była aktywna też międzynarodowo, za sprawą prezesa Adama Doboszyńskiego reprezentowała polskich studentów na Międzynarodowej Konferencji Studentów CIE (Confédération Internationale des Étudiants)B.Nitschke, Adam Doboszyński. Publicysta i polityk, Kraków, 1993..

W 1924 roku utworzony został Związek Filistrów ZAG Wisła który zrzeszał założycieli i pierwszych filistrów którzy obronili dyplomy w 1921 r., przyjęto również do Związku grono zasłużonych działaczy Polonii Gdańskiej oraz ponad 100-osobowe koło Karlsruheńczyków – polskich absolwentów uczelni technicznej w KarlsruheW.Heppner, Związek Filistrów Gdańskiej Korporacji ZAG Wisła, „Pismo PG. Pismo Pracowników i Studentów Politechniki Gdańskiej” nr 2, 1997..

Z okazji 25–lecia korporacji w dniach 1–3 lipca 1938 odbył się zjazd Związku Filistrów ZAG Wisła. Uroczystość rozpoczęła msza św. w kościele św. Stanisława we Wrzeszczu. Wzięłi w niej udział przedstawiciele wszystkich zaproszonych korporacji ze sztandarami. Wśród nich były korporacje: Aquilonia, Baltia i estońska Wäinla, delegacje korporacji „Scyhtia” ze Lwowa, „Polesia” z Wilna, „Posnania” i „Gedania Posnaniensis” z Poznania, a także miejscowe konwenty: „Rosevia” i „Gedania. Po mszy w hotelu Danziger Hof odbyła się akademia podczas której wysłuchano przygotowanych wykładów, występów chóru i koncertu skrzypcowego. Po akademii zaproszono uczestników na obiad. W drugim dniu zaplanowano obrady w siedzibie korporacji Wisła, a wieczorem dansing do którego przygrywała orkiestra Marynarki Wojennej z Gdyni. W trzecim dniu zaproszono uczestników na wycieczkę po Gdańsku, Sopocie i Oliwie, a wieczorem na komersz w hotelu Danziger Hof.

Współczesność W III RP korporacja wznowiła działalność dzięki wielkiej ofiarności ostatnich żyjących filistrów i kartelowej Aquilonii 29 czerwca 2006. Obecnie korporacja zrzesza studentów wszystkich uczelni wyższych w Gdańsku jednak dalej jest szczególnie związana ze swoją alma mater Politechniką Gdańską. Symboliczna jedność z politechniką wyraziła się w komerszu 100-lecia założenia ZAG Wisły który odbył się 28 czerwca 2013 na dziedzińcu gmachu głównego politechniki. W tym samym miejscu gdzie poprzednie pokolenia wiślaków, na czele z założycielami, spędzali przerwy między zajęciami. Korporanci są obecni przy różnych ważnych dla uczelni i społeczności lokalnej wydarzeniach, stojąc na straży tradycji i wspierając swoimi siłami różne inicjatywy społeczne. Na korporacyjnej kwaterze odbywają się spotkania integrujące studentów oraz prelekcje prowadzone przez członków i zaproszonych gości zarówno z zakresu nauk społeczno-politycznych jak i zagadnień technicznych. Obok działalności zewnętrznej trwa życie wewnętrzne korporacji poprzez spotkania organizacyjne, wzajemną pomoc i samokształcenie, wspólne wyjazdy, sport i świętowanie fidułek i komerszy. Wszystko w celu pogłębiania przyjaźni i rozwoju osobistego przez wspólną pracę dla Polski.

Insygnia i Odznaki mały|Oryginalny przedwojenny herb ZAG Wisła Do symboli ZAG wisły należą charakterystyczne dla każdej korporacji atrybuty: banda, cyrkiel, dekiel, dewiza i herb.

Barwy: biało-amarantowe.

Banda: Szarfa z biało-amarantowej tkaniny ze złotą obwolutą, przewieszana, odwrotnie niż w większości korporacji z lewego ramienia na prawy bok. Jest także elementem dekla. Banda fuksowska składa się tylko z koloru amarantowego.

Cyrkiel – stylizowany monogram składający się z pierwszych liter wyrazów Wisła– W, łacińskiego zawołania Vivat, Crescat, Floreat – VCF (Niech Żyje, Wzrasta, Rozkwita) i wykrzyknika symbolizującego gotowość do obrony honoru, wierność swojej korporacji oraz zdolność do poświęceń. Znajduje się zarówno na herbie, deklu jak i pieczątce korporacji.

Dekiel – element stroju korporanta. Wiślacki dekiel to amarantowa rogatywka z czarnym daszkiem, u góry naszyty jest srebrny cyrkiel korporacji. Naokoło czapki znajduje się biało-amarantowa banda.

Dewiza – zawołaniem korporacji ZAG Wisła jest paremia rzymska Omnia pro Patria co znaczy "Wszystko dla Ojczyzny".

Herb – korporacyjny herb znajduje się na tarczy rycerskiej podzielonej na 5 pól: a)pole (górne lewe) okręt (żaglowiec gdański) z emblematami technicznymi (koło zębate, trójkąt, cyrkiel) i napis „ZAG Wisła” na tle białym. b)pole(górne prawe) orzeł polski na tle amarantowym c)pole (dolne lewe) dwa skrzyżowane pistolety na tle amarantowym z datą założenia Związku 29 VI 1913 d)pole (dolne lewe) biało-amarantowe barwy korporacji. Pomiędzy nimi na środku znajduje się jeszcze jedna mała tarcza z cyrklem i dewizą korporacyjną OMNIA PRO PATRIAStatut Korporacji Akademickiej Związek Akademików Gdańskich „Wisła”.

Zasłużeni członkowie Filistrzy honoris causa Henryk Strasburger – komisarz generalny RP w Wolnym Mieście Gdańsku, kierownik i minister w Ministerstwie Przemysłu i Handlu w gabinetach Antoniego Ponikowskiego, Juliana Nowaka i Władysława Sikorskiego. Mieczysław Marchlewski – konsul generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku, w Królewcu 1936, w Wenezueli 1936–1942, w Meksyku 1942–1945.

Założyciele Franciszek Fojut (1886–1940), pierwszy prezes ZAG Wisła, Edward Reszke (1886–1959) Medard Męczykowski (1888–1939) Józef Iwicki (1891–1988) Bronisław Bukowski (1893–1965) Franciszek Głowacki (1892–1980) Brunon Litewski, Alojzy Wróblewski, Hipolit Zimny (1892–1913) Edmund Zieleniewski (1893–1971).

Pozostali zasłużeni Kazimierz Bieliński (1897–1939), inż. elektryk, dyrektor Miejskich Zakładów Elektrycznych w Gdyni Fryderyk Bluemke (1903–1962), inż. tech., konstruktor silnika do samochodu „Syrena” Stanisław Błaszkowiak (1893–1975), inż. bud., budowniczy kolei i mostów, profesor Politechniki Gdańskiej Bronisław Bukowski (1893–1965) inż. bud., specjalista technologii żelbetownictwa, twórca polskiej szkoły technologii betonu, profesor Politechniki Gdańskiej Włodzimierz Choynowski (1885–1952), inż., prezes Państwowego Urzędu Patentowego w II RP i PRL Adam Doboszyński (1904–1949), inżynier, polityk, pisarz, dramaturg, żołnierz Brunon Dudziński (1909–1988) inżynier, pracownik PG, prowadził odbudową gdańskiej starówki, autor projektu przebudowy gdańskiej Opery i Filharmonii Kazimierz Dzwonkowski (1906–1990) inżynier, współzałożyciel i prezes Aeroklubu Gdańskiego, lekkoatletyczny mistrz Polski, pracownik Instytutu Badań Technicznych Lotnictwa, por. rez. pilot, w czasie wojny więzień obozu w Stutthofie 1944–1945 Krystian Eyman (1909–1984) absolwent Wydziału Budownictwa Lądowego PG 1927–1934, w wojnie obronnej 1939 zastępca dowódcy 3 Kompanii 2 Batalionu Samodzielnego Zgrupowania Saperów, w konspiracji w AK (dowódca 316 plutonu w obwodzie Wola), po wojnie asystent PG, od 1953 wykładowca PW, prof. zw., autor kilkudziesięciu publikacji oraz 9 patentów Alojzy Farnik (1906–1960) dr inż. chem., dyrektor naczelny Huty Baildon, po 1956 pracownik naukowy Instytutu Metalurgii Żelaza w Gliwicach Franciszek Farnik (1893 – lata 60.) inż. chem., współorganizator Bratniej Pomocy Studentów PG, po studiach pracował na Śląsku, dyrektor naczelny Huty Baildon, poseł na Sejm PRL, wysokiej klasy specjalista produkcji wysokogatunkowej stali Ryszard Fiedler (1905–1988) inż. elektryk, główny energetyk w “Hucie Pokój”, dyrektor Przedsiębiorstwa Robót Elektrycznych w Katowicach Leonard Garbolewski (1909–1960) inż. elektryk, pracownik Katedry Elektrycznej Rolnictwa PG