Peter Greenaway (ur. 5 kwietnia 1942 w Newport, w Walii) – brytyjski reżyser i scenarzysta, artysta malarz, jeden z najbardziej cenionych i kontrowersyjnych twórców filmowych, pozostający pod wyraźnym wpływem malarstwa renesansu i baroku, zwłaszcza malarstwa flamandzkiego. Jego filmy wyróżniają się przepychem wizualnym, odrealnieniem i swoistą teatralnością obrazu, oraz licznymi cytatami kulturowymi i eksperymentalnym łączeniem stylów, co pozwala zaliczać je do czołowych osiągnięć postmodernizmu.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Newport w Walii jako syn nauczycielki i handlowca budowlanego. Kiedy miał trzy lata, jego rodzina, by uniknąć Blitz, przeniosła się do Chingford, dzielnicy London Borough of Waltham Forest w Esseksie. Uczęszczał do Szkoły Leśnej (Forest School) w Walthamstow, północno-wschodniej części Londynu.
W młodości zainteresował się kinem europejskim, koncentrując się przede wszystkim na filmach Ingmara Bergmana, a następnie na francuskiej Nowej Fali i kinie takich twórców jak Alain Resnais czy Jean-Luc Godard.
Kariera W 1962 studiował malarstwo w Walthamstow College of Art, gdzie wśród jego kolegów był przyszły muzyk Ian Dury. Od 1965 roku przez jedenaście lat pracował jako montażysta w brytyjskim Central Office of Information (COI). W tym czasie zaczął tworzyć filmy krótkometrażowe i dokumentalne, m.in.: Train (1966), Revolution (1967), Intervals (1969), Erosion (1971), które można uznać za awangardowe. Przy jego udziale powstały takie filmy jak Window (1975), Cut Above the Rest (1978), Eddie Kid (1978), Vertical Features Remake (1978), A Walk Through H (1978), Women Artists (1979) i Zandra Rhodes (1979).
W 1980 Greenaway zrealizował pierwszy film pełnometrażowy pt. Kronika wypadków (The Falls), dramat sci-fi będący zbiorem krótkometrażówek, przedstawiających 92 osoby, które przeżyły V.U.E. (Violent Unknown Event – Gwałtowne Nieznane Wydarzenie). Do najbardziej znanych filmów Greenawaya zaliczyć można Kontrakt rysownika (The Draughtsman′s Contract, 1982), Zet i dwa zera (A Zed & Two Noughts, 1985), Brzuch architekta (The Belly of an Architect, 1987), Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover, 1989), Pillow Book (1996) i 8 i pół kobiety (8½ Women, 1999).
Z powodu dosyć śmiałych i odważnych scen wiele filmów otrzymało początkowo status „X-rated” czyli nie dopuszczonych do publicznych emisji.
6 października 2010 Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku przyznała mu tytuł doktora honoris causa.
Życie prywatne W latach 1969–1999 był żonaty z garncarką Carol, z którą ma dwie córki: Hannah i Jessicę. Zamieszkał w Amsterdamie.
Wybrana filmografia (jako reżyser) 1962: Death of Sentiment 1966: Tree 1966: Pociąg (Train) 1967: Rewolucja (Revolution) 1967: 5 Postcards From Capital Cities 1969: Interwały (Intervals) 1971: Erosion 1973: D jak dom (H Is for House) 1975: Okna (Windows) 1975: Z dziejów wodnych Bryzgów (Water Wrackets) 1975: Water 1976: Rekonstrukcja pionowych obiektów (Vertical Features Remake) 1976: Goole by Numbers 1977: Drogi telefonie (Dear Phone) 1978: Spacer przez H: Reinkarnacja ornitologa (A Walk Through H: The Reincarnation of an Ornithologist) 1978: Eddie Kid 1978: Cut Above the Rest 1978: 1-100 1979: Zandra Rhodes 1979: Women Artists 1979: Leeds Castle 1980: Lacock Village 1980: Kronika wypadków (The Falls) 1980: Country Diary 1980: Act of God (TV) 1981: Terence Conran 1982: Kontrakt rysownika (The Draughtsman's Contract) 1983: Four American Composers 1983: The Coastline 1984: Making a Splash 1985: Zet i dwa zera (A Zed & Two Noughts) 1985: Inside Rooms: 26 Bathrooms, London & Oxfordshire, 1985 1987: Brzuch architekta (The Belly of an Architect) 1988: Wyliczanka (Drowning by Numbers) 1988: Strach przed utonięciem (Fear of Drowning) 1988: Death in the Seine (TV) 1989: Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (The Cook the Thief His Wife & Her Lover) 1989: A TV Dante (miniserial TV) 1989: Lusitania 1989: Hubert Bals Handshake 1991: Księgi Prospera (Prospero's Books) 1991: M Is for Man, Music, Mozart (TV) 1992: A Walk Through Prospero's Library (TV) 1992: Rosa 1993: Dzieciątko z Mâcon (The Baby of Mâcon) 1993: Darwin (TV) 1995: Stairs 1 Geneva 1995: Lumiere i spółka (Lumiere et compagnie) 1996: Pillow Book (The Pillow Book) 1997: The Bridge 1999: 8 i pół kobiety (8½ Women) 1999: The Death of a Composer: Rosa, a Horse Drama 2001: The Man in the Bath 2003: Cinema16 2003: The Tulse Luper Suitcases, Part 1: The Moab Story 2003: The Tulse Luper Suitcases, Episode 3: Antwerp 2004: The Tulse Luper Suitcases, Part 2: Vaux to the Sea 2004: Wizje Europy (Visions of Europe fragment "European Showerbath") 2005: A Life in Suitcases 2007: Straż nocna (Nightwatching)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brytyjscy reżyserzy filmowi Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Walijczycy Kategoria:Brytyjscy scenarzyści