1 pułk artylerii przeciwpancernej (1 pappanc) – oddział artylerii przeciwpancernej Polskich Sił Zbrojnych.

Historia, formowanie i zmiany organizacyjne 13 września 1942 roku 10 Szwadron Przeciwpancerny został przemianowany w 1 Pułk Artylerii Przeciwpancernej, jednak jego organizacja trwała, aż do jesieni 1942 roku. Jako pułk rozpoczął funkcjonowanie 12 listopada 1942 roku. Tego dnia dowódca pułku, podpułkownik Jerzy Deskur podpisał rozkaz dzienny nr 1, w którym stwierdził: „pułk zostaje sformowany z pozostałej kadry Dywizjonu Przeciwpancernego 10 Brygady Kawalerii (10 Szwadron Przeciwpancerny) i żołnierzy ostatnio przybyłych do Wojska Polskiego w Wielkiej Brytanii z Rosji, Francji, Afryki, Argentyny i Kanady. Obowiązkiem Pułku jest przyjąć na siebie dalsze prowadzenie tradycji i historii Dywizjonu Przeciwpancernego 10 Brygady Kawalerii, chlubnie zapisanych krwią swych żołnierzy w walkach o Wolność, Niepodległość i Honor Ojczyzny w Polsce i Francji, – stać się gotowym do wywalczenia WIELKIEJ, WOLNEJ I NIEPODLEGŁEJ POLSKI przez chwalebną służbę żołnierską”Rozkaz dzienny nr 1 z 13 września 1942 roku.. Pułk wchodził w skład Grupy Wojsk Wspierających 1 Dywizji Pancernej generała brygady Stanisława Maczka. Kultywował tradycje kawaleryjskie. Kadrę pułku stanowili w większości oficerowie kawalerii. Żołnierze posiadali stopnie wachmistrzów, starszych ułanów i ułanów. Na podstawie rozkazu L.dz. 181/G.M./43 Naczelnego Wodza z dnia 26 stycznia 1943 roku oddział został przemianowany na 1 Pułk Przeciwpancerny. Zmiana nazwy została ogłoszona w rozkazie dziennym pułku z dnia 2 lutego 1943 roku i sankcjonowała kawaleryjski charakter jednostkiRozkaz dzienny nr 26 z 2 lutego 1943 roku.. W 1944 roku jednostka powróciła do nazwy 1 Pułk Artylerii Przeciwpancernej. Swoje święto obchodził 2 września, w rocznicę bitwy pod Wysoką w 1939 roku. Jednostka była organizowana na podstawie brytyjskiego etatu wojennego (ang. War Establishments) Nr I/34/1 o stanie 421 żołnierzy. Następny etat według, którego formowano pułk, przewidywał trzy dywizjony czterobateryjne ze stanem: 44 oficerów, 210 podoficerów i 288 szeregowych, 111 pojazdów mechanicznych, w tym 54 motocykle, 48 ciągników artyleryjskich oraz samochody ciężarowe, półciężarowe i osobowe. 7 stycznia 1943 roku dowódca pułku nakazał organizację Czołówki Naprawczej typ „B” (L.A.D.) pod dowództwem porucznika Bogdana Grzelachowskiego, którą podporządkował oficerowi technicznemu pułku oraz przydzielił pod względem ewidencyjnym i gospodarczym do Oddziału SztabowegoRozkaz dzienny Nr 3 z 5 stycznia 1943 roku.. 24 marca 1943 roku dowódca pułku „uregulował kompetencje techniczne” czołówkiRozkaz dzienny Nr 69 z 24 marca 1943 roku.. 14 lutego 1943 roku zostało zaprzysiężonych 132 żołnierzy pułkuRozkaz dzienny Nr 35 z 12 lutego 1943 roku i dodatek do rozkazu dziennego Nr 38 z 16 lutego 1943 roku .. Z dniem 30 marca 1943 roku do Pułku został przydzielony Pluton Łączności z 2 Szwadronu Łączności w składzie jednego oficera, sześciu podoficerów oraz 16 szeregowców. Jednocześnie dowódcy plutonu, podporucznikowi Tadeuszowi Delimata zostały powierzone obowiązki oficera łączności pułkuRozkaz dzienny Nr 83 i 84 z 9 i 10 kwietnia 1943 roku.. 4 czerwca 1943 roku żołnierze plutonu zostali przeniesieni z 2 Szwadronu Łączności do Pułk i przydzieleni pod względem gospodarczym do Oddziału SztabowegoRozkaz dzienny Nr 129 z 4 czerwca 1943 roku.. 14 kwietnia 1943 roku Pułk otrzymał, jako uzupełnienie 62 podoficerów i szeregowców z 1 Samodzielnej Brygady StrzelcówRozkaz dzienny Nr 88 z 15 kwietnia 1943 roku.. 28 kwietnia 1943 roku zostały ogłoszone „Stałe zarządzenia marszowe”, wprowadzone do użytku wewnątrz 1 Dywizji Pancernej rozkazem L.dz. 2608/III Reg.43 z dnia 9 kwietnia 1943 rokuRozkaz dzienny Nr 99 z 28 kwietnia 1943 roku.. W dniach 19-24 roku na poligonie Barry Links k. Monifieth Pułk odbył strzelania z armat przeciwpancernychRozkaz dzienny Nr 114 z 17 maja 1943 roku.. 27 maja 1943 roku oddział kwaterunkowy wyjechał na nowe miejsce postoju, w hrabstwie Suffolk. W dniach 7-10 czerwca 1943 roku Pułk przemaszerował do nowego miejsca postoju w MildenhallRozkaz dzienny Nr 131 z 7 czerwca 1943 roku.. Oddział Sztabowy zajął kwatery w Worlington. Zmiana postoju związana była z przegrupowaniem całej dywizji ze Szkocji do wschodniej Anglii na koncentrację letnią. 23 czerwca 1943 roku dowódca Pułku nakazał zakończyć, w terminie do 1 lipca, malowanie na pojazdach znaków rozpoznawczych dywizji pancernejRozkaz dzienny Nr 142 z 23 czerwca 1943 roku.. 10 lipca 1943 roku dowódca Pułku delegował porucznika Leszka Zakrzewskiego i podporucznika Józefa Mroza do składu warty honorowej przy zwłokach Naczelnego Wodza, generała broni Władysława Sikorskiego. W uroczystościach pogrzebowych wzięła udział delegacja oficerów pułku na czele z podpułkownikiem Deskurem oraz pluton w składzie jednego podoficera i 14 szeregowcówRozkazy dzienne Nr 157 i 158 z 10 i 12 lipca 1943 roku.. We wrześniu pułk został przeniesiony do garnizonu North Berwick w Szkocji. 6 października 1943 roku dowódca pułku prowadził służbę oficera inspekcyjnego garnizonuRozkaz dzienny Nr 227 z 6 października 1943 roku.. Prezydent RP mianował z dniem 10 października 1943 roku porucznika Witolda Sulimirskiego do stopnia kapitana w korpusie oficerów broni pancernych, czterech podporuczników na stopień porucznika oraz dziewięciu podoficerów na stopień podporucznikaRozkaz dzienny Nr 235 z 15 października 1943 roku.. Z dniem 30 października 1943 roku dowódca pułku nakazał sformowanie IV dywizjon w składzie trzech plutonów i plutonu dowodzenia. Na pełniącego obowiązki dowódcy wyznaczył porucznika Bronisława Ostrowskiego z III dyonu. IV dywizjon został utworzony poprzez wydzielenie jednego plutonu z każdego dywizjonu z pełnym uzbrojeniem i wyposażeniem z wyjątkiem sprzętu kwaterunkowego. Każdy z plutonów zabierał z sobą jedną armatę 17-funtową i cztery armaty 6-funtoweRozkaz organizacyjny IV dywizjonu 1 pułku ppanc. Załącznik do rozkazu dziennego Nr 248 z 30 października 1943 roku.. 24 listopada 1943 roku pułk marszem kołowym przeszedł do nowego miejsca postoju w LanarkRozkaz L.dz. 742/Tj.43 do marszu na dzień 24 listopada 1943 roku.. W czasie pobytu pułku w Lanark służbę bezpieczeństwa pełnił Posterunek Żandarmerii w GlasgowRozkaz dzienny Nr 272 z 1 grudnia 1943 roku.. Od 9 grudnia 1943 roku służbę bezpieczeństwa dla 1 ppanc pełnił Posterunek Żandarmerii przy Zgrupowaniu Artylerii w PolkommetRozkaz dzienny Nr 280 z 11 grudnia 1943 roku.. Z dniem 26 listopada 1943 roku dowódca 1 DPanc przydzielił do pułku pod względem gospodarczym 2 Szwadron ŁącznościRozkaz dzienny Nr 279 z 10 grudnia 1943 roku. 2 Szwadron Łączności przybył do Lanark razem z 1 ppanc..

Szkolenie pułku

Z dniem 1 grudnia 1942 roku dowódca pułku „uruchomił” szkołę podoficerską przy I dywizjonie, a na jej komendanta powołał rotmistrza Wiesława Leliwa-KierszaRozkaz dzienny Nr 66 z 27 listopada 1942 roku.. W charakterze „uczni” zostało powołanych 42 ułanów (po 14 z każdego dywizjonu)Rozkaz dzienny Nr 69 z 1 grudnia 1942 roku.. „Kurs pułkowej Szkoły Podoficerskiej dla działonowych i celowniczych przy I dyonie” został zakończony 6 marca 1943 rokuRozkaz dzienny Nr 55 z 8 marca 1943 roku.. 25 stycznia 1943 roku dowódca pułku „uruchomił” kurs nauczania z zakresu czteroklasowej szkoły powszechnej. Kierownikiem kursu został podporucznik Antoni Oleksin. Przymusowemu nauczaniu na kursie podlegało 64 ułanówRozkaz dzienny Nr 17 z 22 stycznia 1943 roku.. 1 marca 1943 roku porucznik Leszek Władysław Zakrzewski wziął udział w egzaminie wstępnym do Wyższej Szkoły Wojennej w Eddleston. Tego samego dnia dowódca pułku „uruchomił” dwutygodniowy kurs kierowców transporterów opancerzonych „Carrier”. Komendantem kursu został major Jerzy FlorkowskiRozkaz dzienny Nr 47 z 26 lutego 1943 roku.. 17 i 18 marca 1943 roku kombinowany dywizjon przeciwpancerny pod dowództwem porucznika Antoniego Bobera wziął udział w ćwiczeniu 10 Brygady Kawalerii Pancernej pod kryptonimem „Kruk”Rozkaz dzienny Nr 62 z 16 marca 1943 roku.. 25 marca 1943 roku dowódca 1 Dywizji Pancernej skierował dowódcę pułku i 9 oficerów na trzytygodniowy kurs przeciwpancerny w 125 O.C.T.U. w Ilkley(ang. 125 Officer Cadet Training Unit RA). 17 kwietnia, na kolejny kurs, został skierowany zastępca dowódcy pułku i 8 oficerówRozkaz dzienny Nr 68, 89 i 90 z 23 marca oraz 16 i 17 kwietnia 1943 roku.. 29 czerwca 1943 roku major Jerzy Florkowski i czterech oficerów zostało skierowanych do Ilkley na kurs przeciwpancerny z zakresu użycia i eksploatacji brytyjskich 17 funtowych armat przeciwpancernychRozkaz dzienny Nr 144 z 26 czerwca 1943 roku.. 2 lipca 1943 roku dowódca Pułku wyznaczył skład drużyny piłki nożnejRozkaz dzienny Nr 150 z 2 lipca 1943 roku.. W dniach 22-23 sierpnia 1943 roku II i III dywizjony wzięły udział w ćwiczeniu 16 BPanc pod kryptonimem „Gdańsk”, natomiast I dywizjon w dniach 23-24 sierpnia 1943 roku uczestniczył w ćwiczeniu 10 BKPanc pod kryptonimem „Królik”Rozkazy dzienne Nr 192 i 193 z 20 i 21 sierpnia 1943 roku.. Z powodu ćwiczeń dywizyjnych w dniach 1-2 września 1943 roku obchody święta pułku zostały przełożone na dzień 6 wrześniaRozkaz organizacyjny święta pułkowego z 30 sierpnia 1943 roku.. 15 października 1943 roku rozpoczął się Kurs Kierowców i Mechaników „Działa 17 pdr. na podwoziu «Sherman»”. Kierownikiem kursu został podporucznik Ryszard Geissel z 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich. Kierowcy mieli się szkolić przez 6 tygodni, a mechanicy - 4 tygodnieRozkaz organizacyjny Kursu Kierowców i Mechaników „Działa 17 pdr. na podwoziu «Sherman»” z 13 października 1943 roku.. 8 listopada 1943 roku słuchacze kursu rozpoczęli naukę jazdyRozkaz organizacyjny Kursu Kierowców i Mechaników „Działa 17 pdr. na podwoziu «Sherman»” cz. II z 5 listopada 1943 roku.. Od 20 marca 1944 roku powrócono w pułku do nazwy "1 Pułk Artylerii Przeciwpancernej" ostatecznie ustalono strukturę organizacyjną odtąd składał się z czterech dywizjonów: I i II samobieżnego każdy z trzema bateriami oraz III i IV dywizjonów ciągnionych z dwoma bateriami armat 17-funtowych i jednej 6-funtowych.

Walki pułku w kampanii 1944-1945 Bitwa o Normandię