thumb|Nadwodnik trójpręcikowy thumb|Nadwodnik okółkowy Nadwodnik (Elatine L.) – rodzaj roślin z rodziny nadwodnikowatych (Elatinaceae Dumort.). Obejmuje co najmniej 30 gatunków spotykanych na wszystkich kontynentach. Występują w ekosystemach wodnych i związanych z wodami (brzegi, tereny podmokłe, wysychające zbiorniki). Niektóre gatunki uprawiane bywają jako rośliny akwariowe.

Rozmieszczenie geograficzne Gatunki z rodzaju rozprzestrzenione są na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy), jednak na ogół mają rozproszone stanowiska. W Ameryce Północnej i Azji występuje po 14 gatunków, w Europie – 13, w Afryce 8, w Ameryce Południowej – 7, w Australii – 1. W Polsce jako gatunki rodzime rosną 4 gatunki: nadwodnik naprzeciwlistny (Elatine hydropiper L.) nadwodnik okółkowy (Elatine alsinastrum L.) nadwodnik sześciopręcikowy (Elatine hexandra (Lapierre) DC.) nadwodnik trójpręcikowy (Elatine triandra Schkuhr)

Morfologia Pokrój Rośliny jednoroczne o pędach pokładających się lub płożących i ukorzeniających w węzłach, nagich. Liście Naprzeciwległe lub okółkowe (Elatine alsinastrum), krótkoogonkowe, o niewielkiej blaszce liściowej i zwykle całobrzegie. Kwiaty Bardzo drobne, rozwijają się zwykle pojedynczo w węzłach. Działki kielicha 2–4, są zrośnięte u nasady, błoniaste i nieco zaostrzone na końcach. Płatki korony w liczbie 2–4 są dłuższe od działek, mają tępe końce. Pręciki występują w liczbie dwukrotnie większej od liczby płatków, bądź zredukowane są tylko do jednego. Zalążnia jest kulistawa, 2–4-komorowa i zawiera liczne zalążki. Szyjki słupka w liczbie odpowiadającej liczbie komór, zakończone są główkowatymi znamionami. Owoce Błoniaste torebki z 2–4 przegrodami. Zawierają liczne i drobne nasiona o kształcie owalnym, wygięte, także podkowiasto. Powierzchnia nasion siateczkowata, z zagłębieniami heksagonalnymi lub eliptycznymi.

Systematyka Homonimy taksonomiczne Elatine J. Hill = Kickxia Dumort. Synonimy taksonomiczne Alsinastrum Quer y Martínez, Hydropiper (Endlicher) Fourreau, Ilyphilos Lunell, Potamopitys Adanson, Rhizium Dulac, Willisellus S. F. Gray

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj siostrzany dla Bergia w obrębie rodziny nadwodnikowatych (Elatinaceae), która wchodzi w skład obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales), należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Theanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd nadwodnikowce (Elatinales Nakai), rodzina nadwodnikowate (Elatinaceae Dumort.), podrodzina Elatinoideae Eaton, plemię Elatineae Bartl., rodzaj nadwodnik (Elatine L.).

Wykaz gatunków

Ochrona Wszystkie gatunki występujące w Polsce objęte są częściową ochroną gatunkową.

Przypisy

Kategoria:Nadwodnikowate