right|250px 10 Sudecka Dywizja Piechoty (10 DP) – związek taktyczny piechoty ludowego Wojska Polskiego.
19 sierpnia 1945 Naczelny Dowódca WP rozkazem nr 180 nadał 10 DP miano „Sudecka”.
Formowanie Na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 41 na początku października 1944 rozpoczęto w Rzeszowie formowanie 10 Dywizji Piechoty jako jednostki 3 Armii WP.
11 listopada 1944 w Rzeszowie odbyła się pierwsza defilada w rocznicę odzyskania niepodległości. 14 stycznia 1945 dywizja otrzymała z rąk Naczelnego Dowódcy WP gen. broni Michała Roli-Żymierskiego sztandar. W tym też dniu odbyła się pierwsza przysięga wojskowa oddziałów dywizji.
Struktura organizacyjna Dowództwo 10 DP25 pułk piechoty27 pułk piechoty29 pułk piechoty39 pułk artylerii lekkiej13 samodzielny dywizjon artylerii samochodowej10 batalion szkolny21 batalion saperów12 batalion sanitarny10 kompania rozpoznania19 kompania łączności9 kompania chemicznaoddziały specjalne
Działania bojowe 22 stycznia 1945 10 DP opuściła Rzeszów i przystąpiła do ochrony obiektów przemysłowych na Górnym Śląsku.
W połowie lutego przegrupowała się na Pomorze Zachodnie, gdzie ochraniała prawe skrzydło 1 Frontu Białoruskiego. Niektóre pododdziały dywizji prowadziły walkę z niemieckimi dywersantami i oddziałami wroga, które znalazły się w okrążeniu.
Z dniem 27 lutego 1945 została ona podporządkowana 2 Armii Wojska Polskiego i po koncentracji w rejonie Gorzowa Wielkopolskiego została przerzucona w rejon Wrocławia, aby wziąć udział w walkach o to miasto.
Na początku kwietnia 1945 2 Armia WP zgodnie z rozkazem Dowódcy 1 Frontu Ukraińskiego otrzymała zadanie wzięcia udziału w operacji łużyckiej na kierunku Drezna. Pododdziały 10 DP wyruszyły w kierunku Nysy Łużyckiej i zluzowały oddziały radzieckie. Rozpoczęto rozbudowę inżynieryjną pozycji obronnych oraz przygotowania do forsowania Nysy. W dniu 16 kwietnia dywizji nie powiodło się forsowanie Nysy Łużyckiej. Następnego dnia w dalszym ciągu nie uzyskano powodzenia. Dopiero 18 kwietnia jej pododdziały zdobyły niewielki przyczółek w rejonie Dobrzynia. 20 kwietnia dywizja ostatecznie sforsowała Nysę na całym pasie natarcia i posunęła się o 6-11 km do przodu. W kolejnych dniach wyszła na rubież: Tzschelln, Boxberg, Hirschwalde i Sproitz. Następnie dywizja brała udział w walce z oddziałami niemieckimi zdążającymi z południa na odsiecz Berlinowi.
Kolejnym etapem walk był udział wraz z całą 2 Armią WP w operacji praskiej. 11 maja dywizja zakończyła swój szlak bojowy.
110px216px216px228px228px
Sztandar dywizji Sztandar dywizji ufundowany został przez społeczeństwo Rzeszowa i powiatu rzeszowskiego. 14 stycznia 1945 gen. broni Michał Rola-Żymierski wręczył dywizji sztandar. Towarzyszyli mu gen. bryg. Aleksander Zawadzki i gen. Karol Świerczewski.
Opis sztandaru Płat o wymiarach 98 x 98 cm obszyty z trzech stron złotą frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą 7 białych tasiemek. Drzewce z jasnego, politurowanego drewna. Głowica w kształcie orła wspartego na kuli.
Strona główna: Na czerwonym adamaszku haftowany srebrną nicią orzełdziób i szpony złote. Ponad orłem haftowany w półokrąg złotą nicią, napis: „ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ”, poniżej „10 SUDECKA DYWIZJA PIECHOTY WOJSK Polskich”.
Strona odwrotna: Na białym adamaszku ślad po wizerunku. Powyżej złotą nicią napis: „BÓG, HONOR I OJCZYZNA”.
Okres powojenny Po zakończeniu działań wojennych forsownym marszem pieszo 14-17 maja 1945Michał Kutny, Po sporze o Kotlinę, „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”. nr 8/2008, s.13. przegrupowana na Dolny Śląsk nad granicę czechosłowacką do ochrony granicy południowo-zachodniej w rejonie Jeleniej Góry i Kłodzka. W związku z incydentami na granicy południowej dywizję 12 czerwca 1945 skierowano do ochrony granicy na odcinku Karpacz-Paczków. W czerwcu 1945 dowództwo dywizji stacjonowało w Jeleniej Górze. Jej żołnierze brali udział w akcji osiedleńczej w okolicach Lwówka Śląskiego i Wlenia. Zgodnie z rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego nr 0305/Org. z 10 listopada 1945 dywizja przeszła na etaty pokojowe.
Skład i rozmieszczenie (początek 1949) Nazwa jednostkiMiejsce stacjonowaniaDowództwo 10 DPJelenia Góra25 pułk piechotyWrocław27 pułk piechotyKłodzko29 pułk piechotyJelenia Góra39 pułk artylerii lekkiejStrzegom13 dywizjon artylerii przeciwpancernejKłodzko21 batalion saperówJelenia Góra
Przeformowanie Rozkazem Nr 0056/0rg z 30 marca 1949 Minister ON nakazał dowódcy OW IV do 1 września 1951 przenieść 10 Sudecką Dywizję Piechoty z etatów 2/76-2/81 na etaty 5/44,5/47, 5/50-5/59 dywizji pancernej o ogólnym stanie osobowym 6197 żołnierzy oraz 34 pracowników kontraktowych.
W połowie 1949 przeniesiono z Jeleniej Góry do Wrocławia dowództwo 10 Sudeckiej DP i przeformowano na dowództwo 10 Sudeckiej DPanc. Dywizja weszła w skład 2 Korpusu Pancernego.
Żołnierze Dowódcy dywizji płk Andrzej Czartoryski (29 września 1944 - 18 kwietnia 1945) płk Dymitr Dibienko (8 - 16 kwietnia 1945) płk Aleksander Struc (AC) (od 17 kwietnia 1945 do końca wojny) płk Stiepan Żydek-Zieliński (AC) 12 grudnia 1946 – 24 maja 1947 (od grudnia 1946 gen. bryg.) płk Ludwik Barański 24 maja 1947 – 13 grudnia 1948 płk Wacław Zwierzański 13 grudnia 1948 – 25 marca 1949
Oficerowie ks. mjr Ksawery Andrysiak – proboszcz dywizji (od 15 grudnia 1947)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:10 Sudecka Dywizja Piechoty Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Rzeszowie Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Jeleniej Górze Kategoria:Jednostki Wojska Polskiego o nazwie wyróżniającej Sudecka Kategoria:Związki taktyczne 2 Armii Wojska Polskiego Kategoria:Związki taktyczne Śląskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1944 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1949