Aquila – rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi (Accipitrinae) w obrębie rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Ameryce Północnej, Afryce i Australii.
Morfologia Długość ciała 50–104 cm, rozpiętość skrzydeł 103–176 cm; masa ciała samic 1153–7200 g, samców 938–4550 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1760 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji własnego autorstwa poświęconej ornitologii. Gatunkiem typowym jest (linneuszowska tautonimia) orzeł przedni (A. chrysaetos).
Etymologia Aquila: ‘orzeł’, być może od aquilus ‘w ciemnym kolorze’; orzeł przedni był emblematem legionów rzymskich, na których sztandarach znajdowała się podobizna orła z podniesionymi skrzydłami. Aetos i Aetus: aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Falco chrysaetos Linnaeus, 1758 (Aetos). Chrysaetus: gr. χρυσος khrusos ‘złoty’; αετος aetos ‘orzeł’. Pteroaetus: gr. πτερον pteron ‘skrzydło, pióro’; αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Aquila verreauxii Lesson, 1831. Uroaetus: gr. ουρα oura ‘ogon’ (tj. długoogonowy); αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Vultur audax Latham, 1801. Eutolmaetus: gr. ευτολμος eutolmos ‘odważny, dzielny’, od ευ eu ‘idealny’; τολμα tolma, τολμης tolmēs ‘odwaga’; αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Falco Bonellii Temminck, 1824 (= Aquila fasciata Vieillot, 1822). Tolmaetus: gr. τολμα tolma, τολμης tolmēs ‘odwaga, śmiałość’; αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Falco Bonelli (= Aquila fasciata Vieillot, 1823). Pseudaetus: gr. ψευδος pseudos ‘fałszywy’; αετος aetos ‘orzeł’. Asturaetos: rodzaj Astur Lacépède, 1799; gr. αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Falco Bonellii Temminck, 1824 (= Aquila fasciata Vieillot, 1822). Aquilastur: zbitka wyrazowa nazw rodzajów Aquila Brisson, 1760 (orzeł) i Astur de Lacépède, 1799 (jastrząb). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Falco Bonellii Temminck, 1824 (= Aquila fasciata Vieillot, 1822) Morphnaetos: gr. μορφνος morphnos ‘ciemnego koloru’; αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Aquila adalberti . Taphaetus: gr. ταφος taphos ‘mogiła, grób’; αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Uroaetus brachialis . Euaquila: gr. ευ eu ‘dobry’; rodzaj Aquila . Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Falco chrysaetos . Cassinaetus: John Cassin (1813–1869), amerykański ornitolog; gr. αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Limnaetus africanus Cassin, 1865. Micraetus: gr. μικρος mikros ‘mały’; αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Aquila wahlbergi Sundevall, 1851. Psammoaetus: gr. ψαμμος psammos ‘piasek’ (tj. pustynia); αετος aetos ‘orzeł’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Aquila nipalensis . Afraetus: łac. Afer, Afra ‘afrykański’, od Africa ‘Afryka’; gr. αετος aetos ‘orzeł’
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Aquila nipalensis – orzeł stepowy Aquila heliaca – orzeł cesarski Aquila adalberti – orzeł iberyjski Aquila rapax – orzeł sawannowy Aquila africana – orzeł białobrzuchy Aquila gurneyi – orzeł molucki Aquila audax – orzeł australijski Aquila chrysaetos – orzeł przedni Aquila verreauxii – orzeł czarny Aquila fasciata – orzeł południowy Aquila spilogaster – orzeł plamisty
W Bullock Creek w Terytorium Północnym w Australii odkryto pochodzący z miocenu koniec kości barkowej gatunku Aquila bullockensis.
Fragment kladogramu z uwzględnieniem rodzaju Aquila:
Uwagi
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Jastrzębiowate