Zatrucie pokarmowe (łac. gastroenteritis acuta) – choroba wynikająca ze spożycia pokarmu lub przyjęcia płynów zawierających substancje szkodliwe, a w szczególności toksyny bakteryjne, drobnoustroje lub oba naraz i przebiegająca z objawami ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego. Według klasyfikacji WHO zatrucia pokarmowe obejmują również zakażenia pokarmowe.
Czynniki patogenne Bakterie Bakterie są najczęstszą przyczyną zatruć pokarmowych.
Najczęstszymi patogenami bakteryjnymi w zatruciach pokarmowych są: Campylobacter jejuni, który wtórnie może doprowadzić do zespołu Guillaina-Barrégo i zapaleń przyzębia Salmonella spp. - zakażenie wywołane przez S. Typhimurium, które jest spowodowane spożyciem niedogotowanych jajek, a także inne patogeny Escherichia coli O157:H7 (EHEC), które powodują zespół hemolityczno-mocznicowy
Inne częste patogeny bakteryjne: Bacillus cereus Escherichia coli - EIEC, EPEC, ETEC, EAEC, inaczej EAgEC right|200px|thumb|Salmonella Listeria monocytogenes Shigella spp. Staphylococcus aureus Streptococcus Vibrio cholerae, w tym O1 i nie-O1 Vibrio parahaemolyticus Vibrio vulnificus Yersinia enterocolitica i Yersinia pseudotuberculosis.
Mniej powszechne czynniki bakteryjne: Brucella spp. Corynebacterium ulcerans Coxiella burnetii - gorączka Q Plesiomonas shigelloides.
Egzotoksyny Niektóre zatrucia są wywoływane nie tylko bezpośrednio przez zakażenie bakteryjne, ale również egzotoksyny produkowane przez bakterie. Egzotoksyny produkują (przykłady): Clostridium botulinum Clostridium perfringens Staphylococcus aureus Bacillus cereus.
Mykotoksyny i zatrucia grzybami Do mykotoksyn najczęściej wywołujących zatrucia pokarmowe należą:
Aflatoksyny - wytwarzane przez Aspergillus parasiticus i Aspergillus flavus. Często występują w orzechach, orzeszkach ziemnych, kukurydzy, sorgo i innych nasionach oleistych. Do postaci aflatoksyn zalicza się: B1, B2, G1 i G2, wśród których aflatoksyna B1 działa głównie na wątrobę wywołując jej martwicę, marskość oraz raka wątrobowokomórkowego
Alkaloidy sporyszu - alkaloidy ergopeptynowe - ergotamina
Inne
Wirusy Zakażenia wirusowe stanowią prawdopodobnie jedną trzecią przyczyn zatruć pokarmowych w krajach rozwiniętych. Zakażenia wywołują wirusy: right|200px|thumb|Rotawirus Enterowirusy Wirus zapalenia wątroby typu A, który szerzy się przez spożywanie pokarmów zanieczyszczonych fekaliami Wirus zapalenia wątroby typu E Norowirusy Rotawirusy.
Pasożyty Większość pokarmowych parazytoz to choroby odzwierzęce.
Płazińce: Diphyllobothrium sp. right|200px|thumb|Skoleks Tenia solium Nanophyetus sp. Taenia saginata Taenia solium Fasciola hepatica Zobacz też: tasiemce
Nicienie: Anisakis sp. Ascaris lumbricoides Eustrongylides sp. Trichinella spiralis Trichuris trichiura.
Pierwotniaki: right|200px|thumb|Giardia lamblia Acanthamoeba i inne wolno żyjące protozoa z supergrupy amoebozoa Cryptosporidium parvum Cyclospora cayetanensis Entamoeba histolytica Giardia lamblia Sarcocystis hominis Sarcocystis suihominis Toxoplasma gondii.
Toksyny występujące naturalnie w pokarmach alkaloidy (zawierają je np. szczwół plamisty i naparstnica) cykutoksyna w szaleju jadowitym toksyny grzybów wyższych tetrodotoksyna (ryby Takifugu) skombrotoksyna w rybach wywołująca skombrotoksizm
Przypisy
Kategoria:Choroby zakaźne Kategoria:Odżywianie Kategoria:Zatrucia