Robert Jay „Bob” Rafelson (ur. 21 lutego 1933 w Nowym Jorku, zm. 23 lipca 2022 w Aspen) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy.
Jest uważany za jedną z kluczowych postaci w tworzeniu ruchu Nowego Hollywood w latach 70., w których rozkwitali obrazoburczy filmowcy, tacy jak Robert Altman, Martin Scorsese i Francis Ford Coppola. Nominowany do Oscara w dwóch kategoriach – najlepszy film i najlepszy scenariusz oryginalny filmu Pięć łatwych utworów (Five Easy Pieces, 1970) z Jackiem Nicholsonem.
Życiorys Wczesne lata Urodził się na nowojorskim Manhattanie w rodzinie żydowskiej jako syn Marjorie (Blumenfeld) i Sydneya Rafelsona. Miał starszego brata Donalda. Jego ojciec był producentem kapeluszy, który spodziewał się, że jego synowie w przyszłości zajmą się rodzinnym biznesem. Jego matka była alkoholiczką. Uczęszczał do Trinity-Pawling School w Pawling. W wieku 15 lat jeździł na rodeo w Arizonie, dwa lata później został majtkiem oceanicznym, a rok później perkusistą w zespole jazzowym w Acapulco. Po ukończeniu studiów filozoficznych na Dartmouth College, został powołany do United States Army i stacjonował w Japonii. Tam pracował jako DJ w stacji radiowej, tłumacz japońskich filmów i doradzał w Shōchiku, jakie filmy odniosłyby sukces finansowy w Stanach Zjednoczonych.
Kariera
Jako scenarzysta, pisał do wielu nowojorskich programów telewizyjnych, a następnie podróżował na zachód, by spróbować szczęścia w Hollywood. Jego przewiewny, patchworkowy styl pisania idealnie pasował do sitcomu NBC The Monkees (1966-67) z The Monkees, gdzie pracował jako scenarzysta, reżyser i współproducent. W 1967 został uhonorowany nagrodą Emmy dla najlepszego serialu komediowego.
Wspólnie z Jackiem Nicholsonem napisał scenariusz do surrealistycznej komedii muzycznej Głowa (Head, 1968), którą również wyreżyserował. Film był odpowiednim bodźcem dla wyższych sfer z Columbia Pictures, aby sfinansować kolejną współpracę Rafaelson-Nicholson. Pięć łatwych utworów (1970) było intensywnie osobistym i nieco autobiograficznym studium młodego mężczyzny (Nicholson), którego wyobcowanie ze status quo powoduje, że porzuca bezpieczeństwo swojej muzycznej kariery i bogatej rodziny na rzecz dryfującego życia. Film przyniósł mu dwie nominacje do Oscara oraz dwie nominacje do Złotego Globu dla najlepszego reżysera i najlepszy scenariusz. Zrealizował teledysk do piosenki Lionela Richiego „All Night Long” (1983).
W 1996 zdobył nominację do Złotej Muszli na festiwalu filmowym w San Sebastián za dramat kryminalny Krew i wino (1996). W 2002 był nominowany do nagrody Złotego Świętego Jerzego na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie za dreszczowiec Zakładnik (No Good Deed, 2002) z Samuelem L. Jacksonem.
Życie prywatne
W listopadzie 1955 ożenił się z Toby Carr, scenografką jego wczesnych filmów. Mieli syna Petera (ur. 30 października 1960) i córkę Julie (ur. 1962), która zmarła w sierpniu 1973 w wieku 10 lat, po wybuchu pieca na propan w jego domu w Aspen. W czerwcu 1977 małżeństwo zakończyło się rozwodem. W 1999 poślubił Gabrielle Taurek. Mieli dwóch synów – Ethana „E.O.” i Harpera.
Śmierć
Zmarł 23 lipca 2022 w Aspen w Kolorado w wieku 89 lat.
Filmografia Rok Tytuł Reżyser Scenarzysta Producent Montażysta 1968 Głowa (Head) z Jackiem Nicholsonem 1969 Swobodny jeździec (Easy Rider) 1970 Pięć łatwych utworów (Five Easy Pieces) z Carole Eastman 1971 Ostatni seans filmowy (The Last Picture Show) 1972 Król Marvin Gardens (The King of Marvin Gardens) z Jacobem Brackmanem 1974 Hearts and Minds (dokumentalny) 1976 Niedosyt (Stay Hungry) z Charlesem Gainesem 1981 Listonosz zawsze dzwoni dwa razy Modesty (krótkometrażowy) 1987 Czarna wdowa 1990 Góry Księżycowe z Williamem Harrisonem 1992 Kłopoty z facetami 1995 Wet (krótkometrażowy) Picture Windowsodc. Armed Response 1996 Krew i wino 1998 Zbrodnia doskonała (Poodle Springs, TV) 2002 Zakładnik (No Good Deed) Porn.com (krótkometrażowy)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy montażyści filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Amerykańscy reżyserzy teledysków Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2022