thumb|250px
Chorwacja – kraj o zróżnicowanej powierzchni leżący w Europie Południowo-Wschodniej.
Część południowa jest górzysta (Góry Dynarskie), a północ nizinna (Nizina Panońska). Chorwacja ma także dostęp do Morza Adriatyckiego. Państwo to posiada wyjątkowe w skali świata wybrzeże z ustawionymi równolegle do niego podłużnymi wyspami. Ten typ to tzw. wybrzeże dalmatyńskie, którego nazwa pochodzi właśnie od tej chorwackiej krainy.
Na terenie kraju znajduje się 1244 wysp i wysepek, z czego 66 jest zamieszkanych. Największe z nich to:
Krk – 405 km² Cres – 405 km² Brač – 394 km² Hvar – 299 km² Pag – 284 km² Korčula – 276 km²
Powierzchnia i granice Powierzchnia – 56 610 km²
Skrajne punkty: północny 46°33′N, południowy 42°23′N, zachodni 13°30′E, wschodni 19°27′E. Chorwacja składa się z dwóch pasów ułożonych na kształt litery „V”. Pas ciągnący się wzdłuż wybrzeża jest długi na 380 km i szeroki na około 100 km, który zwęża się ku południowi. Drugi, północny pas, ciągnący się w głąb Półwyspu Bałkańskiego, jest długi na 430 km i w najszerszym miejscu ma 170 km. thumb|left|190px Chorwacja graniczy z następującymi państwami:
Słowenia – 670 km Węgry – 329 km Serbia – 241 km Bośnia i Hercegowina – 932 km Czarnogóra – 25 km
Linia brzegowa – 5790 km
Rzeźba terenu Terytorium Chorwacji to obszary będące południową częścią Kotliny Panońskiej, zwane Slawonią, tereny te zajmują północną i północno-wschodnią część kraju. Urozmaicają ją także góry zrębowe – panońskie góry wyspowe.
Południe i zachód kraju zajmują Góry Dynarskie, w których położony jest najwyższy szczyt Chorwacji – Vrh Dinare mierzący 1830 m n.p.m.
Budowa geologiczna Kotlina Panońska wypełniona jest mezozoicznymi osadami morskimi i jeziornymi. Panońskie góry wyspowe zbudowane są ze skał krystalicznych.
Góry Dynarskie zbudowane są z wapieni, dolomitów oraz z fliszu, a ich zewnętrzną część stanowi wybrzeże dalmatyńskie. Trzon gór stanowi tzw. Kras Dynarski, gdzie jak sama nazwa wskazuje występują zjawiska krasowe i rzeźba.
thumb|left|240px|Wybrzeże dalmatyńskie
Klimat Chorwacja położona jest w strefie klimatu śródziemnomorskiego na wybrzeżu i umiarkowanego w głębi kraju. Średnia miesięczna temperatura powietrza kształtuje się następująco:
styczeń 3 °C i lipiec 24 °C – Rijeka styczeń 9 °C i lipiec 27 °C – Dubrownik styczeń 0 °C i lipiec 24 °C – w głębi kraju Do rzadkości należą na wybrzeżu dni z ujemną temperaturą. W Dubrowniku od połowy czerwca do połowy września słońce świeci przez około 10 godzin dziennie.
Roczna suma opadów atmosferycznych waha się w granicach: 700-1 300 mm na wybrzeżu, głównie zimą 1 000-1 500 mm w głębi kraju 3000 mm – tereny górskie – Biokovo, Welebit
W górach powyżej 1600 m n.p.m. występuje klimat górski, gdzie zimą utrzymują się ujemne temperatury, a latem w lipcu średnie wartości osiągają 17 °C.
Wody Chorwacja jest krajem ubogim w wody powierzchniowe, a przeważająca część kraju należy do zlewiska Morza Czarnego. Na terenie Chorwacji występują rzeki krasowe tzw. ponornice. Rzeki w kraju są zasilane głównie opadami deszczu jakie mają miejsce w górach i śniegu w okresie zimowym. W kraju występują liczne zbiorniki krasowych wód podziemnych.
Największe rzeki przepływające przez Chorwację to:
Dunaj – całkowita długość: 2850 km, wpływa do Morza Czarnego Drawa – całkowita długość: 725 km, wpływa do Dunaju, a potem do Morza Czarnego Sawa – całkowita długość: 940 km, wpływa do Dunaju, a potem do Morza Czarnego
Chorwacja nie ma dużych naturalnych jezior, największym z nich jest Vransko o powierzchni 30,7 km².
thumb|left|230px|Krk – park narodowy
Flora i fauna
Strefę roślinną można podzielić na dwa obszary. W głębi lądu, zwłaszcza na terenach górskich występuje roślinność typowa dla strefy klimatu umiarkowanego. Lasy w kraju zajmują 35%. Przeważają lasy bukowo-dębowe, które skupiają się w części północno-wschodniej, zaś w górach rosną lasy iglaste. W strefie nadmorskiej występuje roślinność śródziemnomorska, gdzie dominują zarośla typu makia, oraz palmy. Sztucznie wprowadzone zostały agawy i cyprysy.
W lasach Chorwacji żyją wilki i rysie, a wysoko w górach kozice. Na obszarach krasowych licznie występują węże jak np. żmije, oraz jaszczurki.
Ochrona przyrody thumb|160px|Mapa parków narodowych Na terenie Chorwacji znajduje się osiem parków narodowych. Są to:
Park Narodowy Jezior Plitwickich (Narodni Park Plitvicka Jezera) – położony w pobliżu arterii łączącej Dalmację z Zagrzebiem, obejmuje 16 jezior połączonych ze sobą wodospadami. Park Narodowy Wysp Briońskich (Narodni Park Brjuni) – znajduje się w pobliżu zachodniego wybrzeża półwyspu Istria i obejmuje dwie większe i dwanaście mniejszych wysepek. Park Narodowy Kornati (Narodni Park Kornati) – położony jest na Mediteranie i obejmuje wyspę Kornat i 150 innych wysp, wysepek i skał. Park Narodowy Mljet (Narodni Park Mljet) – znajduje się na wyspie Mljet, na północny zachód od Dubrownika. Obejmuje znaczną część tej wyspy; w tym dwa słone jeziora (de facto głębokie zatoki) mające połączenie z morzem oraz małą wysepkę św. Marii na jeziorze dużym (Veliko Jezero). Park Narodowy Krka (Narodni Park Krka) – obejmuje dolny bieg rzeki Krka, od miejscowości Trosenj i Necven, aż po jej ujście do Morza Adriatyckiego w okolicy miasta Szybenik. Park Narodowy Paklenica (Narodni Park Paklenica) – park leży w południowej części Welebitu i obejmuje dwa wąwozy – Velika Paklenica i Mala Paklenica oraz kilka jaskiń. Park Narodowy Risnjak (Narodni Park Risnjak) – jest położony w paśmie Risnjak, pomiędzy Alpami a Górami Dynarskimi, na północ od Rijeki. Obejmuje źródło rzeki Kupa. Park Narodowy Welebitu Północnego (Narodni Park Sjeverni Velebit) – położony w najwyżej położonych pasmach Welebitu, w pobliżu wyspy Rab. Obejmuje dwa rezerwaty – Rožanski kukovi i Hajdučki kukovi oraz jaskinie, w tym jedną z najgłębszych na świecie – Lukiną jamę.
Zobacz też lista zamieszkanych wysp Chorwacji
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Geograficzna Świata: Europa. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 .
Linki zewnętrzne