Hufiec ZHP Warszawa-Żoliborz – jednostka terenowa Związku Harcerstwa Polskiego obejmująca swym zasięgiem dwie jednostki administracyjne: dzielnicę Żoliborz i dzielnicę Bielany w Warszawie.

Jest jednym z trzech największych hufców Chorągwi Stołecznej ZHP – liczy ponad 1000 członkówDane z ewidencji ZHP w 2014 r..

Historia hufca

Hufiec ZHP Warszawa–Żoliborz jest jednym z najstarszych hufców ZHP w Polsce. Przez lata, instruktorzy w nim działający wychowali w duchu harcerstwa tysiące dzieci i młodzieży z Żoliborza i Bielan. Stworzyli markę rozpoznawalną w całym Związku Harcerstwa Polskiego.

Okres 1910-1939 Początki harcerstwa datuje się na lata 1910 –1911. Nieznana jest dokładna data powstania hufca Warszawa-Żoliborz. Hufiec był podzielony według płci, działał hufiec męski oraz żeński.

Ostatnim przed II wojną światową komendantem hufca męskiego był Henryk MittakKrzysztof Dunin-Wąsowicz, Ludwik Berger – twórca pułku AK „Baszta”, s. 8, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2008..

Okres 1939-1945 Po kampanii wrześniowej harcerze i instruktorzy z hufca już w październiku zawiązali konspirację. Pierwsze działania na tym polu były podjęte przez Ludwika Bergera i harcerzy z 71 WDH i 14 WDH. Założony przez nich oddział dał początek pułkowi Baszta, który w czasie powstania został skierowany do walk na Mokotowie. Piosenkę „Hej chłopcy, bagnet na broń!” Krystyna Krahelska „Danuta” napisała na osobiste zamówienie Bergera w jego mieszkaniu na ul. Czarnieckiego.

W tym okresie hufiec brał udział w akcji „Dziś – Jutro – Pojutrze”.

Harcerze z hufca zasilili oddziały powstańcze walczące podczas Powstania Warszawskiego.

Okres 1945-1956 W 1945 roku na terenie Żoliborza harcerki i harcerze wciąż działali jako dwa oddzielne hufce. Siedziba ich komend mieściła się na ulicy Pogonowskiego, w willi podarowanej harcerstwu jeszcze przed wojną. W 1945 roku komendantką hufca była Teodora Kamińska-Dąbrowska, pseudonim „Tośka”, a po niej komendę przejęła Jadwiga Łodyńska-Wąsowicz. Najprawdopodobniej funkcję tę pełniły wcześniej także Elżbieta Węgrzynowicz i Maria Kupczyńska, niestety nie wiadomo w jakich latach i w jakiej kolejności. Hufcem męskim kierowali w tamtym okresie Zygmunt Kaczyński, pseudonim „Wesoły” i Henryk Koński, ale w ich przypadku także trudno określić konkretne ramy czasowe. W 1948 roku harcerze i harcerki z Żoliborza zaczęli działać w jednym, połączonym hufcu. Funkcja komendanta pozostawała jednak nadal w rękach dwóch instruktorów. Harcerkami opiekowała się Bożenna Strzałkowska, a harcerzami – Andrzej Jaczewski. Harcerstwo coraz bardziej przeszkadzało ówczesnej władzy. W tamtym okresie wiele starszych harcerzy, a przede wszystkim instruktorów rezygnowało z pełnienia służby z powodów politycznych nacisków. Inni pomimo przeciwności decydowali nie przerywać swojego działania. Organizacji zaczęło brakować kadry. Na obozie letnim w 1948 roku, którego komendantką była Bożenna Strzałkowska, obecna była także wysłanniczka Związku Młodzieży Polskiej, jej zadaniem było informowanie władz o bieżącej działalności harcerstwa. W 1949 roku nie zezwolono już starszej kadrze na wyjazd z dziećmi na organizowane dla nich zimowisko. Młodymi harcerzami i harcerkami opiekowali się ludzie sprzyjający władzy, niewywodzących się z środowisk harcerskich. Na przełomie 1950 i 1951 roku hufiec przestał istnieć. Dotychczasową siedzibę przejął ZMP i uczynił z niej prywatne mieszkania dla swoich członków. Zamiast Hufca Warszawa-Żoliborz na terenie dzielnicy zaczęła działać Organizacja Harcerska Związku Młodzieży Polskiej. Jej komendantem został Józef Wojcieski. Na swoją siedzibę wyznaczyli lokal przy ulicy Kossaka.

Okres 1956-1989 W listopadzie 1956 roku udało się zorganizować spotkanie większości warszawskich instruktorów.

W grudniu Hufiec Warszawa-Żoliborz ponownie rozpoczął swoje działanieLeksykon harcerstwa, Warszawa 1988., jego komendantką, jak wcześniej, została Bożenna Strzałkowska. Siedzibę przejęto od OH ZMP. Harcerstwo na terenie Żoliborza i północnej części dzielnicy – Bielanach – zaczęło się szybko rozwijać. Komendę nad hufcem przejął Stanisław Klimek, a w następnej kadencji Zbyszek Jackowski. Po nim komendantami byli: Zbyszek Karpiński, Maria Kotusiewicz, a następnie Jadwiga Druś. Podczas jej kadencji hufiec napotkał na znaczne problemy, między innymi finansowe. Chorągiew Stołeczna postanowiła zareagować. W 1971 roku wyznaczyła druhnę Strzałkowską do pełnienia funkcji komendantki, jej zadaniem było w jak najkrótszym czasie poprawić sytuację panującą w hufcu. W tym okresie nastąpił duży przypływ nowych członków, powstawało wiele nowych drużyn. Hufiec przyjął imię batalionu Czwartaków. W latach 80. hufiec osiągnął swoje maksymalne rozmiary.

W 1989 roku część instruktorów z hufca wraz z drużynami przeszła do nowo powstałej organizacji Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.

Okres po 1989 W 1992 roku zjazd hufca (najwyższa władza) zadecydował o wykreśleniu z nazwy hufca imienia Czwartaków.

Od 1989 do początku lat 2000 hufiec przeżywał silne spadki liczbowe. W pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku stan liczbowy ustabilizował się na stałym poziomie sięgających około 1200 harcerzy i instruktorów.

Komendanci Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz komendant Hufca męskiego Okres działania komendantka Hufca żeńskiego Okres działaniahm. Henryk Mitak(?-1939)Teodora Kamińska-Dąbrowska „Tośka”(1944-?)Jadwiga Łodyńska-WąsowiczZygmunt Kaczyński „Wesoły”Elżbieta WęgrzynowiczHenryk Koński(?-1948)Maria KupczyńskaAndrzej Jaczewski(1948-1950)hm. Bożenna Strzałkowska(1948-1950)okres rozbicia harcerstwa 1951-1956 hufiec po odrodzeniu oraz połączeniu strukturalnymharcerstwa męskiego i żeńskiegokomendant hufcaokres działaniahm. Bożenna StrzałkowskaStanisław KlimekZbyszek JackowskiZbyszek KarpińskiMaria KotusiewiczJadwiga Druśhm. Bożena Strzałkowska1971-1981hm. Adam Godlewski1981-1989hm. Andrzej Pery1989-1991hm. Dariusz Brzuska1991-1995hm. Paweł Weszpiński1995-1999hm. Radosław Morek1999-2003hm. Magdalena Gębura2003-2004hm. Grzegorz Całek2004-2014hm. Paweł Błasiak2014-2019phm. Anna Rudzińska2019-2020hm. Barbara Różalska2020-2023hm. Michał Maciąg2023-(obecnie)

Instruktorzy wywodzący się z hufca Żoliborz phm. Ludwik Berger – założyciel konspiracyjnego oddziału przekształconego w pułk AK „Baszta” hm. Jan Rossman – inżynier, wykładowca Politechniki Warszawskiej, Łódzkiej i Uniwersytetu Narodowego w Kinszasie phm. Olgierd Annusewicz – doktor politologii Uniwersytetu Warszawskiego phm. Marek Kochan – prozaik, dramaturg, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego w stopniu doktora hm. Andrzej Jaczewski – lekarz pediatra, seksuolog i pedagog, humanista, specjalista medycyny szkolnej, profesor doktor habilitowany medycyny i pedagogiki

Historyczne i obecne środowiska działające w poszczególnych szkołach na Żoliborzu i BielanachDokumentacja hufcowa. numer/nazwa szkoły numer środowiska okres(y) działania ZS nr 53 im. Stefanii Sempołowskiej 8 współcześnie SP nr 65 128 współcześnie SP nr 159 125 współcześnie SP nr 273 315 SP nr 187 292 współcześnie SP nr 293 254 2001 – współcześnie ZS nr 21 124 ZS nr 51 im. Ignacego Domeyki 4 do 1989 (następnie w ZHR) SP nr 80 123 2011 – współcześnie SP nr 79 307 SP nr 77 253 (120 w latach 1997-2001) współcześnie SP nr 92 77 2010 – 2021 Gimnazjum nr 73 (dawniej SP nr 106) 305 1964 – współcześnie SP nr 133 120 1957-1975; 1977-współcześnie SP nr 214 119 współcześnie Żłobek "Brzdące na łące" (dawniej Gimnazjum nr 72) 127 1988-2009, 2011 – współcześnie SP nr 209 im. Hanki Ordonówny 56 1975 – współcześnie SP nr 247 262 SP nr 223 293 współcześnie SP nr 267 368 współcześnie SP nr 53 126 współcześnie ZPSM nr 4 360 2009 – 2012 XLI LO im. Joachima Lelewela 79 330do 2001 roku

2003 – współcześnie XXII LO im. José Martí 122 XXXIX LO im. Lotnictwa Polskiego 39 Dom Dziecka nr 1 im. Maryny Falskiej 251 SP nr 68 252 współcześnieSp nr 2893101972-1991KSP nr 109792018 – współcześnie

Agendy hufcowe Aktualne władze hufca Komenda hufca hm. Michał Maciąg- komendant hufca hm. Rafał Zajączkowski- zastępca komendanta hufca, ds. organizacyjnych, pełnomocnik RODO phm. Magdalena Krzak- skarbniczka hufca phm. Joanna Skiba- członkini komendy, namiestniczka zuchowa phm. Anna Kozłowska- członkini komendy ds. pracy z kadrą hm. Weronika Pawlak- członkini komendy ds. programowych i promocji, namiestniczka wędrownicza phm. Kasia Zajączkowska-Maciąg- członkini komendy, namiestniczka harcerska i starszoharcerska

Komisja rewizyjna hufca hm. Wiktor Jasionowski – przewodniczący pwd. Katarzyna Goliwas pwd. Ryszard Żdanuk

Sąd harcerski hufca hm. Piotr Buczek – przewodniczący hm. Dariusz Brzuska hm. Grzegorz Całek hm. Agnieszka Kalińska-Brzuska hm. Hanna Kocerka hm. Paweł Weszpiński

Struktura hierarchii hufca Poniższy schemat przedstawia strukturę organizacyjną hufca w latach 2015-2019:

Współpraca z podmiotami zewnętrznymi Współpraca z miesięcznikiem Wilsoniak Miesięcznik Wilsoniak współpracuje z żoliborską jednostką terytorialną ZHP w zakresie patronatu medialnego, w ramach którego w okresie 21.11.2015 – 25.11.2017 ukazały się na łamach Wilsoniaka następujące publikacje: Siła żoliborskiego harcerstwa + mapka działań drużyn z Żoliborza Wstyd przyznać, ale u mnie bardzo dobrze – D. Rossman Grafika z 60-leciem + grafika wykorzystana później do plakatów 60 lat po odrodzeniu harcerstwa Zapomniany skarb społeczny W służbie żoliborskiej społeczności

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Oficjalna strona hufca

Warszawa Żoliborz Kategoria:Żoliborz Kategoria:Jednostki organizacyjne Hufca ZHP Warszawa-Żoliborz