Strzelce Krajeńskie () – miasto w Polsce, w województwie lubuskim, siedziba powiatu strzelecko-drezdeneckiego i gminy miejsko-wiejskiej Strzelce Krajeńskie.

Położenie Miasto położone jest w północno-wschodniej części województwa lubuskiego, na prawobrzeżnej ziemi nadnoteckiej, nad jeziorami: Klasztornym Górnym, Młyńskim oraz Jeziorem Dolnym do którego wpada potok Młynówka, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym, w południowo-zachodniej części Pojezierza Dobiegniewskiego), na północny wschód od Gorzowa Wielkopolskiego.

Przed budową obwodnicy Strzelec Krajeńskich na rondzie w centrum miasta krzyżowały się: droga krajowa nr 22 oraz droga wojewódzka nr 156. Wraz z zakończeniem budowy obwodnicy miejsce krzyżowania znalazło się poza granicami miasta.

Pierwotnie obszar, na którym położone jest miasto, należał do Wielkopolski jako część kasztelanii santockiej, po czym w drugiej połowie XIII wieku został opanowany przez Brandenburgię i włączony do Nowej Marchii, w granicach której leżał do 1945 roku, a w latach 1402–1454 miasto należało do zakonu krzyżackiego. Przymiotnik Krajeńskie dodano po II wojnie światowej dla odróżnienia od innych miejscowości o podobnych nazwach (np. Strzelce Opolskie), jednak nie ma podstaw historyczno-geograficznych, gdyż miasto nigdy nie było związane z Krajną.

Miasto zajmuje powierzchnię 4,94 km² (1 stycznia 2011).

Historia thumb|Strzelce Krajeńskie, ok. 1900 r. Najstarsza wzmianka, która dotyczy miejscowości określanej jako: Strzelzi, Strzelecz, Strzelcze, jest związana ze zniszczeniem w 1272 r. gródka margrabiego brandenburskiego Konrada I przez wielkopolskiego księcia Przemysła II. Po zniszczeniu tej fortyfikacji margrabiowie zdecydowali się w latach 1272–1286 lokować miasto, które postanowili nazwać Friedeberg. Wkrótce po lokacji miejskiej, podjęto prace fortyfikacyjne w wyniku których w latach 1272–1290, powstał wokół miasta mur kamienny, wał ziemny i podwójne fosy. Potwierdza to wzmianka z 1290 r. dotycząca fundacji na rzecz zakonu augustianów-eremitów klasztoru obok murów miejskich. W ramach fortyfikacji miejskich zbudowano Bramę Młyńską (Drezdenecką lub Wschodnią) i Gorzowską (Brzozowską) oraz 37 baszt łupinowych. W trakcie wojny polsko-krzyżackiej pod miastem w 1433 r. stanęły wojska husyckie Jana Čapka, które wspierały oddziały polskie dowodzone przez Piotra Szafrańca. Po dwudniowym szturmie, 7 czerwca, atakujący przez podkop zdobyli miasto, które spalili.

Przez miasto prowadziła jedna z głównych dróg ucieczki powstańców listopadowych z Polski na Wielką Emigrację.

W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w mieście trzy podobozy pracy przymusowej obozu jenieckiego Stalag II D.

W 1945 roku miejscowość włączono ponownie do Polski. Administracja polska używała początkowo nazwy Strzelce bez przymiotnika KrajeńskieDz.U. 1945 nr 33 poz. 196, który dodano w 1946Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ().. W latach 1975–1998 w woj. gorzowskim.

Demografia Miasto ma 9683 mieszkańców (30 czerwca 2024).

Piramida wieku mieszkańców Strzelec Krajeńskich w 2014 roku.

345x240px

Ludzie związani ze Strzelcami Krajeńskimi

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: stare miasto, układ urbanistyczny kościół filialny pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej, mariacki z 1300 roku, z XV wieku, XIX wieku, lat 1957–1973 mury miejskie obronne z 36 basztami, z XIII wieku. Zbudowane zostały z kamienia w latach 1272–1290. Długość: 1640 m, grubość: 1 m, wysokość: do 8 m. Mury otaczają teren Starego Miasta o pow. 24 ha. Niegdyś fortyfikacje składały się z 38 czatowni, dwóch bram – Gorzowskiej i Młyńskiej – oraz baszty zwanej Więzienną lub Czarownic. Mury zachowały się prawie na całej długości, przetrwała także Brama Młyńska i Baszta Więzienna: brama Młyńska – Wschodnia, z XIV wieku, inna nazwa: Brama Drezdenkowska, przy końcu ul. Młyńskiej. Została wzniesiona w stylu gotyckim, w XV w. Posiada cztery kondygnacje i zamknięty ostrym łukiem przejazd. Brama zwieńczona jest ażurowymi sterczynami. Obecnie mieści się tu Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia baszta Więzienia, pochodzi z XIV w. Niższe partie zbudowane zostały z kamienia na planie prostokąta, wyższe z cegły – na planie spłaszczonego koła. Zwieńczenie stanowi spiczasty, ceglany hełm, który okolony jest platformą widokową. Wnętrze baszty podzielone jest na trzy kondygnacje. Obecnie budowla nie jest użytkowana. Do baszty przylega Nowa Brama domy, ul. Brygady Saperów nr 19, 20, 25, 34 i budynek gospodarczy – szachulcowy, murowano-szachulcowe, z XVIII wieku, z połowy XIX wieku dom, ul. Krasińskiego 11, murowano-szachulcowy domy, ul. Ludowa nr 16 szachulcowy; nr 31 i budynek gospodarczy, szachulcowy, z połowy XIX wieku dom, ul. Mickiewicza 18, szachulcowy, z połowy XIX wieku, nie zachował się domy, ul. Południowa nr 13, nr 17 – szachulcowe, z połowy XIX wieku; nr 38 domy, ul. Północna nr 36 szachulcowy, nr 38, z XVIII / XIX wieku spichlerz przy bramie Wschodniej, ul. Wojska Polskiego 1, murowano-szachulcowy, z 1764 roku, w 2020 został wyremontowany. dom, ul. Wojska Polskiego 4, z połowy XIX wieku Inne zabytki: cmentarz żydowski kościół parafialny pw. św. Franciszka z Asyżu z 1929 r., z którego codziennie o godzinie 12 grany jest hejnał miasta ratusz, zbudowany został w latach 1870–1872 w stylu neorenesansowym, na miejscu wcześniejszego ratusza. Projekt sporządził Koehler z Frankfurtu nad Odrą oraz Asmund Schulz. Fasadę budynku ozdabia balkon z tralkową balustradą, tondo z herbem miasta oraz maszt flagowy z motywem smoka. Obecnie budynek jest siedzibą Sądu Rejonowego w Strzelcach Krajeńskich. Wieża ciśnień (zabytek z ewidencji zabytków)

Edukacja Żłobek Samorządowy Przedszkole Samorządowe Nr 1 Przedszkole Samorządowe Nr 2 „Smerfy” Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka (w tym: Szkoła Podstawowa Specjalna, Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy, Przedszkole Specjalne nr 3) Ochotnicze Hufce Pracy Szkoła Podstawowa nr 2 Szkoła Podstawowa nr 1 Zespół Szkół (Liceum Ogólnokształcące im. Macieja Rataja i Technikum Gastronomiczne) Zespół Szkół Centrum Kształcenia Ustawicznego w Strzelcach Krajeńskich im. Stefana Biedrzyckiego – jeden z największych zespołów szkół na terenie miasta. Mieści się w zespole budynków przy al. Wolności 7. Budynek szkoły wzniesiony z czerwonej cegły, powstał na początku XX wieku. Organizowano w nim zajęcia, zakładając we Friedeberg początkowo Seminarium Nauczycielskie, a następnie gimnazjum niemieckie. Po II wojnie światowej, gdy Friedeberg stał się polskim miastem pod nazwą Strzelce Krajeńskie, w budynku zorganizowano szkołę średnią. Biorąc pod uwagę rolniczy charakter Strzelec utworzono szkołę kształcącą kadry dla rolnictwa. Placówka ta była wtedy jedną z nielicznych szkół kształcących pracowników obsługi technicznej dla Państwowych Gospodarstw Rolnych.. Wydział Szczecińskiej Akademii Rolniczej Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia

Sport Od 1945 w Strzelcach Krajeńskich działa klub piłkarski Miejski Klub Sportowy „Łucznik” Strzelce Krajeńskie. Zespół mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim.

Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia św. Franciszka z Asyżu, Kościół greckokatolicki: parafia Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich i św. Michała Archanioła, Świadkowie Jehowy: zbór (Sala Królestwa ul. Orzechowa 5).

Współpraca międzynarodowa Miasta i gminy partnerskie: Jammerbugt Angermünde Tornesch

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona miasta

Strzelce Krajeńskie na niemieckim filmie z 1939 roku

Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku Kategoria:Miasta w województwie lubuskim