thumb|Górnośląska ON thumb|Obrona Narodowa w 1939 Górnośląska Brygada Obrony Narodowej – brygada Obrony Narodowej Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.
Historia brygady 1 lutego 1937 roku w Katowicach został utworzony Rejon Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego 23 Dywizji Piechoty. Pod względem organizacyjnym, wyszkolenia i użycia na wypadek wojny rejon został podporządkowany dowódcy 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty. W lipcu tego roku rozpoczęto formowanie jednostki Górnośląskiej Brygady ON. Dowódcą brygady i równocześnie kierownikiem Rejonu WF i PW 23 DP został płk Antoni Własak. Początkowo w skład brygady weszło pięć batalionów ON. 4 września 1937 roku została podjęta decyzja o organizacji szóstego pododdziału – Chorzowskiego batalionu ON. Pierwotnie organizacja brygady miała być zakończona do 20 września. Następny termin zakończenia prac organizacyjnych został wyznaczony na dzień 15 października. Ostatecznie formowanie jednostki zostało zakończone w listopadzie 1937 roku, a w grudniu tego roku przeprowadzono pierwsze zbiórki oddziałów.
Pod względem inspekcji brygada została podporządkowana inspektorowi armii, gen. dyw. Leonowi Berbeckiemu, a w 1938 roku - generałowi do prac przy GISZ, gen. bryg. Antoniemu Szyllingowi. W czerwcu 1938 roku na stanowisko dowódcy brygady został wyznaczony płk Józef Giza.
W przewidywaniu działań na Śląsku Cieszyńskim w sierpniu 1938 skoncentrowano bataliony brygady w dwóch rejonach Niezdara-Siewierz i w rejonie Szczakowej i Maczek. Górnośląska Brygada ON oraz Śląsko-Cieszyńska Półbrygada ON weszły w skład Grupy Operacyjnej „Śląsk” gen. bryg. Władysława Bortnowskiego. Brygadę zamierzano użyć do działań bojowych na Zaolziu, miała podjąć natarcie z rejonu na północ od Cieszyna w kierunku na Frysztat. Po przyjęciu polskiego ultimatum przez stronę czeską, brygada zajęła wyznaczone jej tereny Zaolzia.
W lutym 1939 roku w skład brygady został włączony Oświęcimski batalion ON. W maju 1939 roku Chorzowski batalion ON został przeformowany na etat batalionu ON typ S natomiast pozostałe pododdziały na etat batalionu ON typ III. Ponadto sformowany został oddział zwiadowców. Reorganizacja brygady pozostawała w bezpośrednim związku z organizacją 55 Dywizji Piechoty (Rezerwowej). Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” bataliony wchodzące w skład Górnośląskiej Brygady ON stanowić miały zawiązki dla mobilizowanych w alarmie batalionów piechoty typu specjalnego. Bataliony te stanowić miały trzon 55 DP. Na bazie Dowództwa Górnośląskiej Brygady ON zamierzano sformować dowództwo dowództwo Piechoty Dywizyjnej. Chorzowski batalion ON w czasie mobilizacji podlegał rozformowaniu. Wchodzące w jego skład kompanie stawały się zawiązkami kompanii strzeleckich batalionów karabinów maszynowych typu specjalnego nr I (IV/11 pp), II (IV/75 pp) i III (IV/75 pp). Natomiast oddział zwiadowców brygady stawał się zawiązkiem dla 11 kompanii strzeleckiej IV/75 pp.
2 sierpnia 1939 roku dowódcy brygady podporządkowano Dąbrowską Półbrygadę ON i uczyniono go odpowiedzialnym za jej sformowanie.
W kampanii wrześniowej baony Górnośląskiej Brygady ON walczyły w składzie 55 DP.
Organizacja pokojowa + Organizacja pokojowa Górnośląskiej Brygady Obrony Narodowej w latach 1937-1939 oraz jednostki zmobilizowane w 1939 r., dla których bataliony ON były zawiązkami w latach 1937-1938 w 1939 zawiązek dla nazwa po mob. jednostka mob.Dowództwo Brygady ONDowództwo Brygady ONDowództwo 201 ppPonadto dowództwo wydzielało zawiązek dla Rezerwy Personelu Etapowego Nr 24, czyli Kwatery Głównej 55 DP mobilizowanej przez 23 pal.dowództwo Piechoty Dywizyjnej73 ppTarnogórski batalion ONTarnogórski batalion ONBaon Piechoty Nr 57Kazimierz Pindel, Obrona Narodowa 1937-1939 s. 44 podał, że Tarnogórski Baon ON był zawiązkiem dla Baonu Piechoty Typ Specjalny Nr 56.I/203 pp11 ppZawierciański batalion ONZawierciański batalion ONBaon Piechoty Nr 51III/201 ppRKU ZawiercieKatowicki batalion ONKatowicki batalion ONBaon Piechoty Nr 56Kazimierz Pindel, Obrona Narodowa 1937-1939 s. 44 podał, że Katowicki Baon ON nie posiadał numeru.I/201 ppRKU KatowiceSosnowiecki batalion ONSosnowiecki batalion ONBaon Piechoty Nr 53II/201 ppRKU SosnowiecRybnicki batalion ONRybnicki batalion ONBaon Piechoty Nr 55Kazimierz Pindel, Obrona Narodowa 1937-1939 s. 44 podał, że Rybnicki Baon ON nie posiadał numeru.III/203 pp75 ppChorzowski batalion ONChorzowski batalion ON––––Oświęcimski batalion ONBaon Piechoty Nr 52II/203 pp3 pspodh–Oddział Zwiadowców–11/75 pp75 pp
Obsada personalna dowództwa brygady Dowódcy brygady płk piech. Antoni Własak (1937-1938) płk piech. Józef Giza (1938-1939)
Oficer sztabu ppłk piech. Fidelis Włodarski (1939)
Szef sztabu mjr Stanisław Wider
Przypisy
Bibliografia
Tadeusz Jurga, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. tom 7. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939. Organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1975
Kategoria:Brygady Obrony Narodowej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Katowicach Kategoria:Górny Śląsk