Alaksandr Ćwikiewicz (biał. Аляксандар Цьвікевіч; ur. 1888 w Brześciu Litewskim, zm. 30 grudnia 1937 w Mińsku) – białoruski historyk i polityk, premier rządu Białoruskiej Republiki Ludowej na emigracji (1923–1925), profesor Akademii Nauk Białoruskiej SRR.
Życiorys W 1912 ukończył studia na Uniwersytecie w Petersburgu. Podczas I wojny światowej zakładał w mieście Białoruską Ludową Hramadę (1917) skupiającą uchodźców z zachodnich guberni cesarstwa. W 1918 wszedł w skład władz Białoruskiej Republiki Ludowej – był jej delegatem na rozmowy pokojowe w Brześciu (ostatecznie delegacji białoruskiej nie dopuszczono) oraz ministrem spraw zagranicznych.
W 1923 zastąpił Wacława Łastouskiego na stanowisku premiera Białorusi na wychodźstwie (z siedzibą w Pradze). Jako członek partii socjalno-rewolucyjnej optował za dialogiem z ZSRR, zwalczając „polską okupację” Białorusi.
Podczas berlińskiego spotkania przywódców emigracyjnych wypowiedział się za zaprzestaniem działalności władz BRL i uznaniem państwowości Białoruskiej SRR. Po podaniu się do dymisji wyjechał do ZSRR, gdzie podjął pracę w Ministerstwie Finansów Białoruskiej SRR oraz w Instytucie Kultury Białoruskiej.
W 1929 objął profesurę w Akademii Nauk Białoruskiej SRR – zajmował się historią oraz naukami politycznymi, w szczególności dziejami myśli politycznej. Po roku aresztowany pod zarzutem nacjonalizmu białoruskiego (udziału w Związku Wyzwolenia Białorusi) i skazany na zsyłkę syberyjską. Po siedmiu latach represji wyrok zamieniono na karę śmierci, którą wykonano pod koniec grudnia 1937 w Mińsku.
W marcu 2026 roku białoruski sąd dodał tom prac historycznych Alaksandra Cwikiewicza do listy materiałów ekstremistycznychKnihi.by Website and Several Books Declared “Extremist” in Belarus.
Publikacje "Biełaruś. Palityczny narys" (Wilno 191]) "Adradżennie na Biełarusi a Polszcza" (Wilno 1921) "Zapadno-russizm" (Mińsk 1929)
Przypisy
Bibliografia Roszkowski W., Kofman J. (red.), Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku, Warszawa 2005 E. Mironowicz, Historia Białorusi. Podręcznik dla liceów ogólnokształcących, Białystok 2001
Kategoria:Białoruscy naukowcy Kategoria:Białoruskie ofiary prześladowań komunistycznych 1917–1991 Kategoria:Ludowi sekretarze i ministrowie spraw zagranicznych Białoruskiej Republiki Ludowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Brześciu Kategoria:Szefowie rządów Białoruskiej Republiki Ludowej Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Więźniowie radzieckich więzień i obozów Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1937