Radiostacja R-137 – ultrakrótkofalowa, jednowstęgowa, nadawczo-odbiorcza radiostacja średniej mocy eksploatowana w Wojsku Polskim. Radiostacja wraz z oprzyrządowaniem była instalowana na samochodzie ciężarowym.

Ze względu na swe parametry techniczne nazywana była sprzętem wojskowym tzw. II generacji w odróżnieniu od radiostacji dwuwstęgowych starego parku. thumb|Radiostacja jednowstęgowa UKF R-137B na samochodzie Star-660 Wersje radiostacji: R-137 – zakupione (lata 60./70. XX w.) z ZSRR, na podwoziu ZiŁ-157 lub później ZiŁ-131, R-137B – produkowane przez ZE-WAREL w Warszawie (1974-1975) na podwoziu Star 660, R-137BZ – wersje zmodernizowane, produkowane przez ZE-WAREL w Warszawie na podwoziu Star 266, R-137T – produkowane przez ZE-WAREL, na podwoziu transportera MT-LB (na wyposażeniu od 1987 roku)

Przeznaczenie Radiostacja umożliwiała utrzymywania łączności w paśmie UKF będąc w ruchu i podczas postoju. Po uzupełnieniu pulpitu radiostacji panelem wykonawczym zdalnego sterowania (PWZS) i po zaprogramowaniu i nastrojeniu nadajnika i odbiornika mogła być zdalnie sterowana. Realizowane mogło to być z panelu dyspozycyjnego zdalnego sterowania (PDZS) z odległego elementu łączności, np. aparatowni radioodbiorczej poprzez kabel względnie radiolinię w kanale telefonicznym lub telegraficznym. Pierwowzorem tego systemu był rosyjski zestaw urządzeń zwany Distancja-1 (ДИСТАНЦЯ-1).

Możliwość wykorzystania praktycznego pełnego zdalnego sterowania zaprogramowanej wcześniej radiostacji była możliwa z chwilą wdrożenia systemu zautomatyzowanej linii radiowej (ZLR) na bazie nowej aparatowni radioodbiorczej ARO KU-10.

Ukompletowanie thumb|upright|Pulpit radiostacji R-137B na samochodzie Star-660 sztuczne obciążenie nadajnika przełącznik anten odbiorczych PAO nadajnik radiostacji odbiornik radiowy R-155U pulpit radiostacji PR-9 odbiornik radiowy R-323 radiostacja UKF R-107 wzmacniacz mocy (do R-107) UM-3 półkomplet radiolinii taktycznej R-405 PT1-S urządzenie wynośne UW maszt pneumatyczny MPT-100 (12 m) 2 szt. maszt składany radiolinii (12 m) tablica dalekopisu TD dalekopis arkuszowy T-63 SU-13 nadajnik automatyczny T-53

tablica zasilania TZ stabilizator (autotransformator) SN tablica rozdzielcza zasilania TRZ-18 zespół spalinowo-elektryczny AB-4-T/230 zespół spalinowo-elektryczny PAB-2-1/230 prądnica (tzw. SOM -samochodowy odbiór mocy) GAB-8-3/400 urządzenie filtrowentylacyjne UFWA-12 ogrzewacz spalinowy nadwozia

Oryginalna wersja rosyjska radiostacji posiadała dalekopis taśmowy ST-35, ogrzewacz elektryczny zamiast spalinowego i automatyczny klucz Morse’a z klawiaturą P-010.

Dane taktyczno-techniczne Ogólne Zasięg w zależności od użytej anteny: w ruchu (antena pręt 3 m) – do 30 km podczas postoju (antena wibrator objętościowy) – 50–70 km podczas postoju (antena półromb pionowy) – do 150 km

Maksymalny zasięg uzależniony był od warunków propagacji (pora dnia) i ukształtowania terenu.

Zasilanie sieć jednofazowa 220 V, 50 Hz (PAB-2) – tylko urządzenia odbiorcze sieć trójfazowa 3 × 380 V lub 3 × 220 V, 50 Hz zespół spalinowy AB-4 (4 kW, 3 × 220 V) prądnica GAB-8 (8 kW, 3 × 380 V)

Radiostacja wyposażona była w układ automatycznego wyłączenia sieci (AWS). Jego działanie oparte było na porównaniu potencjału nadwozia z dodatkowym kołkiem uziemiającym oddalonym od radiostacji do 25 m. W przypadku pojawienia się napięcia przewyższającego 24 V (dawna wartość napięcia bezpiecznego), następowało odłączenie zewnętrznego napięcia zasilającego od aparatury.

Możliwości pracy: praca simpleksowa lub dupleksowa kluczem telegraficznym z pulpitu radiostacji lub urządzenia wynośnego z mikrofonu z pulpitu radiostacji, z urządzenia wynośnego lub z kabiny kierowcy dalekopisem z radiostacji lub z innych aparatowni telegraficznych z oddalonego na odległość do 800 m polowego aparatu telefonicznego poprzez kanały radiolinii R-405 w kanale telefonicznym lub telegraficznym poprzez telefoniczne urządzenie utajniające z radiostacji lub oddalonego aparatu z innych telefonicznych lub telegraficznych aparatowni

Rodzaje emisji: praca telegraficzna z manipulacją amplitudy (A1) praca telegraficzna z manipulacją częstotliwości jedno lub dwukanałowa z różnymi przesuwami (F1-125, F1-250, F1-500, F6-250) praca telefoniczna dwuwstęgowa z pełną lub ograniczoną falą nośną (A9A) praca telefoniczna jednowstęgowa w górnej lub dolnej wstędze bocznej z różnymi poziomami fali nośnej (A3J, A3A, A3H) praca telefoniczna jednowstęgowa z niezależnymi wstęgami bocznymi (różna informacja)(A3BJ, A3BA) praca telefoniczna z modulacją częstotliwości (F3) W nawiasach symbole emisji radiowych według starych oznaczeń.

Nadajnik thumb|Nadajnik radiostacji R-137B Elementy składowe nadajnika thumb|upright|Tetroda nadawcza Q-1P wzmacniacz mocy WM-6 (lampa Q-1P lub GU-42) sprzęgacz antenowy SA-7 przełącznik wysokiej częstotliwości PWCz-15 wzbudnik nadajnika panel rodzajów pracy W-1 panel poziomów W-2 syntezer częstotliwości 1-0M zasilacz wzbudnika W-4 zasilacz niskich napięć ZWM-50/N zasilacz wysokiego napięcia ZWM-50/W

Parametry nadajnika: moc nadajnika ≥ 800 W zakres częstotliwości 20 – 59,9999 MHz siatka częstotliwości ustalonych co 100 Hz stabilność częstotliwości 10−8 Hz/Hz uzyskana poprzez automatyczną syntezę częstotliwości pamięć mechaniczna 10 fal nadawczych czas zmiany przygotowanej fali do 1,5 min strojenie wzbudnika elektroniczne, wzmacniacza mocy i sprzęgacza antenowego – ręczne istniała możliwość strojenia dopasowania do anteny bez promieniowania (tzw. „ciche strojenie”) sprawność energetyczna około 25%. Uwarunkowane to było koniecznością pracy lampy mocy w klasie „A”. Wzmacniacz mocy musiał mieć charakterystykę liniową aby nie zniekształcać wytworzonych we wzbudniku emisji telefonicznych.

Istota pamięci ustawienia pokręteł regulacyjnych we wzmacniaczu mocy i sprzęgaczu antenowym polegała na sprzężeniu ich z tzw. mechanizmami BMZ (zapadkowymi blokami mechanicznego zapamiętywania). Wybór (z pulpitu radiostacji lub zdalny) danej, wcześniej nastrojonej częstotliwości powodował załączanie się elektrycznych napędów i odszukanie zapamiętanego położenia.

Anteny nadawcze: antena prętowa 3 m (praca w ruchu) antena półromb pionowy (na maszcie 12 m) antena wibrator objętościowy (12 m)

Odbiornik R-155U Elementy składowe: panel podstawowy 2-1M panel konwertera 0-2 syntezer częstotliwości 1-0M zasilacz odbiornika 3-0M panel telefoniczny 4-0M panel telegraficzny 5-0M panel wyjść liniowych 9-0M

Parametry odbiornika: zakres częstotliwości 1,5 – 59,999 MHz siatka częstotliwości co 100 Hz stabilność częstotliwości dobowa 2,5 × 10−8 Hz/Hz miesięczna 1,2 × 10−7 Hz/Hz uzyskana poprzez automatyczną syntezę częstotliwości pamięć elektroniczna 10 fal odbiorczych wybieranych dekadowo czas zmiany przygotowanej fali do 1 min strojenie odbiornika samoczynne

Istota pamięci zaprogramowanych częstotliwości odbiorczych w odbiorniku R-155U, polegała na wyborze danej dekadowo zaprogramowanej częstotliwości na polach pamięci. Wywoływało to zaprogramowanie częstotliwości syntezera i ruszenie przestrajanej silnikiem elektrycznym pierwszej heterodyny. Gdy osiągnęła ona odpowiednią dla danej fali wartość, następowało zatrzymanie się napędów i precyzyjne dostrojenie się elektroniczne. Etapem ostatnim (dla częstotliwości wyższych od 30 MHz) było ruszenie napędów heterodyny konwerera i jego zatrzymanie z chwilą pojawienia się w torze odbiorczym sygnału użytecznego.

Anteny odbiorcze: antena prętowa 4 m (praca w ruchu) antena półromb pionowy (na maszcie 12 m) antena wibrator objętościowy (na maszcie 12 m)

Przypisy

Bibliografia RADIOSTACJA R-137. Opis techniczny i instrukcja eksploatacji. (wydawn. rosyjskie: РАДИОСТАНЦИЯ Р-137 Техническое описание и инструкция по эксплуатации.) Radiostacja R-137 (2 Brygada Łączności)

Kategoria:Radiostacje ultrakrótkofalowe