thumb|St. kustosz dyplomowany w Pracowni Zbiorów Muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu Andrzej Jazdon opowiada o zbiorach rękopisów muzycznych z Milicza rodziny Maltzanów Maltzan, Malzan lub Maltzahn – niemiecki ród szlachecki wywodzący się z Meklemburgii – Pomorza Przedniego.
Dzieje Korzenie rodu sięgają XII wieku. Za najstarszego przedstawiciela rodu uznany jest Bernardus de Multan, lennik . Udokumentowana genealogia rodu rozpoczyna się od osoby rycerza i pana na zamku w Gadebusch – Ludolfa Moltzana, żyjącego w XIII w.
Od 1414 r. byli panami na zamku , a od 1501 r. także miasta Penzlin.
W XV w. ród podzielił się na dwa domy: Maltzan (później z przydomkiem: zu Wartenberg und Penzlin) – wywodzący się od Bernarda II (zm. przed 1525 r.) oraz Maltzahn (później z przydomkiem: zu Cummerow und Sarow) – wywodzący się od Ludolfa III (zm. po 1528 r.). W ramach linii rodu Maltzanów – Penzlin – wyodrębniła się gałąź Wartenberg-Militsch osiadła na Śląsku. Jej przedstawiciele byli właścicielami śląskich wolnych państw stanowych: Sycowa (Wartenberg) w latach 1530–1571, a następnie Milicza w latach 1590–1945.
Maltzan zu Wartenberg und Penzlin W XVI w. Maltzanowie weszli w posiadanie dwóch śląskich wolnych państw stanowych: Sycowa w latach 1530–1571 oraz Milicza w latach 1590–1945.
W 1530 bracia Joachim II (ur. ok. 1491, zm. 1556), radca cesarski i Jerzy (ur. ok. 1501, zm. 1562), radca ks. Meklemburgii, otrzymali dziedziczne tytuły czeskich baronów. W tym samym roku uzyskali tytuły baronów cesarstwa z predykatem „zu Wartenberg und Penzlin”. Ich tytuł został uznany w księstwie Meklemburgii-Schwerinu w 1539. W 1694 r. bracia Joachim Wilhelm i Mikołaj Andrzej otrzymali tytuł czeskich hrabiów. W 1774 r. hr. Joachim Andrzej otrzymał tytuł dziedzicznego wyższego podskarbiego na Dolnym Śląsku. Od ustanowienia w 1854 r. wyższej izby pruskiego parlamentu tj. Izby Panów wolny pan stanowy Milicza był dziedzicznym członkiem. Ostatni pan Milicza opuścił miasto w 1944 roku i pozbawiony został praw do jego własności w wyniku zmiany przynależności państwowej Śląska określonej w postanowieniach deklaracji poczdamskiej.
W 1824 r. baron Adolf Krystian Maltzahn zu Penzlin und Wartenberg otrzymał uznanie swego tytułu w Królestwie Polskim. Linia jego spadkobierców wygasła na baronie Henryku Wandalinie, właścicielu dóbr Goślub, który zginął w Warszawie podczas II wojny światowej zamordowany przez gestapo latem 1943 r.
Kluczową postacią dla dziejów kultury muzycznej dworu Maltzanów w Miliczu był żyjący w latach 1733–1817 Joachim Carl Maltzan. W 1786 roku, po śmierci ojca Joachima Andreasa Maltzana, stał się panem Milicza. Jako właściciel państwa stanowego podejmował działania mające na celu rozbudowę miasta. Zbudował nowy kompleks pałacowo-parkowy, zainicjował przemysł bawełniany – na co uzyskał koncesję króla w 1804 roku. Chciał uczynić z Milicza miasto kurortowe, budując dom uzdrowiskowy w 1809 roku. Pozostając w kręgu dworu Fryderyka II, powierzył budowę nowego pałacu znanemu śląskiemu architektowi – Carlowi Gottfriedowi Geisslerowi, w stylu klasycystycznym na wzór architektury pałacu Sanssouci w Poczdamie. Jednym z jego elementów architektonicznych była niewielka antykizująca „świątynia muzyczna” na wyspie – Folly, a należąca do obiektów charakterystycznych dla romantycznych założeń ogrodowych. Tutaj służyła prawdopodobnie kameralnemu muzykowaniu. Hrabia był animatorem życia artystycznego i miłośnikiem muzyki dworskiej na viola da gamba. Utrzymywał zespół i dworską kapelę muzyczną. Od 1811 roku w pałacu odbywały się spotkania muzyczne profesjonalnych muzyków i amatorów pod kierunkiem Friedricha GuhraZachował się jeden utwór na gambę Friedricha Guhra dedykowany hr. Maltzanowi, sygn. PL-Pu Rpm7471 (link do rekordu w RISM (Répertoire International des Sources Musicales)., znane od 1813 roku pod nazwą Militscher Musikverein (Milickie Towarzystwo Muzyczne). Zespół pałacowy kontynuował repertuarowe tradycje kapeli dworskiej i to głównie jego działalność dokumentują zachowane muzykalia. Powstawały nowe dedykowane Maltzanom utwory, a praktyka gry na viola da gamba była kultywowana jeszcze wiele lat po jego śmierci Joachima Carla Maltzana. W przechowywanej w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu milickiej kolekcji muzykaliów zachował się zbiór utworów na violę da gamba, z których część to kompozycje Carla Friedricha Abla.
Panowie Sycowa (niem. Wartenberg) 1529–1551 – Joachim I von Maltzan 1551–1560 – Franciszek von Maltzan 1551–1569 – Jan Bernard 1569–1571 – Joachim II von Maltzan 1569–1571 – Elżbieta von der Lomnitz (ur. 1530, zm. 1586) – wdowa po Janie Bernardzie
Panowie Milicza 1590–1625 – Joachim III (ur. 1559, zm. 1625) – syn Jana Bernarda I 1625–1628 – Joachim IV (ur. 1593, zm. 1654), Jan Bernard II (ur. 1597, zm. 1667), Wilhelm – synowie Joachima III 1628–1654 – Joachim IV 1654–1693 – Joachim Andrzej I (ur. 1630, zm. 1693) – syn Joachima IV 1693–1728 – Joachim Wilhelm (ur. 1661, zm. 1728) – syn Joachima Andrzeja I, od 1694 r. czeski hrabia. 1728–1729 – Franciszek (ur. 1698, zm. 1729) – bratanek Joachima Wilhelma 1729–1735 – Leopold Wilhelm (ur. 1705, zm. 1735) – brat Franciszka 1735–1786 – Joachim Andrzej II (ur. 1707, zm. 1786) – brat Leopolda Wilhelma 1786–1817 – Joachim Karol II (ur. 1733, zm. 1817) – syn Joachima Andrzeja II 1817–1850 – Joachim Aleksander (ur. 1764, zm. 1850) – syn Joachima Karola 1850–1878 – August (ur. 1825, zm. 1878) – wnuk Joachima Aleksandra 1878–1921 – Andrzej (ur. 1863, zm. 1921) – syn Augusta 1921–1940 – Joachim Karol III (1905–1940) – syn Andrzeja 1940–1945 – Jan Mortimer (ur. 1937) – syn Joachima Karola – fakt. Elżbieta hr. von Zech (ur. 1913), wdowa po Joachimie Karolu
Maltzahn zu Cummerow und Sarow Dom Maltzahnów podzielił się na dwie główne linie, której założycielami byli bracia: Hans Jakub (ur. 1650, zm. 1719) – linia Cummerow – i Karol Gustaw I (ur. 1663, zm. 1713) – linia Sarow.
Mariaże Maltza(h)nów z Hohenzollernami
Joachim hr. Hohenzollern 1)ur. 1554zm. 1587 Anna hr. Hohnsteinur. ?zm. 1620 Zyfryd von Promnitzur. 1534zm. 25 II 1597 Urszula Schaffgotschur. ?zm. 16 X 1587 Jan Jerzyur. 1580zm. 1622 Eleonoraur. 28 IX 1576zm. 19 XII 1611
Jan Bernard baron Maltzan zu Wartenberg und Penzlinur. 26 VII 1597zm. 10 XII 1667OO 1632 Anna Urszulaur. 16 II 1607zm. 23 XII 1667 Hans Henryk 2) ur. 2 (12) III 1640 zm. 8 IV 1706 młodszy brat hr. Hohenzollern-Hechingen i hr. Hohenzollern-Sigmaringen przodek współczesnej linii baronów Malztan zu Wartenberg und Penzlin
z książętami Meklemburgii
Jan Albrecht II ks. Güstrow 1)ur. 1590zm. 1636 Elżbieta langr. von Hessen-Kassel 2)ur. 1596zm. 1626 ? ? Jerzyur. 1620zm. 1675 Katarzyna Dorota von Halberstadtur. 1616zm. 1665
Karol Gustaw I von Matlzahnur. 8 VII 1663zm. 16 IV 1713OO 1694 Zofia Jadwigaur. 1673zm. 21 VII 1746 Gustaw Adolf I 3) ur. 1698 zm. 29 X 1766 młodszy brat Adolfa Fryderyka I ks. Meklemburgii-Schwerinu córka landgrafa Hesji-Kassel Maurycego Uczonego Przodek linii Sarow
Przedstawiciele rodu Mortimer von Maltzan – minister spraw zagranicznych Prus w l. 1841–1842 Helmuth von Maltzan (ur. 1840, zm. 1923), – sekretarz finansów w l. 1888–1893, oraz nadprezydent Pomorza w l. 1900-1911. Adolf Georg Otto Freiherr von Maltzan – ambasador Niemiec w USA w l. 1925-1927. Maria Gräfin von Maltzan (1909–1997) – literatka, biolog, lekarz weterynarii, działaczka opozycji antyhitlerowskiej (ur. 1945) – ambasador Niemiec w Egipcie (2000–2003), Iranie (lipiec 2003 – sierpień 2006), Indonezji (od 2006 r.). Chrystian von Maltzahn (ur. 1956, zm. 1997) – współzałożyciel Bruno Gmünder Verlag Vollrath von Maltzan – ambasador Niemiec we Francji w l. 1955-1958.
Przypisy
Bibliografia Genealogisches Handbuch des Adels, Adelslexikon Bd VIII, C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 1997. Die Maltza(h)n 1194-1945. Der Lebensweg einer ostdeutschen Adelsfamilie, opr.: Maltza(h)nscher Familienverband, Köln 1979. Christoph Frhr. v. Maltzahn, Maltza(h)n, w: Neue Deutsche Biographie, Bd 15, Berlin 1987, s. 740 i nn.
Linki zewnętrzne O Maltzanach na stronie Śląska szlachta i arystokracja Pałac klasycystyczny w Miliczu Zamek w Miliczu Pęclin Malcanów
Kategoria:Niemieckie rody arystokratyczne Kategoria:Śląskie rody