Powiat strzeliński – powiat w Polsce, położony w południowo-wschodniej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą jest miasto Strzelin.

Podział administracyjny Powiat strzeliński powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..

Został stworzony z części znoszonych województw wrocławskiego (gminy Borów, Kondratowice, Strzelin, Wiązów) oraz wałbrzyskiego (gmina Przeworno)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie identycznym do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku.

Z powiatem strzelińskim graniczą jednostki: powiaty wrocławski i oławski od północy, powiat brzeski w województwie opolskim od wschodu, powiat nyski w województwie opolskim od południa, powiat ząbkowicki od południowego zachodu, powiat dzierżoniowski od zachodu.

W skład powiatu wchodzi 5 gmin: 2 miejsko-wiejskie oraz 3 wiejskie. Na jego terenie położone są 2 miasta: Strzelin oraz WiązówRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..

+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0217012 wiejska 25x25px Borów Borów 0217022 wiejska 25x25px Kondratowice Kondratowice 0217032 wiejska 25x25px Przeworno Przeworno 0217043 miejsko-wiejska 25x25px Strzelin Strzelin 0217053 miejsko-wiejska 25x25px Wiązów Wiązów

W historii powiatu doszło do jednej zmiany granic: w 2023 roku z gminy Wiązów wyłączono do gminy Domaniów w powiecie oławskim część wsi Ośno o powierzchni 6,03 haRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2022 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta () (pierwsza, nieudana próba tej zmiany została podjęta w 2014 roku).

Geografia thumb|left|Pokrycie terenu powiatu strzelińskiego Powiat strzeliński obejmuje swoim terytorium fragmenty 2 mezoregionów: Równiny Wrocławskiej i Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich.

Pokrycie terenu Powiat strzeliński według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 621,93 km², co stanowiło 3,1% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 18. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 247. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (84,6%) oraz leśne (9,3%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 5,4% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,7%.

Demografia

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie strzelińskim zamieszkiwało 41 473 mieszkańców: 21 065 kobiet (50,8% ludności) i 20 408 mężczyzn (49,2%), czyli 1,4% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 67 osób na km². Pod względem ludności powiat strzeliński zajął w 2024 roku 22. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 267. lokatę wśród 314 powiatów Polski.

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 33,9%; w miastach w tym dniu mieszkały 14 074 osoby, zaś na wsi 27 399 osób.

Gospodarka W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,4 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 9,4% do aktywnych zawodowo.

Komunikacja thumb|Sieć komunikacyjna w powiecie strzelińskim Powiat strzeliński leży w ważnym ciągu komunikacyjnym lądowym o znaczeniu europejskim. Przez powiat przebiegają fragmenty autostrady A4 (E40), drogi krajowej 39 oraz dróg wojewódzkich 346, 378, 385, 395, 396, 401 oraz 403.

W powiecie znajdują się również fragmenty linii kolejowej 276 oraz nieczynnych linii kolejowych 304, 313, 320 oraz 321.

Ochrona przyrody Fragmenty terenu powiatu strzelińskiego zostały objęte różnymi formami ochrony przyrody: Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie, Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy Wzgórza Strzelińskie, obszary Natura 2000: Karszówek, Ludów Śląski, Wzgórza Niemczańskie i Wzgórza Strzelińskie.

Ponadto, na obszarze powiatu zarejestrowano łącznie 22 pomniki przyrody.

Starostowie strzelińscy Na podstawie źródła: Zbigniew Woroniecki (16 listopada 1998 – 19 listopada 2002), Aleksander Bek (19 listopada 2002 – 23 listopada 2006), Norbert Raba (23 listopada 2006 – 31 października 2007), Artur Gulczyński (31 października 2007 – 30 czerwca 2009), Jerzy Krochmalny (3 lipca 2009 – 22 października 2012), Norbert Raba (22 października 2012 – 12 grudnia 2014), Marek Warcholiński (12 grudnia 2014 – 21 listopada 2018), Marek Czerwiński (21 listopada 2018 – 3 lipca 2020), Anna Horodyska (17 lipca 2020 – 22 maja 2024), Magdalena Krupa (od 22 maja 2024).

Przypisy

* strzeliński