thumb|220px|Siedziba władz Tokio Podział Japonia jest podzielona administracyjnie na 47 jednostek. W języku japońskim system ten nazywa się . Dla ułatwienia zapisywany czasem w postaci to-dō-fu-ken jako zbiorowa definicja czterech różnego rodzaju jednostek administracyjnych samorządu terytorialnego: metropolii, dystryktów, prefektur miejskich i wiejskich. Mianem tym określane są poniższe jednostki administracyjne. Nazwy w języku angielskim – przyjęte i stosowane jako obowiązujące – są zgodne z oficjalnym nazewnictwem japońskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Łączności (総務省 Sōmu-shō, Ministry of Internal Affairs and Communications, MIC).
Metropolia – Tokio 1 metropolia (都 to; ang. metropolis): Tokio, formalnie 東京都 Tōkyō-to – miasto stołeczne na prawach prefektury, prefektura metropolitalna. Znak 都 (to – czytanie sinojapońskie) jest tłumaczony jako metropolia, stąd Tōkyō-to znaczy „Tokyo Metropolis”, a władze miasta nazywają się oficjalnie „Tokyo Metropolitan Government”. Jednocześnie jednak Tōkyō-to jest tłumaczone jak „Tokyo Prefecture” w języku angielskim. Ponadto sam znak 都 czytany czysto po japońsku miyako oznacza stolicę. Metropolia Tokijska została utworzona w 1943 roku poprzez połączenie Prefektury Tokijskiej (東京府 Tōkyō-fu, Tokyo Prefecture) i miasta Tokio (東京市 Tōkyō-shi, city of Tokyo). Część wschodnia prefektury stołecznej, która tworzyła w przeszłości miasto Tokio jest podzielona na 23 okręgi specjalne 特別区 tokubetsu-ku, popularnie w skrócie dzielnice 区 ku.
Dystrykt – Hokkaido 1 dystrykt (道 dō; province): Hokkaido (北海道 Hokkai-dō; lit. Dystrykt/Prowincja/Prefektura Północnego Morza, Northern Sea Circuit) – region administracyjny o nazwie tożsamej z regionem geograficznym i nazwą wyspy. Obecny, wewnętrzny podział administracyjny Hokkaido i nowe nazewnictwo zostały ustanowione 1 kwietnia 2010 roku. Dotychczasowe jednostki shichō zostały zastąpione czternastoma jednostkami o nazwach shinkō-kyoku (pięć) i sōgō-shinkō-kyoku (dziewięć). Nazwy te są tłumaczone łącznie jako podprefektury (subprefectures).
Prefektury miejskie 2 prefektury miejskie (府 fu; city prefectures): Osaka i Kioto.
Prefektury 43 prefektury (県 ken; prefectures).
Dla ułatwienia używa się w znaczeniu ogólnym przeważnie słowa prefektury na określenie wszystkich jednostek. Władzę wykonawczą w każdej z nich sprawuje gubernator (知事 chiji) wybierany co 4 lata w wyborach bezpośrednich, a ustawodawczą – jednoizbowy parlament (議会 gikai). Kandydaci w wyborach muszą być obywatelami lokalnej jednostki administracyjnej i mieć ukończone 25 lat.
Prefektury to jednostki administracyjne większe niż: powiaty (郡 gun) – w latach 20. XX w. ich funkcje administracyjne zostały przekazane miastom i wioskom położonym na ich terenie, obecnie figurują jako adresy pocztowe i częściowo wyznaczają granice okręgów wyborczych, znak 郡 wywodzi się od historycznej nazwy jednostki w Chinach, tłumaczonej jako komanderia); miasta (większe, ponad 50 tys. mieszkańców – 市 shi; mniejsze – 町 chō lub machi); wsie (村 son lub mura).
Jednostek miejskich i wiejskich jest łącznie 1777 (stan na 1 kwietnia 2009 r.), w tym dużych miast – 783, małych – 802, wiosek – 192.
Miasta „oznaczone” Wśród miast japońskich istnieją trzy grupy miast „oznaczonych”. Pierwsza z nich to miasta, które liczą ponad 0,5 mln ludności. Mają one status „miast oznaczonych rządowym rozporządzeniem” (政令指定都市 seirei shitei toshi). W październiku 2016 roku było ich 20: Sapporo, Sendai, Saitama, Chiba, Yokohama, Kawasaki, Sagamihara, Niigata, Shizuoka, Hamamatsu, Nagoya, Kyoto, Osaka, Sakai, Kobe, Okayama, Hiroshima, Kitakyushu, Fukuoka, Kumamoto.
Druga grupa miast „oznaczonych” to „miasta-centra” lub „miasta-rdzenie” (中核市 chūkaku-shi, ang. „core cities”). Miasto zaliczone do tej kategorii musi mieć co najmniej 200 tys. mieszkańców, ale jeśli ma mniej niż 500 tys., to jego powierzchnia musi mieć co najmniej 100 km². Według stanu na październik 2016 roku takich miast jest 47. Mają one większość uprawnień, jak „miasta oznaczone rządowym rozporządzeniem” z wyjątkiem funkcji, które są skuteczniej obsługiwane na poziomie prefektury.
Trzecią grupę stanowią „miasta specjalne” (特例市 tokurei-shi, ang. „special cities”). Miasto tej kategorii musi mieć co najmniej 200 tys. mieszkańców (wg stanu na październik 2016 roku było ich 37). Mają one stopień suwerenności zbliżony do „miast-rdzeni” w zakresie ochrony środowiska i planowania urbanistycznego.
Powyższe listy miast są otwarte i w najbliższych latach będą ulegać zmianom.
Konstytucja Japonii ROZDZIAŁ VIII
SAMORZĄD LOKALNY
Artykuł 92: Postanowienia odnoszące się do organizacji i działalności terytorialnych jednostek publicznych określa ustawa, zgodnie z zasadą autonomii lokalnej.
Artykuł 93: Zgodnie z ustawą terytorialne jednostki publiczne powołują zgromadzenia, jako swoje organa obradujące. Wyżsi funkcjonariusze wszelkich terytorialnych jednostek publicznych, członkowie zgromadzeń oraz inni funkcjonariusze lokalni, których określi ustawa, wybierani są w swoich okręgach drogą bezpośredniego, powszechnego, głosowania.
Artykuł 94: Terytorialne jednostki publiczne mają prawo zarządzać swoim majątkiem, swoimi sprawami i kierować administracją oraz w ramach ustawowych uchwalać własne przepisy.
Artykuł 95: Ustawa specjalna, odnosząca się do jednej tylko terytorialnej jednostki publicznej, nie może być uchwalona przez Parlament bez zgody większości wyborców z tej jednostki, uzyskanej zgodnie z ustawą.
Historia Obecny system został ustanowiony w lipcu 1871 roku przez rząd Meiji, który zniósł feudalny system podziału kraju aktem znanym pod nazwą Haihan-chiken.
Początkowo było 300 prefektur, które były de facto następczyniami domen feudalnych (hanów). Liczba ta została ograniczona w 1871 r. do 72 prefektur, a w 1888 roku do 47. W 1947 roku wydano akt prawny Chihō-jichi-hō (jap. 地方自治法) dający większą autonomię prefekturom oraz ustanawiający gubernatorów i lokalne parlamenty.
Lista prefektur Lp. Flaga Nazwa Stolica Typ jednostki administracyjnej Region geograficzny150pxAichi (愛知県)Nagojaprefektura (県 ken)Chūbu250pxAkita (秋田県)Akitaprefektura (県 ken)Tōhoku350pxAomori (青森県)Aomoriprefektura (県 ken)Tōhoku450pxChiba (千葉県)Chibaprefektura (県 ken)Kantō550pxEhime (愛媛県)Matsuyamaprefektura (県 ken)Sikoku650pxFukui (福井県)Fukuiprefektura (県 ken)Chūbu750pxFukuoka (福岡県)Fukuokaprefektura (県 ken)Kiusiu850pxFukushima (福島県)Fukushimaprefektura (県 ken)Tōhoku950pxGifu (岐阜県)Gifuprefektura (県 ken)Chūbu1050pxGunma (群馬県)Maebashiprefektura (県 ken)Kantō1150pxHiroszima (広島県)Hiroszimaprefektura (県 ken)Chūgoku1250pxHokkaidō (北海道)Sapporodystrykt, region administracyjny (道 dō)Hokkaidō1350pxHyōgo (兵庫県)Kōbeprefektura (県 ken)Kinki1450pxIbaraki (茨城県)Mitoprefektura (県 ken)Kantō1550pxIshikawa (石川県)Kanazawaprefektura (県 ken)Chūbu1650pxIwate (岩手県)Moriokaprefektura (県 ken)Tōhoku1750pxKagawa (香川県)Takamatsuprefektura (県 ken)Sikoku1850pxKagoshima (鹿児島県)Kagoshimaprefektura (県 ken)Kiusiu1950pxKanagawa (神奈川県)Jokohamaprefektura (県 ken)Kantō2050pxKioto (京都府)Kiotoprefektura miejska (府 fu)Kinki2150pxKōchi (高知県)Kōchiprefektura (県 ken)Sikoku2250pxKumamoto (熊本県)Kumamotoprefektura (県 ken)Kiusiu2350pxMie (三重県)Tsuprefektura (県 ken)Kinki2450pxMiyagi (宮城県)Sendaiprefektura (県 ken)Tōhoku2550pxMiyazaki (宮崎県)Miyazakiprefektura (県 ken)Kiusiu2650pxNagano (長野県)Naganoprefektura (県 ken)Chūbu2750pxNagasaki (長崎県)Nagasakiprefektura (県 ken)Kiusiu2850pxNara (奈良県)Naraprefektura (県 ken)Kinki2950pxNiigata (新潟県)Niigataprefektura (県 ken)Chūbu3050pxŌita (大分県)Ōitaprefektura (県 ken)Kiusiu3150pxOkayama (岡山県)Okayamaprefektura (県 ken)Chūgoku3250pxOkinawa (沖縄県)Nahaprefektura (県 ken)Kiusiu3350pxOsaka (大阪府)Osakaprefektura miejska (府 fu)Kinki3450pxSaga (佐賀県)Sagaprefektura (県 ken)Kiusiu3550pxSaitama (埼玉県)Saitamaprefektura (県 ken)Kantō3650pxShiga (滋賀県)Ōtsuprefektura (県 ken)Kinki3750pxShimane (島根県)Matsueprefektura (県 ken)Chūgoku3850pxShizuoka (静岡県)Shizuokaprefektura (県 ken)Chūbu3950pxTochigi (栃木県)Utsunomiyaprefektura (県 ken)Kantō4050pxTokio (東京都)miasto stołeczne na prawach prefekturyprefektura metropolitalna (都 to)Kantō4150pxTokushima (徳島県)Tokushimaprefektura (県 ken)Sikoku4250pxTottori (鳥取県)Tottoriprefektura (県 ken)Chūgoku4350pxToyama (富山県)Toyamaprefektura (県 ken)Chūbu4450pxWakayama (和歌山県)Wakayamaprefektura (県 ken)Kinki4550pxYamagata (山形県)Yamagataprefektura(県 ken)Tōhoku4650pxYamaguchi (山口県)Yamaguchiprefektura (県 ken)Chūgoku4750pxYamanashi (山梨県)Kōfuprefektura (県 ken)Chūbu
Mapa z podziałem na prefektury center|600px|Mapa regionów i prefektur Japonii
Prefektury według regionów geograficznych HokkaidōTōhokuKantōChūbuKansaiChūgokuShikokuKyūshū1. Hokkaidō2. Aomori 3. Iwate 4. Miyagi 5. Akita 6. Yamagata 7. Fukushima8. Ibaraki 9. Tochigi 10. Gunma 11. Saitama 12. Chiba 13. Tōkyō 14. Kanagawa15. Niigata 16. Toyama 17. Ishikawa 18. Fukui 19. Yamanashi 20. Nagano 21. Gifu 22. Shizuoka 23. Aichi24. Mie 25. Shiga 26. Kyōto 27. Ōsaka 28. Hyōgo 29. Nara 30. Wakayama31. Tottori 32. Shimane 33. Okayama 34. Hiroshima 35. Yamaguchi36. Tokushima 37. Kagawa 38. Ehime 39. Kōchi40. Fukuoka 41. Saga 42. Nagasaki 43. Kumamoto 44. Ōita 45. Miyazaki 46. Kagoshima 47. Okinawa
Zobacz też Podprefektury Japonii Japan Times,Promoting local autonomy UN, JAPAN Public Administration Country Profile Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Biuro Administracji Lokalnej
Przypisy